آسیب شناسی نظام مالیاتی جمهوری اسلامی ایران و پیشگیری از آسیب ها در حوزه مالیاتی
 | |
| عنوان | آسیب شناسی نظام مالیاتی جمهوری اسلامی ایران و پیشگیری از آسیب ها در حوزه مالیاتی |
|---|---|
| رشته | حقوق جزا و جرم شناسی |
| دانشجو | سیدمهدی احمدی موسوی |
| استاد راهنما | محمدصالح ولیدی |
| استاد مشاور | علی نجفی توانا، هوشنگ شامبیاتی |
| مقطع | دکتری |
| سال دفاع | ۱۳۹۴ |
| دانشگاه | دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی |
آسیب شناسی نظام مالیاتی جمهوری اسلامی ایران و پیشگیری از آسیب ها در حوزه مالیاتی عنوان رساله ای است که توسط سیدمهدی احمدی موسوی، با راهنمایی محمدصالح ولیدی و با مشاوره علی نجفی توانا و هوشنگ شامبیاتی در سال ۱۳۹۴ و در مقطع دکتری دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی دفاع گردید.
چکیده
نظام مالیاتی به عنوان رکن مهم مالی و تامین کننده نیازهای مالی دولت، عاملی مهم در رشد و توسعه اقتصادی و ترویج عدالت اجتماعی از طریق ایجاد تحرک مالی در صنایع و اقتصاد و باز توزیع منافع حاصل ازآن درمیان شهروندان محسوب می گردد. از این رو مطالعه آسیب شناسانه این نظام در راستای تقویت و تکامل آن، مهم، ضروری و پر اثر می نماید. در پرتو مطالعات آسیب شناسانه، شناسایی آسیبها و صدمات، تبیین عوامل موثر در پدید آمدن آسیب ها و در نهایت شناسایی و توصیف شیوه ها و راهکارهای برون رفت از آسیب درنظام مالیاتی، به عنوان محورهای اساسی این پژوهش محسوب می گردد. بدین سان در این پژوهش؛ پژوهشگر به دنبال طرح و پاسخگویی به این سوالات است که در ابتدا: آسیب های موجود در نظام مالیاتی کدامند؟ در مرحله دوم: عوامل موثر در پدیدآمدن هر یک از آسیبها چیست؟ و در نهایت پیشگیری به عنوان عاملی برون رفت از آسیب درنظام مالیاتی شامل چه مواردی شده و با توجه به امکانات موجود، چگونه جلوه گر می باشد؟ بر این اساس، توصیف و بیان آسیبها در نظام مالیاتی برپایه سه محور نظام مالیاتی چون: قوانین و مقررات، رفتار و فرهنگ مالیاتی مودیان مالیاتی و سازمان و نهاد مالیاتی شکل می پذیرد. بدین ترتیب،آسیب ها و صدمات قانونی از جمله: تورم قوانین و مقررات، ابهام و عدم ثبات قوانین که گویای نقص یا فقدان کیفیت قوانین و مقررات مالیاتی است مد نظر قرار میگیرد. از دیگر سو؛ سیاست کیفری نامتناسب و آیین دادرسی توام باچالش که مقابله و بازدارندگی قانونی از طریق پیش بینی و اعمال پاسخهای مناسب واثر بخش کیفری و حفظ و مراعات حقوق مودیان مالیاتی را دچار چالش می نماید، نیز به عنوان دیگر آسیب قانونی جلوه گر می گردد. عدم تمکین و یا تمکین نامناسب مالیاتی نیز به عنوان یکی دیگر از آسیبها که مرتبط با رفتار و فرهنگ مالیاتی مودیان مالیاتی است دراین زمینه قابل طرح و بررسی است. علاوه بر این سلامت اداری و چالشهای مرتبط با آن به عنوان یکی دیگر از آسیبها و صدمات وارده بر نظام مالیاتی محسوب گردیده و موردبررسی قرار می گیرد. عوامل متعددی را می توان در پدید آمدن این چالشها موثردانست. ازآن جمله می توان به:فقدان اراده واقعی سیاستگذاران اقتصادی و مالی در تنظیم و شکل دهی نظام مالیاتی موثر وکارآمد به دلیل تکیه این سیاستها بر بازسازی اقتصادی و رشد اقتصادی حاصل ازدرآمدهای نفتی و نیز، ناآگاهی از تاثیر مالیاتها در این رشد از بعد آسیبهای قانونی، قوانین ناکارآمد و بدون کیفیت، سیاست کیفری غیر بازدارنده و غیر موثر، زمینه و فرصتهای اقتصادی، زمینه ها و فرصتهای نهادی و سازمانی و زمینه های فرهنگی اشاره داشت. نابسامانی قانونی وفقدان کیفیت قانونی، ناکافی بودن نظارت اداری برون سازمانی و درون سازمانی، کمبود زیر ساختهای فنی و فناوری اطلاعات نیز به عنوان عوامل موثر در نابسامانی سلامت اداری محسوب میگردند. پیشگیری از وقوع آسیب درنظام مالیاتی ،پس از بررسی عوامل موثر در شکل گیری آسیبها مطرح می گردند، راهکارهای پیشگیرانه را میتوان در دو بعد راهبردهای کلان از جمله راهبردهای اقتصادی، فرهنگی و قانونی وراهبردهای پیشگیرانه وضعی و اجتماعی قانونی ونهادی موثر در آسیب قابل طرح و بررسی بوده که در این پژوهش مورد برسی قرار گرفته است.
