نقدی بر ماده 1216 قانون مدنی و پیشنهاد نظریه مسئولیت منصفانه در مورد صغار و مجانین (مطالعه تطبیقی)
 | |
| عنوان | نقدی بر ماده 1216 قانون مدنی و پیشنهاد نظریه مسئولیت منصفانه در مورد صغار و مجانین (مطالعه تطبیقی) |
|---|---|
| نویسنده | علیرضا آبین |
| محور موضوعی | حقوق خصوصی حقوق مدنی |
| سال نشر | ۱۳۹۹ |
| منتشر شده در | نشریه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی |
| دوره | ۳ |
| شماره | ۸ |
| دانلود مقاله | دانلود از سایت نشریه |
نقدی بر ماده 1216 قانون مدنی و پیشنهاد نظریه مسئولیت منصفانه در مورد صغار و مجانین (مطالعه تطبیقی) نام مقاله ای ازعلیرضا آبین است که در شماره هشتم (مهر ۱۳۹۹) فصلنامه نشریه تحقیق و توسعه در حقق تطبیقی (دانشنامه های حقوقی سابق) منتشر شده است.
چکیده
اصولاً رویکرد غالب در نظام حقوق مسئولیت مدنی ایران و نیز نظام ضمان قهری در اسلام، رویکردی نتیجهگرا، اعادهگرا و ترمیمگراست که این نیز ریشه در تفکر سنتی از مفهوم عدالت دارد که مبتنیبر مقابله به مثل متوازن و برقراری مساوات محاسباتی و مساوات تناسبی است که در چهره افراطی آن سبب گرایش حداکثری به مفهوم عدالت اصلاحی میگردد و معیارهای مسئولیت مدنی در تمامی ساحاتِ مبانی، ارکان و آثار را مبدل به نوعی (عینی) میگرداند. باوجوداین، حقوق مسئولیت مدنی نوین این همه افراط در حکومت معیارهای نوعی را نمیپسندد و صرف تأکید بر ترمیم کامل رابطه حقوقی مخدوش شده را برنمیتابد؛ بلکه نیمنگاهی -ولو استثنائاً- به وضعیت شخصی زیانزننده نیز دارد که یکی از آثار آن شناسایی و ترسیم نظریه «مسئولیت منصفانه» است؛ دیدگاهی که بهویژه در ساحت آثار مسئولیت مدنی، اعمال بیچون و چرای اصل جبران کامل و فوری زیان را با تأملی جدّی مواجه ساخته و معیارهای مسئولیت در این ساحت را از نوعی به شخصی مبدل ساخته است. اما پرسش این است که رویکرد مقنن ایرانی در قبال این نظریه چیست؟ در پاسخ باید گفت که برخلاف گرایش پررنگ حقوق تطبیقی در شناسایی این نظریه، اما این دیدگاه در نظام حقوق بومی چهرهای مبهم داشته و چندان شاهد شناسایی آن -لااقل به عنوان نظریهای استثنایی- نیستیم. بنابراین در نوشتار حاضر درصدد شناسایی این نظریه در حقوق ایران هستیم و برپایه آن به نقد ماده 1216 ق.م. خواهیم پرداخت؛ در این میان، نگارنده اگرچه مدعی این نیست که استفاده از این تئوری در همه انواع مسئولیت-غیر از مسئولیت صغار و مجانین- جریان دارد اما دور از انتظار نیست که نظریهای عمومی و نتیجهای کلان از آزمایشی خُرد بهدست آید.
کلیدواژه ها
- مسئولیت مدنی
- ماده 1216 ق.م
- مواد 3، 4 و 7 ق.م.م
- مسئولیت منصفانه
- اصل جبران کامل زیان
- معیارهای شخصی و نوعی