سید فضل الله موسوی
سید فضل الله موسوی (متولد ۱۳۳۲، اصفهان) استاد حقوق بینالملل دانشگاه تهران، پژوهشگر و فعال سیاسی و مذهبی است. او تحصیلات خود را در دانشگاه تهران و دانشگاه لیورپول انگلستان به پایان رساند و از سال ۱۳۷۱ عضو هیئت علمی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران شد. وی در دوران پیش از انقلاب از مبارزان فعال علیه رژیم پهلوی بود و پس از انقلاب در عرصههای آموزشی، پژوهشی و سیاستگذاری حقوقی نقش بسزایی ایفا کرده است. موسوی علاوه بر تدریس، در مناصبی همچون ریاست دانشکده حقوق، مدیریت گروه حقوق عمومی و بینالملل و عضویت در فرهنگستان علوم و همچنین به عنوان عضو حقوقدان شورای نگهبان فعالیت داشته است.[۱]
سید فضل الله موسوی | |
|---|---|
 | |
| زادهٔ | ۱۳۳۲ اصفهان |
| تحصیلات | دکتری حقوق بین الملل عمومی |
| محل تحصیل | دانشگاه تهران دانشگاه لیورپول |
| پیشه(ها) | عضو هیات علمی دانشگاه تهران عضو حقوقدان شورای نگهبان |
| تخصص | حقوق بین الملل حقوق کار |
| جوایز | استاد نمونه کشوری ۱۳۹۰-۱۳۸۹ استاد برگزیده در دومین جشنواره آموزشی دانشگاه تهران قرار گرفتن در فهرست دانشمندان یک در صد پایگاه استنادی جهان اسلام (ISC) |
زندگی و تحصیلات
سید فضل الله موسوی در سال ۱۳۳۲ در شهر اصفهان در خانوادهای مذهبی متولد شد. دوران ابتدایی و متوسطه را در این شهر گذراند و پس از قبولی در کنکور سراسری، برای ادامه تحصیل به تهران آمد. او در دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، تحصیلات خود را در رشته حقوق آغاز کرد و پس از اخذ مدرک کارشناسی، در مقطع کارشناسی ارشد در گرایش حقوق خصوصی به تحصیل ادامه داد.
یک سال پس از آغاز دوره کارشناسی ارشد، به دلیل شرایط خاص پیش از انقلاب اسلامی، تحصیل را رها کرد و به خدمت سربازی رفت. در اواسط دوران سربازی، با درجه ستوان دومی به دستور بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران در مقطع حساسی از تاریخ انقلاب، خدمت را ترک کرد و در جریان مبارزات انقلابی به فعالیتهای گستردهای پرداخت.[۱]
فعالیتهای انقلابی و اجتماعی
سید فضل الله موسوی در جریان انقلاب اسلامی ایران، حضور فعالی در تظاهرات و فعالیتهای مبارزاتی داشت. پس از پیروزی انقلاب، مدتی در جهاد سازندگی زاهدان مشغول کارهای فرهنگی شد. همچنین، از نخستین دسته دبیران دینی و امور تربیتی بود که پس از موفقیت در آزمونهای متعدد، در منطقه ده تهران به تدریس مشغول شد.
در دوران دانشجویی، به واسطه فعالیتهای سیاسی و مذهبی خود، مورد توجه نیروهای امنیتی رژیم پهلوی قرار گرفت. در یکی از موارد، خانه او مورد هجوم و بازرسی ساواک قرار گرفت که در پی آن، دو تن از برادرانش در تهران و اصفهان دستگیر شدند. خود او نیز یک بار توسط ساواک بازداشت و به بازداشتگاه کمیته ضد خرابکاری شهربانی و ساواک منتقل شد، اما به دلیل نبود مدارک کافی آزاد گردید.[۱]
تحصیلات و فعالیتهای خارج از کشور
پس از پنج سال فعالیت به عنوان دبیر دینی و تربیتی در دبیرستانهای تهران، برای ادامه تحصیل به انگلستان رفت و در رشته حقوق بینالملل، موفق به اخذ درجه دکترا از دانشگاه لیورپول شد. در دوران تحصیل در خارج از کشور، به فعالیتهای مذهبی و سیاسی ادامه داد و به عنوان عضو و رئیس انجمن اسلامی دانشجویان ایرانی در لیورپول، به برگزاری مراسم مذهبی و انقلابی، جلسات قرآنی و تبلیغ اسلام و انقلاب اسلامی در مساجد خارج از کشور پرداخت.
