نشست قضایی درباره اجرای حکم غیر قطعی اعسار از پرداخت محکوم به

موضوع	اجرای حکم غیر قطعی اعسار از پرداخت محکوم به
تاریخ برگزاری	۱۳۹۵/۰۵/۱۴
برگزار شده توسط	شهر سیاهکل

صورتجلسه نشست قضایی با موضوع اجرای حکم غیر قطعی اعسار از پرداخت محکوم به مورخ ۱۳۹۵/۰۵/۱۴ که در شهر سیاهکل برگزار شد.

پرسش

وفق قانون جدید نحوه اجرای محکومیتهای مالی، چنانچه برای محکوم علیه محبوس، حکم تقسیط محکوم به صادر شود، آیا به محض صدور رأی بدوی تقسیط، محکوم علیه آزاد می شود یا باید منتظر قطعی شدن رای باشد؟

نظر هیئت عالی

اصل بر این است که رأی قطعیت یافته قابلیت اجرائی دارد؛ مگر این که نص صریح قانونی بر خلاف اصل مذکور اجازه ی اجرای رأی غیر قطعی را صادر نماید که در مسئله مذکور چنین نصی وجود ندارد؛ بنابراین حکم به اعسار یا تقسیط محکوم به تا زمانی که قطعیت نیافته، قابلیت اجرائی را ندارد و قبل از قطعی شدن رأی، مجوزی برای آزادی محکوم علیه محبوس وجود ندارد.

نظر اکثریت

خیر، نیازی به قطعی شدن رای اعسار وجود ندارد. با وحدت ملاک از قرار منع تعقیب و حکم تبرئه در امور جزایی (که به محض صدور آزادی متهم و محکوم علیه بلا قید است) در این فقره نیز با حکم بدوی تقسیط، اعسار زندانی محرز می گردد، لذا شخص معسر هم نباید در زندان بماند.

از سوی دیگر، نظر به وضعیت سابق متقاضی تقسیط (آزاد بودن وی)، و شک فعلی (زندانی بودن وی) با تمسک به قاعده فقهی استصحاب و ابقای ماکان، آزادی معسر را ابقا می کنیم. سیاستهای قضایی و زندان زدایی نیز اقتضا می کند، تفسیر به نفع محکوم علیه راجاری وصدور رأی بدوی برای آزادی کافی بدانیم.

نظر اقلیت

رأی اعسار الزاما باید قطعی گردد، دلیل آن هم صراحت تبصره ۱ ماده ۳ قانون فوق الذکر و عبارت ((رد دعوای اعسار به موجب حکم قطعی)) می باشد. از سوی دیگر حکم اعسار حکم غیر مالی و در هر صورت قابل تجدید نظر است. حکمی هم که قطعی نشده باشد قابلیت اجرا ندارد و استثنائات اجرای احکام غیر قطعی، شامل اعسار نمی شود. هر استثنایی نیاز به تصریح دارد که صراحتی در این خصوص نمی بینم.