ساختار و فهرست رساله
عنوان صفحه
بیان مسئله ۱
ضرورت انجام پژوهش ۴
اهداف پژوهش ۶
سوالهای پژوهش ۷
فرضیه های پژوهش ۸
قلمرو زمانی پژوهش ۸
مشکلات و چالشهای پژوهش ۹
ادبیات و پیشینه پژوهش ۱۰
سازماندهی پژوهش ۱۳
فصل اول: بیان مفاهیم (چیستی)، مبانی نظری (چرایی) و تبیین آسیبها در نظام مالیاتی ۱۶
بخش اول: بیان مفاهیم و مبانی نظری ۱۹
مبحث اول: بیان مفاهیم ۱۹
گفتاراول: آسیب شناسی، مفهوم و اهداف ۲۰
گفتار دوم: مفهوم مالیات و نظام مالیاتی ۲۹
مبحث دوم: مبانی نظری آسیب شناسی درحوزه مالیاتها ۴۶
گفتاراول: مبانی ارزشی آسیب شناسی نظام مالیاتی ۴۷
گفتار دوم: آسیب شناسی در پرتو اصول حقوقی و اصول عمومی مالیاتها ۵۱
گفتار سوم: مبانی اجتماعی آسیب شناسی نظام مالیاتی ۶۱
بخش دوم: تبیین انواع آسیبها و طبقه بندی اقسام جرایم و تخلفات در نظام حقوقی ایران ۶۷
مبحث اول: آسیب های تقنینی (آسیب شناسی قوانین و مقررات نظام مالیاتی) ۶۹
گفتار اول: نقص و آسیب در تضمینهای اساسی و بنیادین قانونی ۷۰
گفتار دوم: نقص در کیفیت قوانین عمومی مالیاتی ۷۷
مبحث دوم: چالشهای موجود در سیاست جنایی و آیین دادرسی مالیاتی ۸۸
گفتار اول: چالشهای موجود در سیاست کیفری (سیاست جنایی واکنشی) مالیاتی ۸۹
گفتار دوم: چالشهای موجود در سیاست پیشگیرانه (سیاست جنایی کنشی) مالیاتی ۱۰۷
گفتار سوم: چالشهای مربوط به آیین دادرسی مالیاتی و حقوق مودیان مالیاتی ۱۱۰
مبحث سوم: چالش نظم گریزی و عدم تمکین شهروندان از الزامات مالیاتی ۱۲۳
گفتار اول: مفهوم و ابعاد نظم گریزی در نظام مالیاتی ۱۲۴
گفتار دوم: چالش عدم تمکین مودیان مالیاتی(نظم گریزی مودیان) ۱۲۷
بند اول: فرار مالیاتی ۱۳۱
بند دوم: اجتناب از پرداخت مالیات ۱۳۳
گفتار سوم: عدم تمکین مالیاتی به مثابه یک آسیب ۱۳۵
گفتار چهارم: فقدان کنترل موثر پدیده نظم گریزی و عدم تمکین مالیاتی ۱۴۱
مبحث چهارم: آسیبهای اجرایی و چالش سلامت اداری در نظام مالیاتی ۱۴۳
گفتار اول: آسیبهای اجرایی ۱۴۵
گفتار دوم: چالشهای مربوط به سلامت اداری مالیاتی ۱۴۹
گفتار سوم: اثرات آسیب های اجرایی ونقص در سلامت اداری ۱۵۳
مبحث پنجم: طبقه بندی جرایم و تخلفات مالیاتی از دیدگاه حقوق کیفری ۱۵۶
گفتار اول: جرایم و تخلفات مالیاتی در چارچوب قوانین موضوعه ۱۵۸
گفتار دوم: بررسی احکام مربوط به جرایم و تخلفات عمده وکلان در حوزه مالیاتها ۱۶۵
