ماده ۵۰۸ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

ماده ۵۰۸ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات): هر کس یا گروهی با دول خارجی متخاصم به هر نحو علیه جمهوری اسلامی ایران همکاری نماید، در صورتی که محارب شناخته نشود به یک تا ده سال حبس محکوم می‌گردد.

• مشاهده ماده قبلی
• مشاهده ماده بعدی

مواد مرتبط

• ماده ۵۱۲ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)
• ماده ۲ قانون تعزیرات مصوب ۱۳۶۲
• ماده ۳ قانون تعزیرات مصوب ۱۳۶۲

توضیح واژگان

• دولت: مجموعه ای از سازمان هاست که قدرت عمومی را در جامعه ای در دست دارد، خواه بر اساس حاکمیت ملی (دموکراسی) باشد، خواه نه.
• جمهوری اسلامی: جمهوری اسلامی مبتنی بر دو رکن اصولی است، از سویی جمهوریت که مفهومی مدرن و بیشتر حاصل حقوق عمومی مصطلح برآمده از نظام لیبرالی غرب است و از سوی دیگر اسلامیت که البته با تفسیر شیعی خاص یعنی «ولایت مطلقه فقیه» حاصل نگاه دینی و سنتی به حکومت است.
• محاربه: به معنای اسلحه به دست گرفتن و ارعاب کردن مردم با سلاح است، هر چند کسی کشته نشود.
• حبس: یعنی محدود کردن فرد از رفت و آمد و جلوگیری از تصرفات او، آنگونه که خودش می‌خواهد.

پیشینه

محتوای ماده ۵۰۸ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) با تغییراتی در ماده ۲ قانون تعزیرات مصوب ۱۳۶۲ و ماده ۳ قانون تعزیرات مصوب ۱۳۶۲ ذکر شده بود، بدین شکل که در ماده ۲ این قانون، مصادیقی از همکاری با دشمن بیان شده و ماده ۳، همکاری با تبعه خارجی را مطمح نظر قرار داده‌است.

نکات تفسیری دکترین ماده ۵۰۸ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

طبق ماده ۵۰۸ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)، همکاری با دولت‌های خارجی برای برهم زدن امنیت کشور توسط هر شخصی، اعم از ایرانی یا خارجی، کارمند یا غیر کارمند، در قلمرو ایران یا خارج از آن، جرم، تلقی شده‌است. منظور از «دولت خارجی متخاصم»، دولتی است که با ایران، روابط دوستانه یا بی طرفانه ندارد، اعم از اینکه با ایران در حال جنگ مسلحانه باشد یا خیر، و دولت‌های غیررسمی خارجی یا سازمان‌های خارجی، مشمول این عنوان، قرار نمی‌گیرند. در خصوص واژهٔ «همکاری» نیز باید گفت: هر چند واژهٔ «همکاری» در متن ماده، به صورت مطلق ذکر شده، ولی منصرف از همکاری‌های علمی، اقتصادی و فرهنگی است که به امنیت داخلی یا خارجی کشور ضربه ای وارد نمی‌کند، اگر چه این همکاری‌ها علیه جمهوری اسلامی ایران باشند. همچنین «همکاری»، صرفاً ظهور در فعل دارد و با ترک فعل محقق نمی‌شود. گفتنی است که این جرم، از جرائم مطلق است که با صرف همکاری واقع می‌شود و نیازی به تحقق نتیجه (مثلا صدمه به امنیت داخلی و خارجی کشور) ندارد.

در خصوص عنصر معنوی این جرم نیز می‌توان ادعا کرد که علاوه بر آگاهی مرتکب به مجرمانه بودن عمل، احتمالاً «قصد مقابله با نظام جمهوری اسلامی» نیز شرط می‌باشد.

نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده ۵۰۸ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

1. همکاری با دولت‌های خارجی متخاصم علیه جمهوری اسلامی ایران جرم است.
2. همکاری می‌تواند به هر نحوی باشد.
3. اگر فرد یا گروهی محارب شناخته نشود، مجازات حبس اعمال می‌شود.
4. مدت زمان حبس از یک تا ده سال تعیین شده‌است.
5. تعیین محارب بودن یا نبودن در تعیین مجازات تأثیر دارد.

انتقادات

عدم شمول ماده ۵۰۸ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)، بر همکاری با دولتی که با ایران روابط دوستانه دارد، محل انتقاد است، بنابراین بهتر بود به جای عبارت «دول خارجی متخاصم»، از عبارت «علیه جمهوری اسلامی ایران» استفاده می‌شد و بدین ترتیب دایره شمول این ماده، بر همکاری با سازمان‌های ایرانی و خارجی مخالف نیز تسری می‌یافت.

رویه‌های قضایی

• نظریه شماره ۷/۹۲/۱۳۵۱ مورخ ۱۳۹۲/۰۷/۱۳ اداره کل حقوقی قوه قضاییه

مقالات مرتبط

• نادیده‌انگاری بایسته‌های تقنینی در قوانین کیفری ایران در حوزه جرائم علیه امنیت
• سیاست کیفری ایران در قبال افساد فی الارض در جرایم اقتصادی