او همچنین با همکاری دیگر دانشجویان، هفتهنامهای به زبان انگلیسی منتشر میکرد که به انعکاس اخبار انقلاب اسلامی و تحلیل مسائل سیاسی و اجتماعی ایران میپرداخت. این نشریه در شهر لیورپول چاپ، تکثیر و در میان دانشجویان ایرانی و محافل اسلامی توزیع میشد.
بازگشت به ایران و فعالیتهای علمی
موسوی پس از اتمام دوره دکتری، به ایران بازگشت و پس از یک سال همکاری با دفتر خدمات حقوقی بینالمللی، در سال ۱۳۷۱ به عضویت هیئت علمی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران درآمد. فعالیتهای او در این دانشگاه تاکنون ادامه دارد و در کنار تدریس و پژوهش، در دانشگاههای دیگری همچون دانشگاه شاهد، دانشگاه امام صادق (ع)، دانشکده علوم قضایی و مدرسه عالی شهید مطهری نیز تدریس کرده است.
وی در دانشگاه تهران مسئولیتهای مختلفی را بر عهده داشته است، از جمله:
- ریاست دانشکده حقوق و علوم سیاسی
- معاونت آموزشی دانشکده حقوق و علوم سیاسی
- مدیریت گروه حقوق عمومی و بینالملل[۱]
تالیفات
کتاب
سید فضل الله موسوی تا کنون بیش از ۱۵ عنوان کتاب تالیف و ترجمه کرده است. عناوین برخی از این کتابها به شرح زیر است:
- حقوق بشردوستانه در اسلام و حقوق بین الملل
- حقوق بین الملل محیط زیست
- حقوق رودخانه های بین المللی با تاکید بر حوزه های اردن و لیطانی و مدیریت و برنامه ریزی آب ها
مقالات
از ایشان تا کنون بیش از ۱۰۰ مقاله علمی منتشر شده است که برخی از آنها عبارتند از:
- «کادی علیه شورای اتحادیه اروپایی» بررسی و تحلیل رأی قضیۀ
- «امنیت حقوقی» در حقوق بینالملل؛ مفهوم و جایگاه
- اختلاف زیستمحیطی آرژانتین و اروگوئه (2010)؛ تبیین برخی مباحث و اصول
- اصول حقوق بین الملل محیط زیست در پرتو آرای مراجع حقوقی بین المللی
- بررسى اسناد بین المللى و منطقه اى دربارة پیشگیری از آلودگی های نفتی دریایی و جبران خسارت های ناشی از آن
- بررسی جایگاه خانواده در نظام بینالمللی حقوق بشر
- تحریمهای یکجانبه آمریکا علیه ایران: تناقض در گفتار و کردار و سیاستزدگی حقوق بشر
- تحلیل «نقض ماهوی» مندرج در مادۀ ۶۰ کنوانسیون ۱۹۶۹ وین در خصوص حقوق معاهدات در پرتو رویة دیوان بینالمللی دادگستری
- تحلیل رویکرد زیستمحیطی در قراردادهای نفتی
- تعارضات طرح گسترش امنیت با کنوانسیون حقوق دریاها 1982
- تقابل حاکمیت و بشر در سازوکار قضایی حقوق بشر در آفریقا
- توسعۀ انرژی های تجدیدپذیر از منظر حقوق بین الملل
- جایگاه آستانۀ مخاصمات مسلحانۀ غیربینالمللی ذیل پروتکل الحاقی دوم
- جایگاه اصل احتیاطی در حقوق بین الملل محیط زیست
- نظام همکاری با دیوان بینالمللی کیفری در چارچوب قطعنامههای ارجاعی شورای امنیت (با نگاهی به وضعیت سودان و لیبی)
- نقش زبانشناسی قضایی در تحقق عدالت قضایی
| مشاهده فهرست مقالات سید فضل الله موسوی در ویکی حقوق |
| مشاهده فهرست پایان نامه های تحت راهنمایی سید فضل الله موسوی در ویکی حقوق |
| مشاهده فهرست پایان نامه های تحت مشاوره سید فضل الله موسوی در ویکی حقوق |
| مشاهده فهرست رساله های تحت مشاوره سید فضل الله موسوی در ویکی حقوق |
| مشاهده فهرست رساله های تحت راهنمایی سید فضل الله موسوی در ویکی حقوق |
فعالیتهای اجرایی، آموزشی
سید فضل الله موسوی علاوه بر تدریس و پژوهش، در سمتهای اجرایی متعددی در دانشگاه تهران و سایر نهادهای علمی و حقوقی کشور فعالیت داشته است. او ریاست دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران را بر عهده داشته و همچنین به عنوان معاون آموزشی و مدیر گروه حقوق عمومی و بینالملل این دانشکده فعالیت کرده است. نقش او در سیاستگذاریهای آموزشی، به ویژه در تدوین برنامههای درسی رشته حقوق، برجسته بوده است.
