۴۰٬۶۹۲
ویرایش
ماده ۲۴۹ قانون مدنی: تفاوت میان نسخهها
پرش به ناوبری
پرش به جستجو
بدون خلاصۀ ویرایش
(ابرابزار) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۵: | خط ۵: | ||
== مواد مرتبط == | == مواد مرتبط == | ||
* [[ماده ۲۴۸ قانون مدنی]] | * [[ماده ۲۴۸ قانون مدنی]] | ||
== | == توضیح واژگان == | ||
* «[[سکوت]]»، یعنی سخن نگفتن و واکنشی از خود نشان ندادن،<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=متون فقه (قسمت چهارم) (دادرسی در ترجمه لمعه) (قضا، شهادت، حدود، قصاص و دیات)|ترجمه=|جلد=|سال=1388|ناشر=اندیشههای حقوقی|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=3976844|صفحه=|نام۱=سیدمحمد|نام خانوادگی۱=صدری|چاپ=1}}</ref> یا صحبت نکردن، با وجود قدرت تکلم،<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=سکوت در قراردادها|ترجمه=|جلد=|سال=1390|ناشر=آوا|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=2489096|صفحه=|نام۱=امید|نام خانوادگی۱=یزدی|چاپ=1}}</ref> در واقع به عدم ابراز [[اراده]]، به صورت صریح یا ضمنی، «سکوت» گویند.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق مدنی اصول قراردادها و تعهدات نظری و کاربردی|ترجمه=|جلد=|سال=1389|ناشر=دادگستر|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=1450268|صفحه=|نام۱=سیدمرتضی|نام خانوادگی۱=قاسمزاده|چاپ=14}}</ref> | |||
«[[سکوت]]»، یعنی سخن نگفتن و واکنشی از خود نشان ندادن،<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=متون فقه (قسمت چهارم) (دادرسی در ترجمه لمعه) (قضا، شهادت، حدود، قصاص و دیات)|ترجمه=|جلد=|سال=1388|ناشر=اندیشههای حقوقی|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=3976844|صفحه=|نام۱=سیدمحمد|نام خانوادگی۱=صدری|چاپ=1}}</ref> | |||
در | * مقصود از «سکوت مالک» در '''ماده ۲۴۹ قانون مدنی'''، یعنی عدم [[رد معامله فضولی|رد معامله]]، به وسیله سخن یا عملی که [[قرینه]] ای بر [[رضا]]، نسبت به [[معامله فضولی|عقد فضولی]] باشد.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق قراردادها در فقه امامیه (جلد اول)|ترجمه=|جلد=|سال=1388|ناشر=سمت|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=405168|صفحه=|نام۱=جلیل|نام خانوادگی۱=قنواتی|نام۲=سیدحسن|نام خانوادگی۲=وحدتی شبیری|نام۳=ابراهیم|نام خانوادگی۳=عبدی پور|چاپ=2}}</ref> | ||
== مطالعات تطبیقی == | == مطالعات تطبیقی == | ||
در قانون مدنی جدید فرانسه | * برخلاف [[حقوق داخلی]]، در برخی موارد سکوت و عدم اعتراض به منزله رضا تلقی شده است. در [[حقوق بینالملل]]، برخی انفعالها، عدم پاسخگوییها، ترک فعلها یا سایر «سکوتها» میتوانند آثار حقوقی ایجاد کنند. برای مثال، [[ماده ۲۰ کنوانسیون ۱۹۶۹ وین]] در خصوص [[حقوق معاهدات بین المللی|حقوق معاهدات]]، عدم اعتراض به رزرو را نوعی پذیرش آن رزرو تلقی میکند، یا طبق بند ۲ [[ماده ۱۹ کنوانسیون ۱۹۶۹ وین|ماده ۱۹ کنوانسیون مذکور]]، در یک کنفرانس بینالمللی، حتی اگر یکسوم [[کشور]]<nowiki/>ها در آن حضور نداشته باشند یا رأی ندهند، تصویب [[معاهده]] میتواند صورت پذیرد، نمونه دیگر، [[ماده ۲۵۲ کنوانسیون بین المللی حقوق دریاها|ماده ۲۵۲ کنوانسیون بینالمللی حقوق دریاها]]<nowiki/>ست که به موجب آن، در صورت سکوت دولت ساحلی، رضایت ضمنی او و ادامه پروژه علمی تحقیقاتی دریایی مستفاد میشود، مگر اینکه دولت ساحلی در مدت زمان معینی پاسخ دهد.<ref>{{Cite journal|title=استناد به سکوت دولتها در حلوفصل اختلافهای بینالمللی؛ با تأکید بر رویکرد دیوان بینالمللی دادگستری|url=https://jls.shirazu.ac.ir/article_7715.html|journal=مطالعات حقوقی|date=1403|issn=2008-7926|pages=161–192|volume=16|issue=3|doi=10.22099/jls.2023.48342.5006|language=fa|first=احمدرضا|last=توحیدی|first2=فاطمه|last2=میرآخورلی}}</ref> | ||
