ماده ۵۰۵ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

ماده ۵۰۵ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات): هر کس با هدف بر هم زدن امنیت کشور به هر وسیله اطلاعات طبقه‌بندی شده را با پوشش مسئولین نظام یا مأمورین دولت یا به نحو دیگر جمع‌آوری کند چنانچه بخواهد آن را در اختیار دیگران قرار دهد و موفق به انجام آن شود به حبس از دو تا ده سال و در غیر این صورت به حبس از یک تا پنج سال محکوم می‌شود.

• مشاهده ماده قبلی
• مشاهده ماده بعدی

مواد مرتبط

• ماده ۴ قانون تعزیرات مصوب ۱۳۶۲
• ماده ۵ قانون تعزیرات مصوب ۱۳۶۲

توضیح واژگان

• نظام: حکومت و رژیم سیاسی است که بدان واسطه اقتدار حاکم اعمال می شود.

• مأمور دولت: کسانی هستند که مستخدم، و تحت امر دولت باشند.
• حبس: یعنی محدود کردن فرد از رفت و آمد و جلوگیری از تصرفات او، آنگونه که خودش می‌خواهد.

پیشینه

در مواد ۴ و ۵ قانون تعزیرات ۱۳۶۲، مشابه این جرم، البته با تفاوت‌هایی پیش‌بینی شده‌ است.

نکات تفسیری دکترین ماده ۵۰۵ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

در ماده ۵۰۵ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)، جمع‌آوری اطلاعات طبقه‌بندی شده که عرفا از مصادیق جاسوسی است، مورد جرم انگاری قرار گرفته‌ است.

عنصر مادی این جرم، عبارت است از: جمع‌آوری اطلاعات طبقه‌بندی شده (اعم از محرمانه، خیلی محرمانه، سری یا به کلی سری) که می‌تواند توسط مأمور دولت یا فرد عادی با پوشش مأموران دولت انجام شود. عنصر روانی این جرم نیز زمانی محقق می‌شود که فرد «با قصد برهم زدن امنیت کشور» و «با هدف دادن اطلاعات به دیگران» مرتکب این جرم شود و در صورتی که چنین قصدی وجود نداشته باشد، این جرم محقق نمی شود. عبارت «دیگران» در این ماده، هر شخص فاقد صلاحیتی را شامل می‌شود و منحصر به دولت‌های خارجی یا سازمان‌ها و گروه‌های مخالف نظام نیست.

در ذیل ماده، برای مجازات مرتکب، دو فرض پیش‌بینی شده‌ است:

1. فرضی که فرد موفق می‌شود اطلاعات را در اختیار افراد فاقد صلاحیت قرار دهد: (حبس از ۲ تا ۱۰ سال)
2. فرضی که فرد علی‌رغم دارا بودن این قصد، به هدف خود نمی‌رسد: (حبس از ۱ تا ۵ سال)

نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده ۵۰۵ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

1. هدف جرم: برهم زدن امنیت کشور
2. وسیله ارتکاب جرم: هر وسیله‌ای که موجب جمع‌آوری اطلاعات طبقه‌بندی‌شده شود.
3. پوشش‌ ظاهری مرتکب: استفاده از موقعیت‌های مسئولین نظام یا مأمورین دولت
4. نحوه جمع‌آوری: امکان جمع‌آوری به نحو‌های مختلف
5. وضعیت تحقق جرم: اگر اطلاعات در اختیار دیگران قرار گیرد.
6. مجازات در صورت انجام جرم: حبس از دو تا ده سال
7. مجازات در صورت عدم موفقیت: حبس از یک تا پنج سال

انتقادات

• متن ماده ۵۰۵ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) به نحوی نگارش شده که مرجع عبارت «در غیر این صورت» چندان معلوم نیست، با این وجود، بنا بر اصول تفسیری از جمله تفسیر به نفع متهم می‌توان اذعان داشت که این عبارت، صرفاً به محقق نشدن هدف مرتکب، بازگشت دارد و فرضی که اساساً مرتکب قصدی برای دادن اطلاعات به افراد فاقد صلاحیت ندارد، مشمول این ماده قرار نمی‌گیرد.

• فاصلهٔ بین حداقل و حداکثر مجازات در قسمت اول ماده (دو تا ده سال)، خلاف عدل و انصاف قضایی است و قابل نقد می باشد.

پایان نامه و رساله های مرتبط

• جاسوسی و خیانت به کشور

مقالات مرتبط

• حکمرانی و تنظیمگری پلتفرم‌های ویدئویی در ایران: از منازعه بر سر نهاد متولی تا تعدیل محتوا
• جرم پیش‌دستی در معاملات: مانعی برای کارایی بازار سرمایه
• تحلیل حقوقی نسبت سنجی حق دسترسی عموم به اطلاعات با تحقق حقوق شهروندی با تأکید بر نظام حقوقی ایران
• نادیده‌انگاری بایسته‌های تقنینی در قوانین کیفری ایران در حوزه جرائم علیه امنیت
• سیاست کیفری ایران در قبال افساد فی الارض در جرایم اقتصادی
• تحلیلی بر جایگاه نظم عمومی، در نظام حقوقی ایران
• تعارض میان جاسوسی و آزادی اطلاعات از منظر حقوق بین‌الملل بشر
• صلاحیت جهانی، نهادی پوپولیستی یا لازمه زیست بین‌المللی؟
• تکنیک های جرم انگاری امنیّت مدار در حقوق کیفری ایران