بررسی تطبیقی جایگاه قوه مجریه در قوانین اساسی ایران و لبنان

عنوان	بررسی تطبیقی جایگاه قوه مجریه در قوانین اساسی ایران و لبنان
رشته	حقوق عمومی
دانشجو	زهره احدی یار
استاد راهنما	خیراله پروین
مقطع	کارشناسی ارشد
سال دفاع	۱۳۹۴
دانشگاه	دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی

بررسی تطبیقی جایگاه قوه مجریه در قوانین اساسی ایران و لبنان عنوان پایان نامه ای است که توسط زهره احدی یار، با راهنمایی خیراله پروین در سال ۱۳۹۴ و در مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی دفاع گردید.

چکیده

مطالعات حقوق تطبیقی، مستلزم آن است که ابتدا مشترکاتی بین کشورها وجود داشته باشد تا بتوان به حسب آن مشترکات به مقایسه و تطبیق حقوق اساسی آنها پرداخت. از آنجا که دو کشور ایران و لبنان از مشترکاتی برخوردارند، می توان به تطبیق موضوعات مختلف حقوق اساسی این کشورها پرداخت و از این طریق وجوه اشتراک و افتراق حقوق اساسی این دو کشور را استخراج نمود. یکی از این موضوعات جایگاه قوه مجریه در این دو کشور است. طبق قانون اساسی لبنان در قوه مجریه رییس جمهور، رییس کشور و نخست وزیر رییس دولت و هییت وزیران نیز به عنوان یک نهاد قانونی دارای اختیارات متعددی است، ولی در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران قوه مجریه فاقد نخست وزیر بوده و اختیارات وی به رییس جمهور یا معاون اول وی واگذار شده است. از آنجا که رییس جمهور لبنان ریاست کشور این نظام را عهده دار است در مقایسه با رییس جمهور جمهوری اسلامی ایران اختیارات وسیعتر و گسترده تری دارد. در مقابل اختیارات و صلاحیت های رییس جمهور ایران در موارد بسیاری با اختیارات و صلاحیت–های نخست وزیر لبنان مشابه است، زیرا رییس جمهور در ایران جز در موارد استثنایی رییس دولت است. در واقع از آنجا که طبق قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، رهبر رییس کشور و رییس جمهور رییس دولت است؛ لذا بسیاری از صلاحیت های رییس جمهور لبنان، در ایران برعهده رهبری گذاشته شده است و همین امر سبب تشابه برخی از صلاحیت های رهبر ایران و رییس جمهور لبنان شده است. همچنین آن بخش از صلاحیت های رییس جمهور ایران که به حسب ریاست کشوری به وی اعطا شده، با صلاحیت های رییس جمهور لبنان و آن بخش از صلاحیت های وی که به حسب ریاست دولت به وی اعطا شده، با نخست وزیر لبنان یکسان است. در زمینه صلاحیت های وزرا و هییت وزیران نیز اشتراکات متعدی بین دو کشور ایران و لبنان وجود دارد.

ساختار و فهرست پایان نامه

عنوان صفحه

کلیات ۱

فصل اول: مبانی و مفاهیم نظری ۵

مبحث اول: قانون اساسی ۶

گفتار اول: تعریف قانون اساسی ۷

گفتار دوم: انواع قانون اساسی ۷

مبحث دوم: حقوق تطبیقی ۸

گفتار اول: تعریف حقوق تطبیقی ۸

گفتار دوم: تاریخچه حقوق تطبیقی ۹

گفتار سوم: ضرورت مطالعه حقوق تطبیقی ۱۰

گفتار چهارم: فواید مطالعه حقوق تطبیقی ۱۰

مبحث سوم: حقوق اساسی تطبیقی ۱۱

گفتار اول: اهمیت حقوق اساسی تطبیقی ۱۱

گفتار دوم: معیارهای طبقه بندی در مطالعات حقوق اساسی تطبیقی ۱۱

گفتار سوم: طرق مقایسه در حقوق اساسی ۱۱

مبحث چهارم: قوه مجریه ۱۲

گفتار اول: نظام های اجرایی ۱۳

گفتار دوم: مدل های قوه مجریه ۱۳

گفتار دوم: مسیولیت های عمده قوه مجریه ۱۴

فصل دوم: جایگاه قوه مجریه در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران ۱۶

