۱٬۰۷۲
ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
(صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات رساله|عنوان=دادرسی جرایم اشخاص حقوقی|رشته تحصیلی=حقوق جزا و جرم شناسی|دانشجو=حسین فاضلی هریکندی|استاد راهنمای اول=سید ابراهیم قدسی|استاد مشاور اول=اسماعیل هادی تبار|مقطع تحصیلی=دکتری|سال دفاع=۱۴۰۰|دانشگاه=دانشگاه مازندران}} '''د...» ایجاد کرد) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۲: | خط ۲: | ||
'''دادرسی جرایم اشخاص حقوقی''' عنوان رساله ای است که توسط [[حسین فاضلی هریکندی]]، با راهنمایی [[سید ابراهیم قدسی]] و با مشاوره [[اسماعیل هادی تبار]] در سال ۱۴۰۰ و در مقطع دکتری دانشگاه مازندران دفاع گردید. | '''دادرسی جرایم اشخاص حقوقی''' عنوان رساله ای است که توسط [[حسین فاضلی هریکندی]]، با راهنمایی [[سید ابراهیم قدسی]] و با مشاوره [[اسماعیل هادی تبار]] در سال ۱۴۰۰ و در مقطع دکتری دانشگاه مازندران دفاع گردید. | ||
==چکیده== | ==چکیده== | ||
تا قبل از تصویب قانون آیین دادرسی کیفری ۱۳۹۲ درباره رسیدگی به جرایم ارتکابی اشخاص حقوقی به همان شیوه و ترتیب اشخاص حقیقی عمل می شد. اما با تصویب قانون مجازات اسلامی و پذیرش مسیولیت کیفری اشخاص حقوقی به صورت عام و تعیین مجازات مستقل برای ایشان، ضرورت اختصاص یک | تا قبل از [[تصویب]] [[قانون آیین دادرسی کیفری]] ۱۳۹۲ درباره [[رسیدگی]] به [[جرم|جرایم]] ارتکابی [[شخص حقوقی|اشخاص حقوقی]] به همان شیوه و ترتیب [[شخص حقیقی|اشخاص حقیقی]] عمل می شد. اما با تصویب [[قانون مجازات اسلامی]] و پذیرش [[مسیولیت کیفری]] اشخاص حقوقی به صورت عام و تعیین [[مجازات]] [[مستقل]] برای ایشان، [[ضرورت]] اختصاص یک [[رسیدگ]]<nowiki/>ی منطبق با وضعیت و ماهیت این اشخاص و نوع و شدت جرایم [[ارتکاب|ارتکابی]] آنها بیش از پیش ضرورت یافت. [[قانون گذار]] در قانون آیین دادرسی کیفری ۱۳۹۲ با اصلاحات و الحاقات بعدی با درک این ضرورت، فصلی (نه ماده ای) به موضوع [[دادرسی]] اشخاص حقوقی اختصاص داده و بدین ترتیب برای نخستین بار از زمان نخستین قانون گذاری مدرن در [[نظام حقوقی ایران|ایران]] یعنی سال ۱۲۹۰ موادی از قانون آیین دادرسی کیفری به موضوع رسیدگی به جرایم اشخاص حقوقی اختصاص داده شده است. به نظر می رسد علی رغم تصویب این مواد، هنوز بسیار زود است که از دادرسی کیفری [[افتراقی]] برای رسیدگی به جرایم