ماده ۵۹۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

ماده ۵۹۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات): هر کس عالماً و عامداً موجبات تحقق جرم ارتشاء از قبیل مذاکره، جلب موافقت یا وصول و ایصال وجه یا مال یا سند پرداخت وجه را فراهم نماید به مجازات راشی بر حسب مورد محکوم می‌شود.

• مشاهده ماده قبلی
• مشاهده ماده بعدی

توضیح واژگان

• عالما: به معنای اطمینان اجمالی یا تفصیلی از وقوع امری می باشد.
• عامداً: هر عمل ممنوعی که از کسی سر بزند، هنگامی عمد به‌شمار می‌رود که در شرایط خاص رویداده، مسبوق به قصد باشد.
• جرم: هر رفتاری اعم از فعل یا ترک فعل که در قانون برای آن مجازات تعیین شده‌ است جرم محسوب می‌شود.
• ارتشاء: به معنی رشوه گرفتن و در اصطلاح اخذ وجه یا مال توسط کارمندان دولتی به منظور انجام کار یا عدم انجام کار مربوط به آن اداره یا نهاد یا سازمان است.

• وجه: عبارت است از: پول نقد اعم از این که داخلی باشد یا خارجی، اسکناس باشد یا مسکوک.
• مال: شیئی است که اعتبار و ارزش اقتصادی داشته باشد.
• سند: نوشته‌ای است که به‌طور کتبی، به منظور احقاق و اثبات عمل یا واقعه حقوقی تنظیم می‌گردد.
• مجازات: آزاری است که قاضی به علت ارتکاب جرم به نشانه نفرت جامعه از عمل مجرمانه و مرتکب آن برای شخص مقصر، مطابق قانون تعیین می‌کند.

• راشی: به فردی گفته می‌شود که به منظور انجام یا عدم انجام کاری، مالی به افرادی از قبیل مأموران دولتی یا بلدی و همچنین کارشناسان، داوران یا مصدقان بپردازد.

فلسفه و مبانی نظری

از آن جا که خطرات جرم رشاء، نیازمند بررسی بیشتر عوامل مؤثر در وقوع آن است، قانون گذار با هدف جلوگیری از فراهم آمدن موجبات تحقق این جرم، وساطت در آن را نیز جرم انگاری نموده‌ است.

نکات تفسیری دکترین ماده ۵۹۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

جرم فوق را بایستی نوعی واسطه گری و تسهیل ارتکاب جرم ارتشاء دانست که توسط افرادی بجز خود راشی و مرتشی واقع می‌شود. عنصر مادی این جرم عبارت است از فراهم نمودن موجبات تحقق جرم ارتشاء به طرق مختلف، بدیهی است مصادیق مذکور در ماده ۵۹۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) در خصوص طرق فراهم آوردن موجبات جرم مورد بحث، جنبه حصری نداشته و از باب تمثیل است، اما آنچه برای وقوع این جرم ضروری است، لزوم تحقق ارتشاء یا شروع به ارتشاء است، لذا برای مجازات مرتکب، بایستی اقدامات وی منتهی به ارتشا شود.

در خصوص عنصر معنوی این جرم باید متذکر شد که دارای سوء نیت عام است، بنابراین علم و عمد مرتکب به انجام اعمال خود در راستای وقوع و تسهیل ارتشاء ضروری است، البته گروهی دیگر معتقدند این جرم را باید نوعی معاونت در نظر گرفته و لذا همانند دیگر معاونت‌ها، «قصد همکاری با مرتشی» را به عنوان سوء نیت خاص لحاظ نمود، در صورت پذیرش این دیدگاه باید سایر مقررات مربوط به معاونت نظیر مقررات راجع به دادگاه صالح به رسیدگی به جرایم معاونین و .. نیز رعایت شود، اما به نظر می‌رسد اشخاص مشول این ماده، اگرچه معاونین بزه ارتشاء هستند، اما با توجه به وضع این ماده، دیگر نمی‌توان آن‌ها را مشمول قواعد عام معاونت قرار داد.

گفتنی است مجازات این جرم، قابل تعلیق است.

نکات توضیحی ماده ۵۹۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

گروهی معتقدند جرم مذکور از جمله جرایم مطلق است و لزومی به تحقق ارتشاء و شروع به ارتشاء نیست.

نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده ۵۹۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

1. فرد باید آگاهانه و عمدی اقدام کند تا شامل این ماده شود.
2. مذاکره، جلب موافقت یا وصول و ایصال وجه یا مال شامل اعمال مجرمانه محسوب می‌شود.
3. مجازات فرد بر اساس مجازات راشی تعیین می‌شود.
4. ماده ۵۹۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) به تحقق جرم ارتشاء مربوط می‌شود.
5. اعمال غیرمستقیم مثل فراهم کردن اسناد پرداخت نیز مشمول این ماده می‌شود.

مطالعات فقهی

مستندات فقهی

• مفسرانی همچون صاحب «التبیان»، برخی از آیات قرآن همچون آیات ۷۹ و ۴۱ سوره بقره را نشانگر حرمت اخذ و پرداخت رشوه دانسته‌اند.

مصادیق و نمونه ها

• وکالت از سوی راشی نیز مشمول جرم فوق(واسطه گری در ارتکاب جرم ارتشاء) است.

مقالات مرتبط

• جستاری در ضرورت توسعه مسئولیت ناشی از عمل غیر به احزاب سیاسی