نظریه شماره 3137/95/7 مورخ 1395/12/02 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره تکلیف دادگاه در رسیدگی به خواسته هایی که درباره آن ها اظهار نظر نشده است

شماره نظریه	۳۱۳۷/۹۵/۷
شماره پرونده	۱۷۳۵–۱/۱۲۷–۹۵
تاریخ نظریه	۱۳۹۵/۱۲/۰۲
موضوع نظریه	آیین دادرسی مدنی
محور نظریه	رسیدگی به خواستههای مطرحنشده در دادگاه

نظریه شماره ۳۱۳۷/۹۵/۷ مورخ ۱۳۹۵/۱۲/۰۲ اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره تکلیف دادگاه در رسیدگی به خواستههایی که درباره آنها اظهار نظر نشده است: دادگاه پس از طرح دعوا توسط ذینفع موظف است برابر مقررات به آن رسیدگی و اظهار نظر قضایی کند. بر اساس ماده ۷ قانون آیین دادرسی در امور مدنی، به ماهیت هیچ دعوایی در دادگاه بالاتر رسیدگی نمیشود مگر آنکه در مرحله نخستین حکمی صادر شده باشد. با توجه به اینکه دادگاه تجدیدنظر نمیتواند به ماهیت دعوایی که در مرحله نخستین به آن رسیدگی نشده بپردازد، دادگاه بدوی موظف است حتی بدون تقاضای خواهان نسبت به دعوای طرح شده رسیدگی و اظهار نظر کند و نیازی به طرح دعوای مجدد نیست. اگر نام یکی از اصحاب دعوا در حکم ذکر نشده باشد، حکم باید طبق ماده ۳۰۹ تصحیح شود یا در صورت عدم ابلاغ دعوت، حکم صادره نسبت به او تاثیر نداشته و پرونده مفتوح است تا پس از انجام تشریفات قانونی درباره او حکم صادر شود.

استعلام

خواهان دادخواستی به خواسته اثبات مالکیت خلع ید و اجرت المثل ایام تصرف را تقدیم دادگاه می کند دادگاه پس از رسیدگی نسبت به یکی از خواسته های خواهان نفیا و یا اثباتا اظهار نظر نمی کند مرجع تجدید نظر نیز به این مهم به جهت عدم اظهار نظر در مرحله بدوی وارد نمی شود سوال: تکلیف دادگاه و خواهان چیست؟ آیا خواهان بایستی دادخواست جدید تقدیم نماید و یا اینکه با تقاضای خواهان دادگاه در مورد خواسته ای که اظهار نظر نشده وارد رسیدگی می شود؟ در ضمن اگر خواندگان متعدد باشند ولیکن در مرحله انشاء رای نسبت به برخی اظهار نظر نشود و خواسته نیز قابل تجزیه و تفکیک نباشد تکلیف دادگاه بدوی چه می باشد؟/

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه

۱–نظر به اینکه دادگاه پس از طرح دعوا از سوی ذینفع برابر مقررات، مکلف به رسیدگی است و باید نفیا و یا اثباتا اظهار نظر قضایی نماید و از سوی دیگر مطابق ماده ۷ قانون آیین دادرسی در امور مدنی به ماهیت هیچ دعوایی نمی توان در دادگاه بالاتر رسیدگی نمود مگر اینکه در مرحله نخستین در آن دعوا حکمی صادر شده باشد و با عنایت به ماده ۳۴۹ همان قانون در فرض سوال دادگاه تجدید نظر نمی–توانسته است وارد رسیدگی به ماهیت دعوایی که در مرحله نخستین به آن رسیدگی نشده است، گردد. بنابراین، با توجه به اینکه تکلیف دادگاه بدوی مبنی بر اظهار نظر راجع به موارد خواسته، به قوت خود باقی است دادگاه باید حتی بدون تقاضای خواهان نسبت به دعوای طرح شده رسیدگی و اظهار نظر نماید و نیازی به طرح دعوای مجدد نمی باشد.

۲–از قلم افتادن نام یکی از اصحاب دعوا دو صورت دارد: ۱– با وجود ذکر نام او در دادخواست و دعوت او برای محاکمه، نام او در حکم ذکر نشده باشد. این مورد مشمول ماده ۳۰۹ قانون آیین دادرسی در امور مدنی بوده و باید حکم تصحیح شود. ۲– اساسا در طول دادرسی از ابلاغ دادخواست تا دعوت برای محاکمه و هنگام صدور حکم، بر اثر غفلت یا عدم توجه، وقت به او ابلاغ نشده، برای محاکمه دعوت نگردیده و در حکم هم اسمی از او برده نشده است در این صورت، حکم صادره تاثیری درباره او نخواهد داشت و پرونده نسبت به او مفتوح است و باید طبق قانون برای محاکمه دعوت و پس از طی تشریفات قانونی در مورد او مستقلا حکم صادر گردد./