ماده ۱۰۸ قانون مجازات اسلامی

ماده ۱۰۸ قانون مجازات اسلامی: هر گاه اجرای مجازات، شروع ولی به هر علت قطع شود، تاریخ شروع مرور زمان، تاریخ قطع اجرای مجازات است و در مواردی که بیش از یک نوبت قطع شود شروع مرور زمان از تاریخ آخرین انقطاع است مگر اینکه اجرای مجازات بر اثر رفتار عمدی محکوم قطع شده باشد که در این صورت مرور زمان اعمال نمی‌شود.

• مشاهده ماده قبلی
• مشاهده ماده بعدی

مواد مرتبط

• ماده ۱۰۵ قانون مجازات اسلامی
• ماده ۱۰۶ قانون مجازات اسلامی
• ماده ۱۰۷ قانون مجازات اسلامی
• ماده ۱۰۹ قانون مجازات اسلامی

توضیح واژگان

• مجازات: مجازات در لغت به معنی جزا دادن، پاداش و کیفر آمده است. در اصطلاح حقوقی، آزاری است که قاضی به علت ارتکاب جرم به نشانه نفرت جامعه از عمل مجرمانه و مرتکب آن برای شخص مقصر، مطابق قانون تعیین می‌کند. همچنین مجازات ضامن اجراء قواعد مربوط به نظم عمومی است و با سایر ضمانت اجراها متمایز است.
• مرور زمان: مرور زمان، گذشتن مهلتی است که به موجب قانون پس از انقضای آن، تعقیب جرم یا اجرای حکم قطعی کیفری موقوف می‌شود، در واقع هرگاه رسیدگی به جرم یا اجرای حکم قطعی کیفری، مدت معینی به تعویق بیافتد، دیگر به جرم رسیدگی نمی‌شود یا حکم قطعی اجرا نمی‌شود، در این حالت گفته می‌شود جرم، مشمول مرور زمان شده‌است.
• عمدی: هر عمل ممنوعی که از کسی سر بزند، هنگامی عمد به‌شمار می‌رود که در شرایط خاص رویداده، مسبوق به قصد باشد. سه عنصر نهفته در این تعریف عبارت است از: ۱. عمل ۲. شرایط خاصی که عمل در آن شرایط اتفاق افتاده‌است. ۳. به نتیجه ممنوع انجامیده‌است. گفتنی است احراز قصد در هر یک از عناصر فوق ضروری است و رابطه قصد با هر یک از عناصر فوق باید محرز گردد.
• محکوم: محکوم شخصی است که در نتیجهٔ حکم دادگاه با تکیه بر قدرت قانون، ملزم به اجرای موضوع حکم خواهد بود.

نکات تفسیری دکترین ماده ۱۰۸ قانون مجازات اسلامی

در مورد قطع مرور زمان می‌توان گفت که مرور زمان که از تاریخ وقوع جرم یا اولین اقدام تعقیبی یا صدور حکم قطعی آغاز می‌شود، ممکن است قبل از انقضای مواعد مقرر در ماده ۱۰۵، ۱۰۶ و ۱۰۷ قانون مجازات اسلامی، به جهاتی قطع شود، به این معنا که مدت زمانی که تاکنون بر جرم و مجازات به عنوان مرور زمان گذشته‌ است، دیگر در نظر گرفته نمی‌شود و از زمان قطع، مرور زمان جدیدی شروع می‌شود. در این باره اثر مرور زمان مجازات، تنها نفی اجرای مجازات است و هیچ اثر دیگری ندارد،بنابراین مانعیت جهت تعلیق و امکان تشدید مجازات، در صورت ارتکاب مجدد جرم وجود دارد.ضمناً نوآوری این ماده آن است که رفتار عمدی محکوم مانند فرار او پس از شروع اجرای حکم، مانع تحقق مرور زمان می‌شود.گفتنی است به نظر می‌رسد که قانونگذار در مورد مرور زمان مجازات، قطع مکرر را مورد پذیرش قرار داده‌است.

نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده ۱۰۸ قانون مجازات اسلامی

1. تاریخ شروع مرور زمان از تاریخ قطع اجرای مجازات محاسبه می‌شود.
2. اگر مجازات بیش از یک بار قطع شود، تاریخ شروع مرور زمان از تاریخ آخرین قطع محاسبه می‌شود.
3. در صورتی که قطع اجرای مجازات به علت رفتار عمدی محکوم باشد، مرور زمان اعمال نمی‌شود.
4. قطع اجرای مجازات می‌تواند به دلایل مختلفی اتفاق بیفتد.
5. مرور زمان در صورتی اعمال می‌شود که قطع اجرای مجازات به دلیل رفتار عمدی محکوم نباشد.

رویه های قضایی

• نظریه شماره 7/99/1290 مورخ 1399/09/22 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره عدم شمول مرور زمان نسبت به محکومیت دوم در فرض اجرای حکم اول
• نظریه شماره 7/1401/1309 مورخ 1401/12/27 اداره کل حقوقی قوه قضاییه در مورد وضعیت مرور زمان در حالت عدم اجرای مجازات تکمیلی
• نظریه شماره 7/1402/442 مورخ 1402/06/21 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره مرور زمان اجرای حکم
• به موجب نظریه مشورتی شماره 2447/7_1380/3/27 فرضی را که عدم اجرای حکم به دلیل تحمل کیفر دیگر از سوی محکوم علیه بوده و لذا حکم جدید بعد از ختم آن مجازات در درباره او اجرا می شود را باید از شمول مرور زمان عدم اجرای حکم خارج دانست،چرا که دستور اجرای آن به زندان صادر شده است.

مقالات مرتبط

• تزاحم قرار منع تعقیب با قرار موقوفی تعقیب: با نگاهی به قانون آیین دادرسی کیفری ایران و فرانسه