اشخاص حقوقی سخن بگوییم. زیرا دادرسی کیفری افتراقی دربردارنده لوازم و اقتضایاتی از جمله [[مقررات]] و مراجع مجزا بوده که فعلا این لوازم درباره اشخاص حقوقی در نظام دادرسی کیفری ایران مفقود است. همچنین علی رغم اقدام نیک قانون گذار در اختصاص فصلی از قانون برای دادرسی اشخاص حقوقی اما خلا و چالشهایی در رسیدگی به جرایم این اشخاص وجود داشته که در پژوهش حاضر تلاش شده ضمن تبیین این چالشها، راهکارهایی برای رفع آنها به صورت کاربردی ارایه گردد. در واقع پژوهش حاضر به دنبال این هدف اصلی است که با بهره گیری از [[قانون]] و همچنین [[رویه قضایی]] و همچنین دیگر منابع، یک مدل از دادرسی کیفری مختص جرایم اشخاص حقوقی را ارایه داده به نحوی که این دادرسی تمام مراحل رسیدگی کیفری (از [[کشف جرم]] لغایت [[اجرای احکام کیفری]]) را پوشش داده و در هر مرحله وظایف کنشگران آن مرحله و همچنین حقوق اشخاص حقوقی را به دقت و به صورت مفصل تبیین نماید. در این راستا مسلما و با توجه به ناکافی بودن مواد قانونی، نگارنده ناچار خواهد بود از اصول دادرسی و دیگر مقررات دادرسی کیفری که اولا و بالذات درباره اشخاص حقیقی تدوین یافته اند بهره گرفته و از آنها استفاده نماید. | ||
==ساختار و فهرست رساله== | ==ساختار و فهرست رساله== | ||
عنوان صفحه ۱) بیان مساله | عنوان صفحه ۱) بیان مساله | ||
| خط ۲۰: | خط ۲۰: | ||
۸) روش شناسی تحقیق | ۸) روش شناسی تحقیق | ||
فصل اول: مسیولیت کیفری اشخاص | فصل اول: [[مسیولیت کیفری اشخاص حقوقی]]؛ مفهوم شناسی، مبانی و تحولات | ||
۱–۱– مفهوم شناسی | ۱–۱– مفهوم شناسی | ||
| خط ۲۸: | خط ۲۸: | ||
۱–۱–۱–۱– انواع اشخاص حقوقی | ۱–۱–۱–۱– انواع اشخاص حقوقی | ||
۱–۱–۱–۲– نمایندگان شخص حقوقی | ۱–۱–۱–۲– [[نماینده|نمایندگان]] شخص حقوقی | ||
۱–۱–۲– مسیولیت کیفری | ۱–۱–۲– مسیولیت کیفری | ||
| خط ۳۶: | خط ۳۶: | ||
۱–۱–۲–۱–۱– ادراک | ۱–۱–۲–۱–۱– ادراک | ||
۱–۱–۲–۱–۲– اختیار | ۱–۱–۲–۱–۲– [[اختیار]] | ||
۱–۱–۲–۱–۳– علم | ۱–۱–۲–۱–۳– [[علم]] | ||
۱–۱–۲–۱–۳–۱– علم حکمی | ۱–۱–۲–۱–۳–۱– [[علم حکمی]] | ||
۱–۱–۲–۱–۳–۲– علم موضوعی | ۱–۱–۲–۱–۳–۲– [[علم موضوعی]] | ||
۱–۱–۲–۲– ارکان مسیولیت کیفری در اشخاص حقوقی | ۱–۱–۲–۲– ارکان مسیولیت کیفری در اشخاص حقوقی | ||
۱–۱–۲–۲–۱– ضرورت تحقق بزه توسط عامل یا نماینده شخص حقوقی | ۱–۱–۲–۲–۱– ضرورت تحقق [[بزه]] توسط عامل یا نماینده شخص حقوقی | ||
