۲۳٬۶۰۹
ویرایش
فدیه: تفاوت میان نسخهها
پرش به ناوبری
پرش به جستجو
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۵: | خط ۵: | ||
[[رده:اصطلاحات حقوق مدنی]] | [[رده:اصطلاحات حقوق مدنی]] | ||
[[رده:طلاق مبارات]] | [[رده:طلاق مبارات]] | ||
'''فدیه'''، [[مال|مالی]] است که (در [[طلاق خلع]] و [[طلاق مبارات|مبارات]]) [[زوجه|زن]] به [[زوج|مرد]] میدهد.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=چکیده نکات و مباحث حقوق مدنی (حقوق مدنی یک تا هشت)|ترجمه=|جلد=|سال=1388|ناشر=بهنامی|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=1743908|صفحه=|نام۱=منوچهر|نام خانوادگی۱=باقری مقدم|چاپ=2}}</ref> معلق یا مشروط بودن بذل مال، در طلاق خلع و مبارات، صحیح نیست.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=احوال شخصیه (جلد اول) (ازدواج و پایان آن در مذاهب چهارگانه اهل سنت)|ترجمه=|جلد=|سال=1370|ناشر=مرکز نشر دانشگاهی|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=1190656|صفحه=|نام۱=سیداسعد|نام خانوادگی۱=شیخ الاسلامی|چاپ=1}}</ref> | '''فدیه'''، [[مال|مالی]] است که (در [[طلاق خلع]] و [[طلاق مبارات|مبارات]]) [[زوجه|زن]] به [[زوج|مرد]] میدهد.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=چکیده نکات و مباحث حقوق مدنی (حقوق مدنی یک تا هشت)|ترجمه=|جلد=|سال=1388|ناشر=بهنامی|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=1743908|صفحه=|نام۱=منوچهر|نام خانوادگی۱=باقری مقدم|چاپ=2}}</ref> معلق یا مشروط بودن بذل مال، در طلاق خلع و مبارات، صحیح نیست.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=احوال شخصیه (جلد اول) (ازدواج و پایان آن در مذاهب چهارگانه اهل سنت)|ترجمه=|جلد=|سال=1370|ناشر=مرکز نشر دانشگاهی|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=1190656|صفحه=|نام۱=سیداسعد|نام خانوادگی۱=شیخ الاسلامی|چاپ=1}}</ref>به عبارت دیگر '''فدیه''' مالی است که زن در طلاق خلع یا مبارات به شوهر میدهد تا در برابر آن، وی را طلاق دهد. قانون مدنی واژه «فدیه» را به کار نبرده و در مواد ۱۱۴۶ و ۱۱۴۷ از اصطلاحهای «مال» و «عوض» استفاده کرده است، اما در فقه و حقوق، مالی که زن در این نوع طلاقها به شوهر میپردازد، فدیه نامیده میشود.<ref>{{Cite journal|title=ماهیت حقوقی فدیه در طلاق خلع و مبارات|url=https://jlq.ut.ac.ir/article_70576.html|journal=مطالعات حقوق خصوصی|date=2019-03-21|issn=2588-5618|pages=107–122|volume=49|issue=1|doi=10.22059/jlq.2019.141300.1006704|language=fa|first=سام|last=محمدی|first2=سمیه|last2=ظهوری|first3=محمد|last3=فرزانگان}}</ref> | ||
== مواد مرتبط == | == مواد مرتبط == | ||
| خط ۱۱: | خط ۱۱: | ||
* [[ماده ۱۱۴۶ قانون مدنی]] | * [[ماده ۱۱۴۶ قانون مدنی]] | ||
* [[ماده ۱۱۴۷ قانون مدنی]] | * [[ماده ۱۱۴۷ قانون مدنی]] | ||
== ماهیت حقوقی فدیه == | |||
درباره ماهیت حقوقی فدیه دیدگاههای مختلفی مطرح شده است. برخی آن را ایقاع، برخی عقد و گروهی نیز آن را در کنار طلاق، جزئی از یک ساختار مرکب دانستهاند. بر پایه دیدگاهی که با لزوم توافق زن و شوهر در بذل و قبول فدیه سازگار است، فدیه قراردادی مستقل میان زوجین محسوب میشود؛ زیرا تحقق آن نیازمند ایجاب زن و قبول شوهر است و با اراده یکجانبه ایجاد نمیشود.<ref name=":0">{{Cite journal|title=ماهیت حقوقی فدیه در طلاق خلع و مبارات|url=https://jlq.ut.ac.ir/article_70576.html|journal=مطالعات حقوق خصوصی|date=2019-03-21|issn=2588-5618|pages=107–122|volume=49|issue=1|doi=10.22059/jlq.2019.141300.1006704|language=fa|first=سام|last=محمدی|first2=سمیه|last2=ظهوری|first3=محمد|last3=فرزانگان}}</ref> | |||
== لزوم رضایت شوهر == | |||
از آنجا که فدیه ماهیت قراردادی دارد، قبول آن مستلزم رضایت شوهر است. بنابراین، دادگاه نمیتواند بدون رضایت زوج، بذل فدیه را از جانب او بپذیرد یا وی را به قبول آن ملزم کند. در رویه قضایی نیز بر لزوم تراضی طرفین در طلاق خلع تأکید شده است، مگر آنکه طلاق بر مبنای عسر و حرج و مستند به ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی واقع شود که در این صورت، موضوع فدیه منتفی است. | |||
== معوض بودن قرارداد فدیه == | |||
قرارداد فدیه از عقود معوض به شمار میآید. در این قرارداد، زن مالی را به شوهر تملیک میکند و در مقابل، شوهر متعهد میشود صیغه طلاق را جاری کند. از این رو، عوض فدیه خودِ طلاق نیست، بلکه تعهد شوهر به اجرای طلاق است و اجرای صیغه طلاق در مرحلهای مستقل و به صورت ایقاع انجام میشود.<ref name=":0" /> | |||
== جواز و لزوم قرارداد == | |||
قرارداد فدیه تا پیش از اجرای صیغه طلاق از سوی هر دو طرف قابل برهم زدن است. پس از وقوع طلاق، شوهر دیگر حق برهم زدن قرارداد را ندارد، اما زن تا پایان عده میتواند به فدیه رجوع کند. با پایان عده، حق رجوع زن نیز از بین میرود و قرارداد نسبت به هر دو طرف لازم میشود.<ref name=":0" /> | |||
== قالب قراردادی فدیه == | |||
برای تبیین قالب حقوقی فدیه، نظریههایی مانند هبه، صلح و جعاله مطرح شده است، اما هر یک با ایرادهایی روبهرو هستند. از این رو، فدیه را میتوان قراردادی خاص دانست که بر پایه اصل آزادی قراردادها (ماده ۱۰ قانون مدنی) معتبر است و الزاماً در قالب یکی از عقود معین قرار نمیگیرد.<ref name=":0" /> | |||
== آثار بطلان فدیه == | |||
در صورتی که فدیه به علتی باطل شود، اصل طلاق باطل نمیشود؛ زیرا طلاق و قرارداد فدیه دو عمل حقوقی مستقل هستند. در این فرض، طلاق به ماهیت اصلی خود بازمیگردد و زن باید مثل یا قیمت فدیه باطلشده را به شوهر بپردازد. همچنین اگر طلاق به دلیل فقدان شرایط قانونی باطل باشد، قرارداد فدیه به قوت خود باقی است و زن حق رجوع به آن را خواهد داشت.<ref name=":0" /> | |||
== رجوع به فدیه == | == رجوع به فدیه == | ||