ماده ۵۵۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

ماده ۵۵۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات): هر کس از وقوع جرمی مطلع شده و برای خلاصی مجرم از محاکمه و محکومیت مساعدت کند از قبیل این که برای او منزل تهیه کند یا ادله جرم را مخفی نماید یا برای تبرئه مجرم ادله جعلی ابراز کند حسب مورد به یک تا سه سال حبس محکوم خواهد شد.

تبصره - در موارد مذکور در ماده (۵۵۳) و این ماده در صورتی که مرتکب از اقارب درجه اول متهم باشد مقدار مجازات در هر مورد از نصف حداکثر تعیین شده بیشتر نخواهد بود.

• مشاهده ماده قبلی
• مشاهده ماده بعدی

مواد مرتبط

• ماده ۵۵۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)
• ماده ۶۳۶ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)
• ماده ۱۵۴ قانون آیین دادرسی کیفری
• ماده ۱۲۴ قانون مجازات عمومی مصوب ۱۳۰۴

توضیح واژگان

• جرم: هر رفتاری اعم از فعل یا ترک فعل است که در قانون برای آن مجازات تعیین شده‌ است.
• مجرم: شخصی است که خلاف اوامر و نواهی قانونگذار عمل کرده و رفتاری را که در قوانین جرم انگاری شده را مرتکب گردیده است.
• جعل: جرمی است که در آن، شخصی به قصد تحریف واقعیت، تغییراتی را در نوشته‌ای ایجاد می‌کند که قابلیت اضرار به غیر دارد.
• حبس: به معنای محدود کردن فرد از رفت و آمد و جلوگیری از تصرفات او، آنگونه که خودش می‌خواهد، است.
• اقارب: به معنای خویشاوندان است و معنای آن اخص از نزدیکان می‌باشد، اصطلاحا خویشاوندان نسبی و سببی و رضاعی را گویند.
• متهم: کسی است که فاعل جرم تلقی شده ولی هنوز انتساب جرم به او ثابت نشده است.
• مجازات: آزاری است که قاضی به علت ارتکاب جرم به نشانه نفرت جامعه از عمل مجرمانه و مرتکب آن برای شخص مقصر، مطابق قانون تعیین می‌کند.

پیشینه

قانونگذار سابقاً در ماده ۱۲۴ قانون مجازات عمومی مصوب ۱۳۰۴ به جرم انگاری این عمل پرداخته بود.

نکات تفسیری دکترین ماده ۵۵۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

اطلاع از جرم و گزارش نکردن آن، مشمول ماده ۵۵۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) قرار نمی‌گیرد، همچنین ارتکاب این اعمال قبل از وقوع جرم، مشمول این ماده قرار نخواهد گرفت، ولی می‌تواند به عنوان معاونت در جرم مورد تعقیب قرار گیرد. به لحاظ عنصر روانی، علاوه بر سوء نیت عام (علم و آگاهی از مجرمانه بودن عمل)، لازم است مرتکب، «قصد خلاصی مجرم از محکومیت» را داشته باشد.

گفتنی است در تبصره این ماده، به یکی از معاذیر قانونی تخفیف مجازات اشاره شده‌ است، بدین نحو که وجود قرابت نسبی و سببی درجه اول با مجرم، سبب تخفیف مجازات خواهد بود.

نکات توضیحی ماده ۵۵۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

در ماده ۵۵۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)، یاری رساندن به مجرم برای رهایی از تعقیب و رسیدگی مورد جرم انگاری قرار گرفته است. عنصر مادی این جرم، اصولا از طریق فعل محقق میشود نه ترک فعل.

نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده ۵۵۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

1. آگاهی از وقوع جرم و کمک به مجرم برای فرار از محاکمه و محکومیت، جرم محسوب می‌شود.
2. کمک به مجرم شامل اقداماتی مانند تهیه منزل، مخفی کردن ادله جرم و ارائه ادله جعلی برای تبرئه است.
3. مجازات این جرم حبس از یک تا سه سال است.
4. اگر مرتکب از اقارب درجه اول متهم باشد، مجازات نمی‌تواند بیشتر از نصف حداکثر تعیین‌شده باشد.
5. ماده ۵۵۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) به نحوه مجازات افرادی که پس از آگاهی از جرم، مجرم را یاری می‌کنند، می‌پردازد.

رویه های قضایی

• اداره حقوقی قوه قضائیه در نظریه شماره ۷/۴۱۹۴ مورخ ۶۳/۱۰/۱۲ بیان داشته که مخفی کردن جنازه با هدف مخفی کردن ادله جرم و خلاصی مجرم از محکومیت، مشمول این ماده خواهد بود، نه ماده ۶۳۶ که به‌ طور مطلق دفن کردن جنازه را مورد جرم انگاری قرار داده‌ است.
• نظریه شماره 7/98/1257 مورخ 1398/08/14 اداره کل حقوقی قوه قضاییه

• نظریه شماره 7/95/1530 مورخ 1395/06/31 اداره کل حقوقی قوه قضاییه
• نظریه شماره 7/97/2434 مورخ 1398/05/14 اداره کل حقوقی قوه قضاییه
• رای دادگاه درباره تاثیر احراز فقدان قصد رشوه گیرنده در تحقق بزه رشاء (دادنامه شماره ۹۵۰۹۹۷۰۲۲۳۴۰۱۰۴۶)

مقالات مرتبط

• نقد سیاست جنایی تقنینی در قبال تأثیر روابط خانوادگی
• مطالعه تطبیقی معاونت در جرم در حقوق کیفری ایران، آمریکا و اسکاتلند
• تحلیل وضعیت قراردادی کفیل‌های حرفه‌ای در مراجع قضایی، چالش‌ها، راهکارها
• آسیب‌شناسی قانون مبارزه با پولشویی مصوب 1386 از منظر قانون جلوگیری از پولشویی و عواید ناشی از جرایم کشور افغانستان