فصل دوم: تبیین عوامل بروز آسیبها و بررسی راهکارهای پیشگیرانه از آسیب در نظام مالیاتی ۱۶۷
بخش اول: تبیین عوامل بروز آسیبها درنظام مالیاتی ۱۷۰
مبحث اول: تبیین عوامل بروز آسیب در سیاست تقنینی مالیاتی ۱۷۰
گفتار اول: فقدان اولویت یا ناتوانی در تصویب واصلاح سیاست تقنینی موثر مالیاتی ۱۷۱
گفتار دوم: بی توجهی به تنظیم قوانین شفاف وساده و باثبات ۱۷۸
مبحث دوم: علت شناسی بروز آسیب در سیاست جنایی مالیاتی ۱۸۱
گفتار اول: بی توجهی به تدوین سیاست کیفری مناسب(سیاست جنایی واکنشی) ۱۸۱
گفتار دوم: فقدان بستر مناسب در جهت پیشگیری از آسیب ۱۸۷
مبحث سوم: تبیین عوامل موثر برنظم گریزی و عدم تمکین در نظام مالیاتی ۱۹۰
گفتار اول: علل و عوامل مرتبط با قوانین و مقررات مالیاتی ۱۹۲
گفتار دوم: عوامل فرهنگی موثر در پدیده نظم گریزی و عدم تمکین مالیاتی ۲۰۳
گفتار سوم: نابسامانی اقتصاد و سیاستگذاری اقتصادی ۲۱۱
گفتار چهارم: عوامل نهادی موثر برنظم گریزی و عدم تمکین مالیاتی ۲۱۵
مبحث چهارم: علل بروز چالشهای اجرایی و سلامت اداری مالیاتی ۲۲۳
گفتار اول: قوانین و مقررات ۲۲۴
گفتار دوم: عدم کفایت نظارت اداری برون سازمانی و درون سازمانی ۲۲۷
گفتار سوم: کمبود زیر ساختهای فنی و فناوری اطلاعات ۲۳۱
بخش دوم: پیشگیری به عنوان راهکار برون رفت از آسیب ۲۳۵
مبحث اول: تبیین راهکارها و رویکردهای کلان پیشگیری از آسیب ۲۳۶
گفتار اول: سیاستگذاری و اعمال سیاستهای اقتصادی همگرا با تقویت نظام مالیاتی ۲۳۶
گفتار دوم: ارتقاء و توسعه فرهنگ مالیات محور ۲۴۰
گفتار سوم: تدابیر کلان تقنینی ۲۴۴
مبحث دوم: راهبردهای پیشگیرانه کنشی و واکنشی موثر در کاهش آسیب در نظام مالیاتی ۲۵۱
گفتار اول: اصلاح قوانین ورفع چالشهای آن به عنوان پیش شرط برنامه های پیشگیرانه از آسیب ۲۵۲
گفتار دوم: تقویت وتوسعه راهبردهای کنشی مبتنی برنظارت و کنترل(تدابیر وضعی) ۲۵۵
گفتار سوم: تقویت راهبردهای پیشگیرانه مبتنی برآموزش(تدابیراجتماعی) ۲۶۴
گفتار چهارم: تقویت تدابیر واکنشی در جهت پیشگیری از آسیبها ۲۷۴
نتیجهگیری و پیشنهادات ۲۸۰
منابع و ماخذ ۲۹۰
منابع فارسی ۲۹۱
منابع انگلیسی ۳۰۳
چکیده انگلیسی ۳۰۶
کلیدواژه ها
- پیشگیری
- نظام مالیاتی
- آیین دادرسی
- سیاست جنایی
- آسیب شناسی
- جمهوری اسلامی ایران
- پیشگیری
- مالیات