۱–۱–۲–۲–۲– ضرورت ارتکاب جرم به نام یا در راستای منافع شخص حقوقی | ۱–۱–۲–۲–۲– ضرورت ارتکاب جرم به نام یا در راستای منافع شخص حقوقی | ||
| خط ۶۴: | خط ۶۴: | ||
۱–۲–۱– بررسی اجمالی دلایل موافقین و مخالفین مسیولیت کیفری اشخاص حقوقی | ۱–۲–۱– بررسی اجمالی دلایل موافقین و مخالفین مسیولیت کیفری اشخاص حقوقی | ||
۱–۲–۲– فایده گرایی | ۱–۲–۲– [[فایده گرایی]] | ||
۱–۲–۲–۱– پاسداشت اعتماد عمومی | ۱–۲–۲–۱– پاسداشت اعتماد عمومی | ||
۱–۲–۲–۲– پیشگیری از بزه دیدگی گسترده | ۱–۲–۲–۲– [[پیشگیری]] از [[بزه دیدگی]] گسترده | ||
۱–۲–۳– سزاگرایی | ۱–۲–۳– سزاگرایی | ||
| خط ۷۶: | خط ۷۶: | ||
۱–۳–۱– مسیولیت مستقیم | ۱–۳–۱– مسیولیت مستقیم | ||
۱–۳–۱–۱– نظریه همانند سازی | ۱–۳–۱–۱– [[نظریه همانند سازی]] | ||
۱–۳–۱–۲– نظریه تجمیع | ۱–۳–۱–۲– [[نظریه تجمیع]] | ||
۱–۳–۱–۳– نظریه مسیولیت سازمانی | ۱–۳–۱–۳– [[نظریه مسیولیت سازمانی]] | ||
۱–۳–۲– مسیولیت غیرمستقیم | ۱–۳–۲– مسیولیت غیرمستقیم | ||
۱–۳–۳– موضع حقوق کیفری ایران | ۱–۳–۳– موضع [[حقوق کیفری ایران]] | ||
۱–۴– تحولات مسیولیت کیفری اشخاص حقوقی در ایران | ۱–۴– تحولات مسیولیت کیفری اشخاص حقوقی در ایران | ||
| خط ۹۰: | خط ۹۰: | ||
۱–۴–۱– سکوت در قبال مسیولیت کیفری اشخاص حقوقی | ۱–۴–۱– سکوت در قبال مسیولیت کیفری اشخاص حقوقی | ||
۱–۴–۲– مسیولیت کیفری اشخاص حقوقی در جرایم رایانه ای | ۱–۴–۲– مسیولیت کیفری اشخاص حقوقی در [[جرم رایانه ای|جرایم رایانه ای]] | ||
۱–۴–۳– پذیرش عام مسیولیت کیفری اشخاص حقوقی | ۱–۴–۳– پذیرش عام مسیولیت کیفری اشخاص حقوقی | ||
فصل دوم: کشف و تعقیب جرایم اشخاص حقوقی ۵۰ ۲–۱– تعقیب جرایم اشخاص حقوقی حقوق عمومی | فصل دوم: کشف و [[تعقیب]] جرایم اشخاص حقوقی ۵۰ | ||
۲–۱– تعقیب جرایم اشخاص حقوقی حقوق عمومی | |||
۲–۱–۱– انواع اعمال قابل انتساب به اشخاص حقوقی | ۲–۱–۱– انواع اعمال قابل انتساب به اشخاص حقوقی | ||
۲–۱–۱–۱– اعمال حاکمیتی اشخاص حقوقی حقوق عمومی | ۲–۱–۱–۱– [[اعمال حاکمیتی]] اشخاص حقوقی [[حقوق عمومی]] | ||
۲–۱–۱–۲– اعمال تصدی اشخاص حقوقی حقوق عمومی | ۲–۱–۱–۲– [[اعمال تصدی]] اشخاص حقوقی حقوق عمومی | ||
۲–۱–۲– کشف جرم | ۲–۱–۲– کشف جرم | ||
۲–۱–۲–۱– بازرسی کل کشور | ۲–۱–۲–۱– [[بازرسی کل کشور]] | ||
۲–۱–۲–۲– دیوان محاسبات کشور | ۲–۱–۲–۲– [[دیوان محاسبات کشور]] | ||