مقدمه ۱۷

مبحث اول: صلاحیت ها و اختیارات رییس جمهور و وزرا در قانون اساسی ایران ۱۹

گفتار اول: صلاحیت ها و اختیارات رییس جمهور ۲۰

بند اول: صلاحیت های رییس جمهور به عنوان رییس کشور ۲۰

۱– صلاحیت های رییس جمهور نسبت به قوه مقننه ۲۰

۱–۱– امضای قوانین ۲۱

۱–۲– حق رجوع به همه پرسی ۲۲

۱–۳– سایر صلاحیت ها ۲۲

۲– صلاحیت های رییس جمهور در امور بین الملل ۲۳

۲–۱– انعقاد و امضای پیمان های بین المللی ۲۳

۲–۲– انتصاب و اعزام سفیران و پذیرش سفیران کشورهای دیگر ۲۴

۳– صلاحیت های رییس جمهور در قبال قانون اساسی ۲۵

۳–۱– پاسداری از قانون اساسی ۲۵

۳–۲– اجرای قانون اساسی ۲۶

۳–۳– بازنگری قانون اساسی ۲۶

۴– صلاحیت های اجرایی رییس جمهور به عنوان رییس کشور ۲۷

۴–۱– اعطای نشان های دولتی ۲۷

۴–۲– ریاست شورای عالی امنیت ملی ۲۷

بند دوم: صلاحیت های رییس جمهور به عنوان رییس دولت ۲۸

۱– صلاحیت های اجرایی رییس جمهور ۲۸

۱–۱– تعیین و هدایت سیاست عمومی کشور ۲۸

۱–۲– نصب و عزل وزیران و انتخاب سرپرست برای وزارتخانه های بدون وزیر ۲۹

۱–۲–۱– نصب و عزل وزیران ۲۹

۱–۲–۲– تعیین سرپرست برای وزارتخانه های بدون وزیر ۳۰

۱–۳– ریاست هییت وزیران و نظارت بر کار وزیران ۳۰

۱–۴– مدیریت و نظارت بر تشکیلات اداری کشور ۳۲

۱–۴–۱– نصب و عزل مقامات اداری، روسای سازمان ها و نمایندگان ویژه ۳۲

۱–۴–۲– مدیریت و هدایت تشکیلات اداری ۳۴

۱–۴–۳– ریاست و عضویت شوراهای عالی اداری کشور ۳۵

۱–۵– اجرای قوانین از طریق وضع مقررات دولتی ۳۵

۱–۵–۱– تصویب مقررات دولتی ۳۶

۱–۵–۲– نظارت بر آیین نامه های دولت ۳۷

۱–۵–۳– تفویض اختیار به کمیسیون های متشکل از چند وزیر ۳۸

۱–۵–۴– تصمیمات سیاسی ۳۸

۲– صلاحیت ها در امور قانون–گذاری ۳۹

۲–۱– پیشنهاد قانون از راه لایحه ۳۹

۲–۲– جایگاه و نقش رییس جمهور در فرایند بودجه ریزی ۴۰

۲–۳– حق حضور در جلسات مجلس و دفاع از دولت و سیاست های آن ۴۰

۳– اختیارات نسبت به قوه قضاییه ۴۱

گفتار دوم: صلاحیت ها و اختیارات هیات وزیران و وزرا ۴۱

بند اول: صلاحیت ها و اختیارات هیات وزیران ۴۱

۱– حل اختلاف بین دستگاه های اجرایی ۴۱

۲– تصویب صلح دعاوی و یا ارجاع به داوری ۴۲

۳– حق حضور در مجلس ۴۲

بند دوم: صلاحیت ها و اختیارات هریک از وزرا ۴۳

۱– عضویت در هیات وزیران ۴۳

۲– اداره وزارتخانه ها ۴۳

۳– قیمومت بر سازمان های وابسته ۴۴

۴– عضویت در مجامع شرکت های دولتی ۴۴

۵– ارتباط با قوه مقننه ۴۴

مبحث دوم: مسیولیت های رییس جمهور و وزرا در قانون اساسی ایران ۴۴

گفتار اول: مسیولیت های رییس جمهور ۴۵

۱– مسیولیت سیاسی ۴۵

۲– مسیولیت مالی ۴۵

۳– مسیولیت کیفری ۴۶

۴– مسیولیت قانونی ۴۶