* در نظام حقوقی کشورهای سوئیس، فرانسه، آلمان، انگلیس، آمریکا، سکوت به عنوان وسیله ای برای ابراز اراده، شناخته نشده است.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق مدنی اصول قراردادها و تعهدات نظری و کاربردی|ترجمه=|جلد=|سال=1389|ناشر=دادگستر|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=1452184|صفحه=|نام۱=سیدمرتضی|نام خانوادگی۱=قاسمزاده|چاپ=14}}</ref> | |||
* در قانون مدنی جدید فرانسه در [[ماده ۱۱۲۰ قانون مدنی فرانسه|ماده ۱۱۲۰]]، به صراحت ذکر شدهاست که سکوت به منزله [[قبول]] نیست مگر آنکه به موجب [[قانون]]، [[عرف]]، روابط تجاری یا [[قراین]]، خلاف این امر استنباط گردد.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=شرح قانون مدنی فرانسه|ترجمه=|جلد=|سال=1401|ناشر=میزان|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=6670644|صفحه=|نام۱=سیامک|نام خانوادگی۱=پاکباز|چاپ=1}}</ref> | |||
== نکات تفسیری دکترین ماده ۲۴۹ قانون مدنی == | == نکات تفسیری دکترین ماده ۲۴۹ قانون مدنی == | ||
اجازه مالک نسبت به معامله فضولی، ممکن است با لفظ و به صورت صریح اعلام گردد؛ یا اینکه | اجازه مالک نسبت به معامله فضولی، ممکن است با لفظ و به صورت صریح اعلام گردد؛ یا اینکه مالک به کمک برخی قراین یا با کنایه، رضایت خود را ابراز نماید، نظیر اینکه بگوید: مبارک است انشاءالله،<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=شرح قانون مدنی (جلد اول)|ترجمه=|جلد=|سال=1386|ناشر=گنج دانش|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=239628|صفحه=|نام۱=سیدعلی|نام خانوادگی۱=حائری شاه باغ|چاپ=3}}</ref> اما سکوت، وضعیتی مبهم است که نمیتواند دلالت بر احراز اراده نماید؛ مگر اینکه در این باره، شواهد و قراینی وجود داشته باشد،<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=فصلنامه دیدگاههای حقوقی شماره 4 زمستان 1375|ترجمه=|جلد=|سال=1375|ناشر=دانشکده علوم قضایی و خدمات اداری|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=1489744|صفحه=|نام۱=دانشکده علوم قضائی| خدمات اداری|نام خانوادگی۱=|چاپ=}}</ref> بنابراین چنانچه سکوت، همراه با شواهد، اوضاع و احوالی باشد که دلالت بر [[قصد انشاء]] نماید؛ چنین عقدی [[نفوذ|نافذ]] است.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=دوره مقدماتی حقوق مدنی (جلد دوم) (قواعد عمومی قراردادها)|ترجمه=|جلد=|سال=1389|ناشر=میزان|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=232584|صفحه=|نام۱=سیدحسین|نام خانوادگی۱=صفایی|چاپ=9}}</ref> | ||
== نکات توضیحی ماده ۲۴۹ قانون مدنی == | == نکات توضیحی ماده ۲۴۹ قانون مدنی == | ||