۲–۲– تعقیب جرایم اشخاص حقوقی حقوق خصوصی | ۲–۲– تعقیب جرایم اشخاص حقوقی [[حقوق خصوصی]] | ||
۲–۲–۱– کشف جرم | ۲–۲–۱– کشف جرم | ||
۲–۲–۱–۱– ضابطان مربوط به جرایم اشخاص حقوقی | ۲–۲–۱–۱– [[ضابط دادگستری|ضابطان]] مربوط به جرایم اشخاص حقوقی | ||
۲–۲–۱–۲– اختیارات ضابطان در جرایم اشخاص حقوقی | ۲–۲–۱–۲– اختیارات ضابطان در جرایم اشخاص حقوقی | ||
۲–۲–۲– کاربست اصل اقتضای تعقیب در مورد جرایم اشخاص حقوقی | ۲–۲–۲– کاربست [[اصل اقتضای تعقیب]] در مورد جرایم اشخاص حقوقی | ||
۲–۲–۳– شرایط لازم برای تعقیب جرایم اشخاص حقوقی | ۲–۲–۳– شرایط لازم برای تعقیب جرایم اشخاص حقوقی | ||
| خط ۱۲۲: | خط ۱۲۴: | ||
۲–۲–۳–۱– ضرورت تحقق ارتکاب جرم | ۲–۲–۳–۱– ضرورت تحقق ارتکاب جرم | ||
۲–۲–۳–۲– ضرورت احراز تشکیل شخص حقوقی | ۲–۲–۳–۲– ضرورت احراز [[تشکیل]] شخص حقوقی | ||
۲–۲–۳–۳– ضرورت تحقق بزه توسط عامل یا نماینده شخص حقوقی | ۲–۲–۳–۳– ضرورت تحقق بزه توسط عامل یا نماینده شخص حقوقی | ||
| خط ۱۳۰: | خط ۱۳۲: | ||
۲–۲–۴– موانع تعقیب اشخاص حقوقی | ۲–۲–۴– موانع تعقیب اشخاص حقوقی | ||
۲–۲–۴–۱– انحلال شخص حقوقی | ۲–۲–۴–۱– [[انحلال]] شخص حقوقی | ||
۲–۲–۴–۲– اناطه | ۲–۲–۴–۲– [[اناطه]] | ||
۲–۲–۵– حمایت از اشخاص حقوقی در مرحله کشف و تعقیب جرم | ۲–۲–۵– حمایت از اشخاص حقوقی در مرحله کشف و تعقیب جرم | ||
| خط ۱۳۸: | خط ۱۴۰: | ||
فصل سوم: تحقیقات مقدماتی جرایم اشخاص حقوقی | فصل سوم: تحقیقات مقدماتی جرایم اشخاص حقوقی | ||
۳–۱– مرجع و مقام صالح جهت تحقیقات مقدماتی جرایم شخص حقوقی | ۳–۱– مرجع و مقام صالح جهت [[تحقیقات جنایی|تحقیقات]] مقدماتی جرایم شخص حقوقی | ||
۳–۲– صلاحیت محلی در تحقیقات مقدماتی جرایم شخص حقوقی | ۳–۲– [[صلاحیت محلی]] در تحقیقات مقدماتی جرایم شخص حقوقی | ||
۳–۳– اقدامات تحقیقاتی و دشواری های آن در جرایم شخص حقوقی | ۳–۳– اقدامات تحقیقاتی و دشواری های آن در جرایم شخص حقوقی | ||
۳–۳–۱– تحقیق از شاکی | ۳–۳–۱– تحقیق از [[شاکی]] | ||
۳–۳–۲– تحقیق از شاهد و مطلع | ۳–۳–۲– تحقیق از [[شاهد]] و [[مطلع]] | ||
۳–۳–۳– تحقیق از متهم | ۳–۳–۳– تحقیق از [[متهم]] | ||
۳–۳–۳–۱– احضار شخص حقوقی | ۳–۳–۳–۱– [[احضار]] شخص حقوقی | ||
۳–۳–۳–۱–۱– احضار به موجب احضارنامه | ۳–۳–۳–۱–۱– احضار به موجب [[احضارنامه]] | ||
۳–۳–۳–۱–۲– ابلاغ احضاریه به اشخاص حقوقی | ۳–۳–۳–۱–۲– [[ابلاغ]] [[احضاریه]] به اشخاص حقوقی | ||
