ماده ۸۴۰ قانون مدنی

از ویکی حقوق
نسخهٔ تاریخ ‏۱۰ اکتبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۹:۵۸ توسط Nasim (بحث | مشارکت‌ها)
پرش به ناوبری پرش به جستجو

وصیت به صرف مال در امر غیر مشروع باطل است.

توضیح واژگان

هر کاری را که توسط قانونگذار منع شده باشد؛ غیرمشروع گویند.

نکات توضیحی تفسیری دکترین

به نظر یکی از حقوقدانان، وصیت به امر نامشروع، باطل است اما اگر خواسته نامشروعی به عنوان شرط ضمن وصیت قرارگیرد؛ تنها شرط مزبور باطل بوده و موجب بطلان وصیت نمی شود. [۱] بدین ترتیب شرط نامشروع، موجب بطلان وصیت نمی شود؛ مگر اینکه موصی اثر وصیت را معلق به حصول شرط نامشروع نموده باشد. [۲] و درواقع معلوم شود که شرط، محرک اصلی انشای وصیت بوده است. [۳]  و به نظر یکی دیگر از حقوقدانان، صرف مال در جهت نامشروع؛ چه به صراحت توسط موصی بیان شود و چه به صورت شرط ضمن وصیت باشد؛ موجب بطلان وصیت می گردد. [۴]

دلالت تنبیه و اشاره سبب وضع مقررات مربوط به وصیت نامشروع شده است. [۵]

اما همین مؤلف در یکی دیگر از آثار خود؛ ضمن بطلان وصیتی که در آن، موصی تصریح به جهت نامشروع موردنظر خویش نموده است؛ درج شرط نامشروع ضمن وصیت را نیز موجب بطلان وصیت می داند. [۶]

تمام جرایم و امور مخالف با اخلاق حسنه و نظم عمومی، در دسته امور غیرمشروع قرارمی گیرند. [۷]

مستندات فقهی

آیه 2 سوره مائده "ولا تعاونوا علی الاثم و العدوان" را می توان به عنوان یکی از مبانی شرعی بطلان وصایای نامشروع دانست. [۸]

سوابق فقهی

اگر موصی وصیت کند که دختر او نیز به اندازه پسرش، از ترکه او ارث ببرد؛ چنین وصیتی باطل است. [۹]

وصیت برای به کاربردن طبل در جنگ ها و دف در عروسی، اشکالی ندارد. [۱۰]

مصادیق و نمونه ها

وصیت به محرومیت یکی از ورثه از ارث و یا وصیت به اشاعه فحشا و منکرات، وصیت غیرمشروع است. [۱۱]  و وصیت به احداث بنا برای انجام گناه و یا وصیت به اختصاص محلی برای ساختن شراب یا انجام قمار و نیز وصیت به تملیک کتاب های سحر و ضاله برای دیگری، نامشروع و باطل است[۱۲] و اگر موصی به، شراب و خوک و آلات لهو و لعب باشد؛ چنین وصیت غیرمشروع است. [۱۳]

منابع

  1. ناصر کاتوزیان. حقوق مدنی (دوره عقود معین، قسمت سوم) (عطایا، هبه، وصیت). چاپ 7. گنج دانش، 1384.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 2780184
  2. ناصر کاتوزیان. حقوق مدنی (دوره عقود معین، قسمت سوم) (عطایا، هبه، وصیت). چاپ 7. گنج دانش، 1384.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 2780208
  3. ناصر کاتوزیان. حقوق مدنی (دوره عقود معین، قسمت سوم) (عطایا، هبه، وصیت). چاپ 7. گنج دانش، 1384.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 2780220
  4. سیدمصطفی محقق داماد. بررسی فقهی و حقوقی وصیت مواد 825-860 قانون مدنی. چاپ 4. مرکز نشر علوم اسلامی، 1387.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 200944
  5. محمدجعفر جعفری لنگرودی. مکتب های حقوقی در حقوق اسلام. چاپ 3. گنج دانش، 1382.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 2979844
  6. سیدمصطفی محقق داماد. بررسی فقهی و حقوقی وصیت مواد 825-860 قانون مدنی. چاپ 4. مرکز نشر علوم اسلامی، 1387.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 200944
  7. سیدحسن امامی. حقوق مدنی (جلد سوم) (در شفعه، وصایا، ارث) (با تجدیدنظر، تصحیح کامل اضافات). چاپ 13. اسلامیه، 1376.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 14472
  8. سیدمحمدرضا حسینی. قانون مدنی در رویه قضایی. چاپ 4. مجمع علمی و فرهنگی مجد، 1387.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 167544
  9. آیت اله سیدروح اله خمینی. ره توشه قضایی (بیش از یک هزار استفتاء قضایی از محضر حضرت امام خمینی (ره)). چاپ 1. قضا، 1390.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 33948
  10. محمد سنگلجی. چهار رساله. چاپ 1. نگاه بینه، 1387.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 693328
  11. ناصر کاتوزیان. حقوق مدنی (دوره عقود معین، قسمت سوم) (عطایا، هبه، وصیت). چاپ 7. گنج دانش، 1384.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 2780184
  12. سیداسعد شیخ الاسلامی. احوال شخصیه در مذاهب چهارگانه اهل سنت (ارث، وصیت و وصایت). چاپ 3. سمت، 1389.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 4551356
  13. عباس زراعت و حمید مسجدسرایی. متون فقه (جلد سوم). چاپ 2. خط سوم، 1385.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 3565196