گفتار دوم: مسیولیت های وزرا ۴۷

۱– مسیولیت سیاسی ۴۷

۲– مسیولیت مالی ۴۸

۳– مسیولیت کیفری ۴۸

۴– مسیولیت مدنی ۴۸

نیروهای مسلح ۴۹

جمع–بندی ۴۹

فصل سوم: جایگاه قوه مجریه در قانون اساسی لبنان ۵۲

مقدمه ۵۳

مبحث اول: صلاحیت ها و اختیارات قوه مجریه در قانون اساسی لبنان ۵۶

گفتار اول: صلاحیت ها و اختیارات رییس جمهور در قانون اساسی لبنان ۵۶

۱– صلاحیت های رییس جمهور نسبت به قوه مقننه ۵۷

۱–۱– امضای قوانین ۵۷

۱–۲– جلسات مجلس ۵۸

۱–۳– صلاحیت در امور قانون–گذاری ۶۰

۱–۴– ارسال پیام به مجلس ۶۱

۱–۵– انحلال مجلس ۶۲

۲– صلاحیت های رییس جمهور در امور بین–الملل ۶۳

۳– صلاحیت های رییس جمهور در قبال قانون اساسی ۶۴

۴– صلاحیت های رییس جمهور نسبت به قوه مجریه ۶۶

۵– صلاحیت های رییس جمهور نسبت به قوه قضاییه ۶۸

۶– صلاحیت های رییس جمهور در امور دفاعی ۶۹

۷– سایر صلاحیت–ها ۶۹

گفتار دوم: صلاحیت ها و اختیارات نخست وزیر در قانون اساسی لبنان ۷۰

۱– صلاحیت های نخست وزیر نسبت به قوه مقننه ۷۱

۲– صلاحیت های نخست وزیر در امور بین الملل ۷۲

۳– صلاحیت های نخست وزیر در قبال قانون اساسی ۷۲

۴– صلاحیت های اجرایی نخست وزیر ۷۲

۵– صلاحیت های نخست وزیر در امور دفاعی

گفتار سوم: صلاحیت ها و اختیارات هیات وزیران و وزرا در قانون اساسی لبنان ۷۴

بند اول: اختیارات و صلاحیت های هیات وزیران در لبنان ۷۵

۱– صلاحیت های هیات وزیران نسبت به قوه مقننه ۷۶

۲– صلاحیت های هیات وزیران در امور بین الملل ۷۶

۳– صلاحیت های هیات وزیران در قبال قانون اساسی ۷۶

۴– صلاحیت های هیات وزیران نسبت به قوه مجریه ۷۷

۵– صلاحیت های هیات وزیران در امور دفاعی ۷۹

۶– صلاحیت های هیات وزیران نسبت به قانون بودجه ۷۹

بند دوم: اختیارات و صلاحیت های وزرا در لبنان ۸۰

مبحث دوم: مسیولیت های قوه مجریه در قانون اساسی لبنان ۸۱

گفتار اول: مسیولیت های رییس جمهور در لبنان ۸۱

گفتار دوم: مسیولیت های نخست وزیر در لبنان ۸۲

گفتار سوم: مسیولیت های هیات وزیران و وزرا در لبنان ۸۲

بند اول: مسیولیت های هیات وزیران در لبنان ۸۳

بند دوم: مسیولیت های وزرا در لبنان

جمع–بندی ۸۴

فصل چهارم: مقایسه جایگاه قوه مجریه در قوانین اساسی ایران و لبنان ۸۷

مقدمه ۸۸

مبحث اول: بررسی تطبیقی صلاحیت های رییس کشور در قوانین اساسی ایران و لبنان ۸۹

مبحث دوم: بررسی تطبیقی صلاحیت های رییس دولت در قوانین اساسی ایران و لبنان ۹۵

مبحث سوم: بررسی تطبیقی صلاحیت های وزرا و هیات وزیران در قوانین اساسی ایران و لبنان ۹۸

جمع بندی و نتیجه گیری ۱۰۲

منابع و مآخذ

کلیدواژه ها

• حقوق تطبیقی
• قوه مجریه
• قانون اساسی
• رییس جمهور
• ایران
• لبنان
• مرجع صلاحیت دار قانونی