۳–۳–۳–۱–۳– تبیین ابلاغ به اشخاص حقوقی | ۳–۳–۳–۱–۳– تبیین ابلاغ به اشخاص حقوقی | ||
۱– ابلاغ واقعی به اشخاص حقوقی | ۱– [[ابلاغ واقعی]] به اشخاص حقوقی | ||
۲– ابلاغ قانونی به شخص حقوقی | ۲– [[ابلاغ قانونی]] به شخص حقوقی | ||
۳–۳–۳–۱–۴– احضار از طریق نشر آگهی | ۳–۳–۳–۱–۴– احضار از طریق [[نشر آگهی]] | ||
۳–۳–۳–۱–۵– دلایل احضار نماینده شخص حقوقی | ۳–۳–۳–۱–۵– دلایل احضار [[نماینده شخص حقوقی]] | ||
۳–۳–۳–۱–۶– نتیجه عدم حضور نماینده شخص حقوقی | ۳–۳–۳–۱–۶– نتیجه عدم حضور نماینده شخص حقوقی | ||
| خط ۱۷۰: | خط ۱۷۲: | ||
۳–۳–۳–۲– فرایند تحقیق از نماینده شخص حقوقی | ۳–۳–۳–۲– فرایند تحقیق از نماینده شخص حقوقی | ||
۳–۴– قرارهای تامین کیفری و تامین خواسته اشخاص حقوقی | ۳–۴– [[قرار تامین کیفری|قرارهای تامین کیفری]] و [[تامین خواسته]] اشخاص حقوقی | ||
۳–۴–۱– قرارهای تامین کیفری | ۳–۴–۱– قرارهای تامین کیفری | ||
| خط ۱۷۶: | خط ۱۷۸: | ||
۳–۴–۱–۱– قرار ممنوعیت از انجام بعضی از فعالیت های شغلی که زمینه ارتکاب مجدد جرم را فراهم می کند | ۳–۴–۱–۱– قرار ممنوعیت از انجام بعضی از فعالیت های شغلی که زمینه ارتکاب مجدد جرم را فراهم می کند | ||
۳–۴–۱–۲– قرار منع تغییر اداری در وضعیت شخص حقوقی | ۳–۴–۱–۲– قرار منع تغییر [[اداری]] در وضعیت شخص حقوقی | ||
۳–۴–۲– قرار تامین خواسته علیه شخص حقوقی | ۳–۴–۲– قرار تامین خواسته علیه شخص حقوقی | ||
۳–۴–۲–۱– تامین خواسته نسبت به اموال اشخاص حقوقی حقوق خصوصی | ۳–۴–۲–۱– تامین خواسته نسبت به [[مال|اموال]] اشخاص حقوقی حقوق خصوصی | ||
۳–۴–۲–۲– تامین خواسته نسبت به اموال اشخاص حقوقی حقوق عمومی | ۳–۴–۲–۲– تامین خواسته نسبت به اموال اشخاص حقوقی حقوق عمومی | ||
۳–۴–۳– کفالت اشخاص حقوقی | ۳–۴–۳– [[کفالت]] اشخاص حقوقی | ||
۳–۵– قرارهای نهایی در خصوص اشخاص حقوقی | ۳–۵– [[قرار نهایی|قرارهای نهایی]] در خصوص اشخاص حقوقی | ||
۳–۵–۱– قرار موقوفی تعقیب | ۳–۵–۱– [[قرار موقوفی تعقیب]] | ||
۳–۵–۲– قرار منع تعقیب | ۳–۵–۲– [[قرار منع تعقیب]] | ||
۳–۵–۳– قرار های مساعد به حال متهم | ۳–۵–۳– قرار های مساعد به حال متهم | ||
۳–۵–۴– قرار جلب به دادرسی | ۳–۵–۴– [[قرار جلب به دادرسی]] | ||
فصل چهارم: محاکمه اشخاص حقوقی در دادگاه | فصل چهارم: محاکمه اشخاص حقوقی در دادگاه | ||
| خط ۲۰۰: | خط ۲۰۲: | ||
