فلسفه حقوق بین الملل (محبی)
فلسفه حقوق بینالملل عنوان کتابی پژوهشی در حوزه حقوق بینالملل عمومی است که به قلم فرناندو تسون نگاشته شده و با ترجمه محسن محبی به فارسی منتشر شده است. این اثر به واکاوی مبانی نظری، هنجاری و فلسفی حقوق بینالملل میپردازد و جایگاه این رشته را در تقابل با مطالعات انتقادی و فلسفه سیاسی بررسی میکند.[۱]
.jpg) | |
| نویسنده(ها) | محسن محبی |
|---|---|
| کشور | ایران مکان ناشر فارسی: تهران |
| زبان | فارسی |
| موضوع(ها) | حقوق بین الملل، فلسفه حقوق |
| ناشر | انتشارات شهر دانش |
تاریخ نشر | 1402 |
| شمار صفحات | 380 |
ساختار و محتوا
کتاب فلسفه حقوق بینالملل اثر فرناندو تسون، با ترجمه دکتر محسن محبی، در چاپ چهارم خود از یک مقدمه مترجم، تشکر و قدردانی نویسنده، پنج فصل اصلی و یک نمایه تشکیل شده است. ساختار کتاب بهگونهای تنظیم شده که از مباحث بنیادین نظری آغاز میشود و سپس به مسائل مشخصتر در فلسفه و حقوق بینالملل، از جمله حاکمیت دولت، مداخله، اخلاق، نظریه بازی، نظریه رالز، حقوق بشر، حق تعیین سرنوشت و حقوق گروهی میرسد. این چینش نشان میدهد که کتاب صرفاً به توصیف قواعد حقوق بینالملل نمیپردازد، بلکه در پی بررسی مبانی فلسفی و هنجاری آن است.[۱]
مقدمه و بخشهای آغازین
کتاب با مقدمه مترجم آغاز میشود که در آن زمینههای انتشار فارسی اثر، اهمیت مطالعات فلسفی در حقوق بینالملل، و چرایی افزودن برخی مباحث در چاپ چهارم توضیح داده شده است. پس از آن، تشکر و قدردانی نویسنده آمده که بخشی از چارچوب آغازین اثر را تشکیل میدهد.[۱]
فصل اول: امانوئل کانت و حقوق بینالملل
فصل نخست به اندیشههای امانوئل کانت درباره حقوق بینالملل اختصاص دارد و در آن نسبت میان آزادی، صلح، دولت لیبرالدموکراتیک و امکان شکلگیری نظم حقوقی بینالمللی بررسی میشود. در این فصل، نویسنده هم دلایل تجربی و هم دلایل هنجاریِ مبتنی بر فلسفه کانت را برای امکان و ضرورت حقوق بینالملل مطرح میکند و در ادامه به مسئله قدرت بینالمللی، اجرا و ساختار رساله صلح پایدار میپردازد.[۱]
فصل دوم: حاکمیت دولت و مداخله
فصل دوم به موضوع دولتسالاری، حاکمیت دولت و مداخله اختصاص دارد. در این فصل، نسبت میان دولت و فرد، تفسیرهای تازه از حاکمیت، و نیز مشروعیت اعمال بینالمللی دولتها در چارچوب رئالیسم سیاسی بررسی میشود. نویسنده سپس دیدگاه کانتی درباره مشروعیت مداخله را مطرح کرده و به این پرسش میپردازد که چه کسی و در چه شرایطی میتواند مداخله کند. در ادامه، انواع مداخله، از جمله مداخله علیه دولت مشروع، حکومت غیرمشروع و دولت غیرمشروع، و نیز اصول ضرورت، تناسب و رعایت ضوابط اخلاقی در مداخله بحث میشود.[۱]
فصل سوم: حقوق بینالملل، نظریه بازی و اخلاق
فصل سوم رابطه میان حقوق بینالملل، نظریه بازی و اخلاق را بررسی میکند. در این فصل، منافع ملی، منطق نظریه بازی، و محدودیتهای آن در توضیح انتخاب اخلاقی مطرح میشود. سپس نویسنده به نقش نظریه بازی در فهم معاهدات و عرف، اصل وفای به عهد، مفهوم اعتقاد حقوقی و نیز مسئله رضایت غیر اخلاقی و قاعده آمره میپردازد. در بخش پایانی این فصل، ضمیمهای درباره الگوی معمای زندانی در روابط بینالمللی آمده است.[۱]
فصل چهارم: نظریه رالز درباره حقوق بینالملل
فصل چهارم به نظریه جان رالز درباره حقوق بینالملل اختصاص دارد. در این فصل، نویسنده ابتدا طرح کلی نظریه رالز را شرح میدهد و سپس به نقد آن میپردازد. از جمله محورهای نقد، نادیده گرفتن لیبرالیسم و ناسازگاری با حقوق بینالملل بشر است. این فصل همچنین مسئله جنگ را در چارچوب دیدگاه رالز بررسی میکند و در پایان به جمعبندی میرسد.[۱]
فصل پنجم: حق تعیین سرنوشت، حقوق گروهی و حق جداییطلبی
فصل پنجم به موضوع حق تعیین سرنوشت، حقوق گروهی و حق جداییطلبی میپردازد. در این فصل، نارساییهای نظام حقوقی موجود در زمینه حق تعیین سرنوشت بررسی میشود و مفهوم حق گروهی توضیح داده میشود. سپس نظریههای مختلف درباره این حق، از جمله ناسیونالیسم، جمعگرایی معتدل، حق به سرزمین و ارادهگرایی محض مطرح میشوند. بخش دیگری از فصل به این پرسش اختصاص دارد که چه نوع بیعدالتیهایی میتواند ملاک طرح حقوق گروهی باشد؛ از جمله نقض حقوق بشر، بیعدالتی سرزمینی و بازتوزیع تبعیضآمیز. فصل با نتیجهگیری درباره نسبت این مفاهیم با جداییطلبی و نظم حقوقی بینالمللی پایان مییابد.[۱]
اهمیت در زبان فارسی
بنا بر متن مقدمه مترجم، این کتاب یکی از تلاشهای شاخص در راستای پر کردن خلأ منابع تخصصی در حوزه فلسفه حقوق بینالملل به زبان فارسی است. پیش از این، منابع در این حوزه محدود به آثار انگشتشماری (از جمله تألیفات هدایتالله فلسفی) بوده و ترجمه حاضر به دلیل همین کمبود منابع، مورد توجه محافل آکادمیک قرار گرفته است.[۱]
تاریخچه انتشار
کتاب فلسفه حقوق بینالملل در ایران در چند نوبت چاپ شده و هر چاپ با ویژگیهای محتوایی متفاوت همراه بوده است:
- چاپ اول: سال ۱۳۸۷
- چاپ دوم: سال ۱۳۹۴
- چاپ سوم: سال ۱۳۹۴
- چاپ چهارم (ویراست جدید): سال ۱۴۰۲، همراه با بازنگریهای محتوایی و افزودن فصل هفتم با عنوان «فمینیسم و حقوق بینالملل» که در چاپ اول ترجمه نشده بود.[۱]