علاوه بر فعالیت در دانشگاه تهران، وی در سایر دانشگاههای کشور از جمله دانشگاه شاهد، دانشگاه امام صادق (ع)، دانشکده علوم قضایی و خدمات اداری و مدرسه عالی شهید مطهری به تدریس پرداخته است. همچنین، در حوزه سیاستگذاری آموزش عالی، در شوراها و کمیتههای مختلف وزارت علوم، تحقیقات و فناوری حضور داشته و در هیئتهای ممیزه دانشگاهها و پژوهشگاههای علمی کشور نقشآفرینی کرده است.
در ادامه، فهرستی از مهمترین مسئولیتهای اجرایی و آموزشی دکتر موسوی آورده شده است:
- عضو هیئت علمی دانشکده حقوق و علوم سیاسی (از ۱۳۷۱ تاکنون)
- ریاست دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران
- معاون آموزشی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران
- مدیر گروه حقوق عمومی و بینالملل دانشکده حقوق و علوم سیاسی
- سرپرست تحصیلات تکمیلی دانشکده حقوق و علوم سیاسی
- عضو شورای تحصیلات تکمیلی دانشگاه تهران
- رئیس مرکز مطالعات عالی بینالمللی دانشگاه تهران
- عضو کارگروه صلاحیت عمومی هیئت اجرایی جذب اعضای هیئت علمی دانشگاه تهران
- عضو شورای سیاستگذاری پردیسهای خودگردان دانشگاه تهران
- مدرس دانشگاه شاهد، دانشگاه امام صادق (ع)، دانشکده علوم قضایی و مدرسه عالی شهید مطهری
- عضو هیئت ممیزه پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
- عضو هیئت ممیزه دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری
- عضو هیئت ممیزه مشترک مراکز و مؤسسات پژوهشی علوم انسانی و حقوق
- عضو شورای بررسی متون و کتب علوم انسانی وزارت علوم
- عضو کمیته فقه و حقوق شورای بررسی کتب و متون علوم انسانی
- رئیس کارگروه حقوق شورای تحول و ارتقای علوم انسانی شورای عالی انقلاب فرهنگی
- عضو کمیسیون حقوق بینالملل شورای عالی توسعه قضایی قوه قضائیه
- رئیس کرسی حقوق هیئت حمایت از کرسیهای نظریهپردازی، نقد و مناظره
- عضو کمیته حقوقی شورای عالی انقلاب فرهنگی
- عضو کمیته علمی کنگرههای ملی و بینالمللی علوم انسانی و حقوقی
- نماینده مردم تهران، ری، شمیرانات و اسلامشهر در مجلس شورای اسلامی (دوره هفتم)
- نایبرئیس کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس شورای اسلامی
- عضو حقوقدان شورای نگهبان (۱۳۹۵–۱۴۰۱)
- عضو هیئت نظارت بر اجرای قانون اساسی
- عضو هیئت مرکزی نظارت بر انتخابات ریاست جمهوری و مجلس شورای اسلامی
- عضو شورای سیاستگذاری کنگره بینالمللی حقوقدانان کشورهای اسلامی
- دبیر کمیته حقوقی جمعیت دفاع از ملت فلسطین[۲]
حضور در مجامع علمی بینالمللی
سید فضل اله موسوی در همایشها و کنفرانسهای بینالمللی متعددی حضور داشته است. از جمله:
- همایش بینالمللی حقوق بشر در ژنو
- اجلاس شورای حقوق بشر سازمان ملل
- کنفرانس بینالمللی صلح و حقوق بینالملل در لاهه
- نشستهای حقوقی درباره محیط زیست و تغییرات اقلیمی[۲]
افتخارات و جوایز
- استاد نمونه کشوری (۱۳۹۰)
- استاد برگزیده دانشگاه تهران در جشنواره آموزشی (۱۳۹۲)
- سردبیر مجله برتر (پژوهشنامه انتقادی) در هشتمین جشنواره بینالمللی فارابی (۱۳۹۵)
- عضویت پیوسته در فرهنگستان علوم ایران (۱۴۰۲)
- قرار گرفتن در فهرست دانشمندان ۱٪ برتر پایگاه استنادی جهان اسلام (ISC) (۱۴۰۲)[۲]