۴–۱– صلاحیت مراجع کیفری در قبال جرایم اشخاص حقوقی | ۴–۱– صلاحیت مراجع کیفری در قبال جرایم اشخاص حقوقی | ||
۴–۱–۱– صلاحیت ذاتی | ۴–۱–۱– [[صلاحیت ذاتی]] | ||
۴–۱–۲– صلاحیت محلی | ۴–۱–۲– صلاحیت محلی | ||
۴–۱–۳– صلاحیت اضافی | ۴–۱–۳– [[صلاحیت اضافی]] | ||
۴–۲– مرحله رسیدگی در دادگاه(نخستین) | ۴–۲– مرحله رسیدگی در [[دادگاه]](نخستین) | ||
۴–۲–۱– دادگاه های عمومی(عام) | ۴–۲–۱– دادگاه های عمومی(عام) | ||
۴–۲–۱–۱– دادگاه کیفری یک | ۴–۲–۱–۱– [[دادگاه کیفری یک]] | ||
۴–۲–۱–۲– دادگاه کیفری دو | ۴–۲–۱–۲– [[دادگاه کیفری دو]] | ||
۴–۲–۲– مراجع اختصاصی(خاص) | ۴–۲–۲– مراجع اختصاصی(خاص) | ||
۴–۲–۲–۱– دادگاه انقلاب | ۴–۲–۲–۱– [[دادگاه انقلاب]] | ||
۴–۲–۲–۲– سازمان قضایی نیروهای مسلح | ۴–۲–۲–۲– [[سازمان قضایی نیروهای مسلح]] | ||
۴–۲–۲–۳– دادگاه ویژه روحانیت | ۴–۲–۲–۳– [[دادگاه ویژه روحانیت]] | ||
۴–۳– اعتراض به رای در جرایم اشخاص حقوقی | ۴–۳– [[اعتراض]] به رای در جرایم اشخاص حقوقی | ||
۴–۳–۱– واخواهی | ۴–۳–۱– [[واخواهی]] | ||
۴–۳–۲– تجدید نظر خواهی | ۴–۳–۲– [[تجدید نظر خواهی]] | ||
فصل پنجم: اجرای احکام کیفری اشخاص حقوقی | فصل پنجم: اجرای احکام کیفری اشخاص حقوقی | ||
۵–۱– ضمانت | ۵–۱– [[ضمانت اجرا]]<nowiki/>های مالی | ||
۵–۱–۱– جزای نقدی | ۵–۱–۱– [[جزای نقدی]] | ||
۵–۱–۲– مصادره کل اموال | ۵–۱–۲– [[مصادره]] کل اموال | ||
۵–۱–۲–۱– مصادره خاص | ۵–۱–۲–۱– مصادره خاص | ||
| خط ۲۴۰: | خط ۲۴۲: | ||
۵–۱–۲–۲– مصادره عام | ۵–۱–۲–۲– مصادره عام | ||
۵–۱–۳– دیه | ۵–۱–۳– [[دیه]] | ||
۵–۲– ضمانت اجراهای سالب و محدود کننده حق | ۵–۲– ضمانت اجراهای [[سالب حق|سالب]] و محدود کننده حق | ||
۵–۲–۱– ممنوعیت از یک یا چند فعالیت شغلی یا اجتماعی | ۵–۲–۱– ممنوعیت از یک یا چند فعالیت شغلی یا اجتماعی | ||
۵–۲–۲– ممنوعیت از دعوت عمومی برای افزایش سرمایه | ۵–۲–۲– ممنوعیت از دعوت عمومی برای [[افزایش سرمایه]] | ||
۵–۲–۳– ممنوعیت از اصدار برخی اسناد تجاری | ۵–۲–۳– ممنوعیت از اصدار برخی [[سند تجاری|اسناد تجاری]] | ||
۵–۳– سایر کیفرها | ۵–۳– سایر کیفرها | ||
۵–۳–۱– انتشار حکم محکومیت توسط رسانه ها | ۵–۳–۱– [[انتشار]] حکم محکومیت توسط [[رسانه]] ها | ||
۵–۳–۲– انحلال | ۵–۳–۲– انحلال | ||
نتیجه گیری و پیشنهادات | |||
نتیجه گیری | |||
پیشنهادات | پیشنهادات | ||