نظریه شماره 7/98/919 مورخ 1398/09/17 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره اعتبار افتراء و توهین در استعمال حضوری و ارسال پیامک

نظریه شماره 7/98/919 مورخ 1398/09/17 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره اعتبار افتراء و توهین در استعمال حضوری و ارسال پیامک: این نظریه به بررسی این موضوع میپردازد که آیا استفاده از عبارات توهینآمیز مانند "دزد"، "کلاهبردار"، "رباخوار" به صورت حضوری یا از طریق پیامک، میتواند مصداقی از افتراء یا توهین باشد. در این نظریه، روشن شده است که ارتکاب بزه افترا از طریق پیامک امکانپذیر است، اما اگر به صورت حضوری و بدون هییت سخنرانی یا نطق در مجامع باشد، مصداق توهین میباشد. همچنین، برای تحقق بزه افترا، انتساب صریح محتوای مجرمانه و عدم اثبات صحت آن لازم است، و صرف وجود عناوین مجرمانه کفایت نمیکند و ممکن است شامل توهین ساده شود.

شماره نظریه	۷/۹۸/۹۱۹
شماره پرونده	۹۸–۱۸۶/۲–۹۱۹ ک
تاریخ نظریه	۱۳۹۸/۰۹/۱۷
موضوع نظریه	حقوق جزا
محور نظریه	افترا و توهین

استعلام

آیا استعمال عبارات دزد، کلاهبردار، رباخوار، به صورت حضوری یا در متن پیامک صدق افتراء می نماید یا توهین؟

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه

اولا، مستفاد از مواد ۶۰۸ و ۶۹۷ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) ۱۳۷۵ بزه افترا مقید به وسیله است لیکن وسیله در ارتکاب بزه یادشده جنبه حصری ندارد. بنابراین ارتکاب بزه از طریق پیامک امکان پذیر است اما صرف بیان مطلب افتراآمیز به صورت حضوری، اگر مصداق سخنرانی و نطق در مجامع نباشد از مصادیق افترا موضوع ماده ۶۹۷ قانون فوق الذکر محسوب نمی شود و مشمول بزه توهین موضوع ماده ۶۰۸ این قانون است.

ثانیا، در رکن مادی بزه افترا لازم است امری که مطابق قانون جرم است به دیگری نسبت داده شود و لذا در تحقق بزه یادشده، انتساب صریح محتوای مجرمانه و عجز از اثبات صحت اسناد ضرورت دارد و صرف انتساب عناوین مجرمانه برای تحقق این جرم کافی نبوده و می تواند مشمول بزه توهین ساده موضوع ماده ۶۰۸ قانون فوق الذکر باشد.