نظریه شماره 7/98/1584 مورخ 1398/11/29 اداره کل حقوقی قوه قضاییه

استعلام: شخص دارای یک قطعه زمین به مساحت تقریبی دو هکتار در یکی از روستاهای مازندران بوده و زمین مشارالیه حدودا بیش از صد متر بر با خیابان اصلی داشته به گونه ای که در هر نقطه از بر ۱۰۰ متری ملک خویش با خیابان اصلی قادر به احداث و تعبیه جاده و کوچه ماشین رو به اندازه و عرض دلخواه بوده است که به لحاظ عدم احداث معبر و جاده ماشین رو بر جاده اصلی ملک خویش بای دلیل مبادرت به استفاده و ورود به زمین خویش از ملک همسایه مجاور به مدت بیش از ۴۰ سال می نموده است.

نظریه مشورتی 7/98/1584
شماره نظریه۷/۹۸/۱۵۸۴
شماره پروندهح ۴۸۵۱-۶۷-۸۹
تاریخ نظریه۱۳۹۸/۱۱/۲۹

سوال: با توجه به داشتن بیش از ۱۰۰ متر بر با خیابان اصلی آیا عبور این شخص از ملک همسایه مجاور جهت ورود به زمینش موجب حق ارتفاق برای وی و قائم مقام های قانونی اش خواهد گردید یا خیر./ع

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه

وفق ماده ۹۴ قانون مدنی صاحبان املاک می توانند در ملک خود هر حقی را که بخواهند نسبت به دیگری قرار دهند و به موجب ماده ۹۷ همین قانون چنان چه کسی از قدیم در خانه یا ملک دیگری حق مرور داشته باشد، صاحب خانه یا ملک نمی تواند مانع عبور او از ملک خود شود. در فرض سؤال که امکان احداث جاده و کوچه جهت تردد در ملک وجود دارد و با وجود این، مالک از ملک مجاور برای مدت زمان طولانی تردد نموده است، مستند به مواد فوق الذکر و به لحاظ سابقه تردد اصل بر این است که فرد، دارای حق ارتفاق جهت تردد از ملک مجاور می باشد؛ مگر آن که مالک ملک مجاور ثابت کند که تصرف و تردد در این ملک غاصبانه و یا ناشی از اذن محض بوده است. در صورت احراز اذن محض، عدول از این اذن وفق مواد ۹۸ و ۱۰۸ قانون مدنی منوط به آن است که مالک حق رجوع را از خود سلب نکرده باشد و یا منع قانونی در این زمینه وجود نداشته باشد. در هر صورت تشخیص موضوع بر اساس محتویات پرونده بر عهده مرجع قضایی رسیدگی کننده است.