رضایت باطنی مالک، بدون اینکه در عالم خارج تبلور یابد؛ مؤثر نیست.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=آموزههای حقوق مدنی تعهدات|ترجمه=|جلد=|سال=1391|ناشر=مجمع علمی و فرهنگی مجد|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=3601624|صفحه=|نام۱=محمدکاظم|نام خانوادگی۱=مهتاب پور|نام۲=افروز|نام خانوادگی۲=صمدی|نام۳=راضیه|نام خانوادگی۳=آرمین|چاپ=1}}</ref> سکوت، دلالت بر وقوع چیزی نمینماید،<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=نشریه دادرسی شماره 36 بهمن و اسفند 1381|ترجمه=|جلد=|سال=1381|ناشر=سازمان قضایی نیروهای مسلح|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=1693136|صفحه=|نام۱=سازمان قضایی نیروهای مسلح|نام خانوادگی۱=|چاپ=}}</ref> اما [[عقل]]، دلالت بر این دارد که سکوت، در صورت همراه بودن با شواهد و قراین، معامله فضولی را تنفیذ مینماید.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=سکوت در قراردادها|ترجمه=|جلد=|سال=1390|ناشر=آوا|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=2489160|صفحه=|نام۱=امید|نام خانوادگی۱=یزدی|چاپ=1}}</ref> | رضایت باطنی مالک، بدون اینکه در عالم خارج تبلور یابد؛ مؤثر نیست.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=آموزههای حقوق مدنی تعهدات|ترجمه=|جلد=|سال=1391|ناشر=مجمع علمی و فرهنگی مجد|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=3601624|صفحه=|نام۱=محمدکاظم|نام خانوادگی۱=مهتاب پور|نام۲=افروز|نام خانوادگی۲=صمدی|نام۳=راضیه|نام خانوادگی۳=آرمین|چاپ=1}}</ref> سکوت، دلالت بر وقوع چیزی نمینماید،<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=نشریه دادرسی شماره 36 بهمن و اسفند 1381|ترجمه=|جلد=|سال=1381|ناشر=سازمان قضایی نیروهای مسلح|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=1693136|صفحه=|نام۱=سازمان قضایی نیروهای مسلح|نام خانوادگی۱=|چاپ=}}</ref> اما [[عقل]]، دلالت بر این دارد که سکوت، در صورت همراه بودن با شواهد و قراین، معامله فضولی را تنفیذ مینماید.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=سکوت در قراردادها|ترجمه=|جلد=|سال=1390|ناشر=آوا|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=2489160|صفحه=|نام۱=امید|نام خانوادگی۱=یزدی|چاپ=1}}</ref> | ||
سکوت را نمیتوان جایگزین اراده ضمنی دانست یا حتی [[اماره|امارهای]] بر وجود آن تلقی کرد، زیرا سکوت حالتی سلبی و محض است و نمیتواند متضمن ایجاب باشد. بلکه سکوت حالتی است که مخاطب در برابر ایجاب به خود میگیرد و عمل ایجابی نمیتواند از سکوت ناشی شود، مگر اینکه طرفین بهطور صریح اراده خود را بیان کنند یا با اعمالی ضمنی قصد و رضایتشان احراز شود. در اصطلاح حقوقی، صرف سخن نگفتن سکوت تلقی نمیشود و صاحب اراده میتواند با اراده ضمنی، قبول خود را اعلام | سکوت را نمیتوان جایگزین [[اراده ضمنی]] دانست یا حتی [[اماره|امارهای]] بر وجود آن تلقی کرد، زیرا سکوت حالتی سلبی و محض است و نمیتواند متضمن [[ایجاب]] باشد. بلکه سکوت حالتی است که مخاطب در برابر ایجاب به خود میگیرد و عمل ایجابی نمیتواند از سکوت ناشی شود، مگر اینکه طرفین بهطور صریح اراده خود را بیان کنند یا با اعمالی ضمنی [[قصد]] و رضایتشان احراز شود. در اصطلاح حقوقی، صرف سخن نگفتن سکوت تلقی نمیشود و صاحب اراده میتواند با اراده ضمنی، قبول خود را اعلام کند، به عنوان مثال، با اشاره یا انجام عملی که مبین قصد و رضا است، معامله را انشاء نماید. حقیقت آن است که اراده ضمنی نیز سکوت محسوب نمیشود و سکوت با قرینه نیز سکوت تلقی نمیگردد، بلکه در عرف نوعی اعلام اراده ضمنی است، بر این اساس، عدم نیز میتواند مثبت وجود باشد.<ref>{{Cite journal|title=استناد به سکوت دولتها در حلوفصل اختلافهای بینالمللی؛ با تأکید بر رویکرد دیوان بینالمللی دادگستری|url=https://jls.shirazu.ac.ir/article_7715.html|journal=مطالعات حقوقی|date=1403|issn=2008-7926|pages=161–192|volume=16|issue=3|doi=10.22099/jls.2023.48342.5006|language=fa|first=احمدرضا|last=توحیدی|first2=فاطمه|last2=میرآخورلی}}</ref> | ||
== نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده ۲۴۹ قانون مدنی == | == نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده ۲۴۹ قانون مدنی == | ||
| خط ۳۶: | خط ۳۴: | ||
# برای اعتبار بخشیدن به عقد، لازم است مالک بهطور صریح رضایت خود را اعلام کند. | # برای اعتبار بخشیدن به عقد، لازم است مالک بهطور صریح رضایت خود را اعلام کند. | ||
# در مواردی که رضایت مالک نیاز است، سکوت او کفایت نمیکند. | # در مواردی که رضایت مالک نیاز است، سکوت او کفایت نمیکند. | ||
# | # '''ماده ۲۴۹ قانون مدنی''' بر اهمیت صراحت در اعلام اراده مالک تأکید دارد. | ||
== رویههای قضایی == | == رویههای قضایی == | ||
* به موجب [[دادنامه]] شماره ۱۹۹ مورخه ۱۳۷۱/۶/۴ شعبه ۱۵ [[دیوان عالی کشور]]، سکوت مالک را نمیتوان به معنای تنفیذ معامله فضولی دانست؛ حتی اگر مدتی طولانی تداوم یابد.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=قانون مدنی در رویه قضایی|ترجمه=|جلد=|سال=1387|ناشر=مجمع علمی و فرهنگی مجد|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=166372|صفحه=|نام۱=سیدمحمدرضا|نام خانوادگی۱=حسینی|چاپ=4}}</ref> | |||
* [[رای دادگاه درباره درخواست تخلیه به علت تغییر شغل (دادنامه شماره ۹۴۰۹۹۷۰۲۲۲۹۰۰۰۲۹)]] | * [[رای دادگاه درباره درخواست تخلیه به علت تغییر شغل (دادنامه شماره ۹۴۰۹۹۷۰۲۲۲۹۰۰۰۲۹)]] | ||
* [[رای دادگاه درباره اماره سکوت مالک نسبت به تصرفات متصرف (دادنامه شماره ۹۲۰۹۹۷۰۲۶۹۴۰۰۱۵۸)]] | * [[رای دادگاه درباره اماره سکوت مالک نسبت به تصرفات متصرف (دادنامه شماره ۹۲۰۹۹۷۰۲۶۹۴۰۰۱۵۸)]] | ||
* [[رای دادگاه درباره ابطال سند رسمی به موجب سند عادی (دادنامه شماره ۹۶۰۹۹۷۰۲۲۲۹۰۰۱۲۱)]] | * [[رای دادگاه درباره ابطال سند رسمی به موجب سند عادی (دادنامه شماره ۹۶۰۹۹۷۰۲۲۲۹۰۰۱۲۱)]] | ||
* [[رای دادگاه درباره استناد به دکترین حقوقی در دادگاه (دادنامه شماره ۹۴۰۹۹۷۲۱۳۰۷۰۰۷۵۳)]] | * [[رای دادگاه درباره استناد به دکترین حقوقی در دادگاه (دادنامه شماره ۹۴۰۹۹۷۲۱۳۰۷۰۰۷۵۳)]] | ||
| خط ۵۱: | خط ۵۱: | ||
* [[مطالعه تطبیقی اصول تفسیر قرارداد]] | * [[مطالعه تطبیقی اصول تفسیر قرارداد]] | ||
* [[مطالعۀ مراحل قصد انشاء و چگونگی ابراز آن در فقه امامیه و قانون مدنی مصر]] | * [[مطالعۀ مراحل قصد انشاء و چگونگی ابراز آن در فقه امامیه و قانون مدنی مصر]] | ||
* [[نقش و تاثیر سکوت در شکل گیری اعمال حقوقی و جایگاه آن در ادله اثیات با رعایت اخلاق حسنه]] | * [[نقش و تاثیر سکوت در شکل گیری اعمال حقوقی و جایگاه آن در ادله اثیات با رعایت اخلاق حسنه|نقش و تاثیر سکوت در شکل گیری اعمال حقوقی و جایگاه آن در ادله اثبات با رعایت اخلاق حسنه]] | ||
* [[قاعدۀ حمایت از اعتماد مشروع و تطبیق آن با اصل ظهور]] | * [[قاعدۀ حمایت از اعتماد مشروع و تطبیق آن با اصل ظهور]] | ||
* [[آثارتصرفات دولت در اموال غیرمنقول اشخاص در پرتوی نظرات فقهای شورای نگهبان]] | * [[آثارتصرفات دولت در اموال غیرمنقول اشخاص در پرتوی نظرات فقهای شورای نگهبان|آثار تصرفات دولت در اموال غیرمنقول اشخاص در پرتوی نظرات فقهای شورای نگهبان]] | ||
== کتب مرتبط == | == کتب مرتبط == | ||
* سکوت در قراردادها | * [[سکوت در قراردادها]] | ||
== منابع == | == منابع == | ||