نظریه شماره 7/99/654 مورخ 1399/05/14 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره تعیین درجه مجازات دعاوی ثلاثه حوزه ملکی و صلاحیت دادگاه و دادسرا

نظریه شماره ۷/۹۹/۶۵۴ مورخ ۱۳۹۹/۰۵/۱۴ اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره تعیین درجه مجازات دعاوی ثلاثه حوزه ملکی و صلاحیت دادگاه و دادسرا: با توجه به استعلام در خصوص تعیین درجه مجازات بزههای تصرف عدوانی، ایجاد مزاحمت ملکی و ممانعت از حق به عنوان جرایم قابل گذشت و اختلاف نظر در خصوص صلاحیت دادسرا و دادگاه در انجام تحقیقات مقدماتی، نظریه مشورتی ارایهشده حاکی از آن است که این جرایم مطابق با ماده ۱۱ قانون کاهش مجازات حبس تعزیری و ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی درجه هفت محسوب میشوند. به این ترتیب، باید بهطور مستقیم در دادگاه مطرح گردند و تحقیقات مقدماتی بر عهده دادسرا نیست. همچنین، تعیین مجازات بیش از سه ماه حبس یا جزای نقدی توسط دادگاه با توجه به مقررات موجود ممکن است، اما در صلاحیت مرجع رسیدگیکننده تاثیری ندارد.

شماره نظریه	۷/۹۹/۶۵۴
شماره پرونده	۹۹–۱۸۶/۱–۶۵۴ ک
تاریخ نظریه	۱۳۹۹/۰۵/۱۴
موضوع نظریه	حقوق جزا
محور نظریه	بزههای تصرف عدوانی و ممانعت از حق

استعلام

با تصویب قانون کاهش مجازات حبس، مجازات جرایم قابل گذشت وفق تبصره ماده ۱۱ همان قانون به نصف تقلیل یافته است. با عنایت به این که دعاوی ثلاثه تصرف عدوانی، ایجاد مزاحمت ملکی و ممانعت از حق از جرایم قابل گذشت هستند شعبات دادسرا با استناد به تقلیل مجازات حبس پرونده ها را با قرار عدم صلاحیت به محاکم کیفری ۲ ارسال می کنند و از طرف دیگر محاکم با این استدلال که مجازات بزه های اعلامی مشمول بند ۲ ماده ۳ قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین ناظر به جدول ۱۶ قانون بودجه سال ۹۹ بوده که طبق آن مجازات بزه انتسابی بیش از سی میلیون ریال و درجه ۶ تلقی می شود عقیده بر آن دارند رسیدگی به این عناوین منوط به صدور کیفرخواست است. با عنایت به مراتب و لزوم اتخاذ رویه واحد در رسیدگی به پرونده ها خواهشمند است این مرجع را ارشاد نمایید که:

اولا، مجازات بزه دعاوی ثلاثه اعلامی درجه شش می باشد یا درجه هفت؟

ثانیا، انجام تحقیقات مقدماتی بر عهده دادسرا است یا این که وفق ماده ۳۴۰ قانون آیین دادرسی کیفری می بایست به صورت مستقیم در دادگاه صورت گیرد؟

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه

اولا، با عنایت به این که حسب تصریح ذیل ماده ۲۲ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲، در حوزه قضایی هر شهرستان در معیت دادگاه های آن حوزه، دادسرای عمومی و انقلاب تشکیل می گردد و صدور قرار عدم صلاحیت از سوی دادگاه به شایستگی دادسرایی که در معیت آن است و برعکس ، موضوعیت ندارد، لذا اختلاف در صلاحیت نیز بین دادسرا و دادگاه یک حوزه قضایی منتفی است.

ثانیا، بزه تصرف عدوانی، مزاحمت و ممانعت از حق موضوع ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مصوب ۱۳۷۵ در مواردی که املاک و اراضی متعلق به اشخاص خصوصی باشد، طبق ماده ۱۱ قانون کاهش مجازات حبس تعزیری مصوب ۱۳۹۹ قابل گذشت و مشمول تقلیل مجازات حبس موضوع تبصره این ماده است و همین مجازات تقلیل یافته، مجازات قانونی جرم است که در انطباق آن با شاخص های ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ جرم درجه هفت محسوب و طبق ماده ۳۴۰ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ به طور مستقیم در دادگاه مطرح می شود و اختیار دادگاه به تعیین مجازات بیش از سه ماه حبس یا جزای نقدی در اجرای بند ۲ ماده ۳ قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین مصوب ۱۳۷۳ با اصلاحات و الحاقات بعدی که ممکن است منتهی به تعیین جزای نقدی (درجه پنج) شود، در صلاحیت مرجع رسیدگی کننده تاثیری ندارد.