۴۰٬۶۹۲
ویرایش
(ابرابزار) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''ماده ۵۰۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)''': هر کس نیروهای رزمنده یا اشخاصی را که به نحوی در خدمت [[نیروهای مسلح]] هستند | '''ماده ۵۰۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)''': هر کس نیروهای [[رزمنده]] یا اشخاصی را که به نحوی در خدمت [[نیروهای مسلح]] هستند [[تحریک]] مؤثر به عصیان، فرار، تسلیم یا عدم اجرای وظایف نظامی کند در صورتی که [[قصد]] [[براندازی]] [[حکومت]] یا شکست نیروهای خودی در مقابل [[دشمن]] را داشته باشد [[محاربه|محارب]] محسوب میشود والا چنانچه اقدامات وی مؤثر واقع شود به [[حبس]] از دو تا ده سال و در غیر این صورت به شش ماه تا سه سال حبس محکوم میشود. | ||
* {{زیتونی|[[ماده ۵۰۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)|مشاهده ماده قبلی]]}} | * {{زیتونی|[[ماده ۵۰۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)|مشاهده ماده قبلی]]}} | ||
* {{زیتونی|[[ماده ۵۰۵ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)|مشاهده ماده بعدی]]}} | * {{زیتونی|[[ماده ۵۰۵ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)|مشاهده ماده بعدی]]}} | ||
== مواد مرتبط == | == مواد مرتبط == | ||
* [[ماده ۷۴ قانون مجازات عمومی مصوب ۱۳۰۴]] | * [[ماده ۷۴ قانون مجازات عمومی مصوب ۱۳۰۴]] | ||
== توضیح واژگان == | |||
* [[رزمنده]]: به کسی اطلاق میشود که در راه تکوین، دفاع و حفظ ارزشها و کیان [[جمهوری اسلامی]] ایران، [[استقلال]] و [[تمامیت ارضی]] کشور، مقابله با تهدیدات و تجاوزات دشمن و عوامل ضد انقلاب و اشرار با تأیید مراجع ذی صلاح به طور فعال حضور یافته باشد.<ref>[[ماده ۱ قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران|بند و ماده ۱ قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران]]</ref> | |||
* [[نیروهای مسلح]]''':''' مجموعه قوای منظم [[نظامی]] است که برای دفاع از سرزمین در مقابل بیگانگان یا مقابله با آشوبهای داخلی و حفظ [[منافع ملی]] تشکیل میشوند.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق اساسی و ساختار نظام جمهوری اسلامی ایران|ترجمه=|جلد=|سال=1391|ناشر=جنگل|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=6320272|صفحه=|نام۱=اسداله|نام خانوادگی۱=لطفی|چاپ=2}}</ref> | |||
* [[قصد]]: یعنی تصمیم بر اتیان کاری.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=ادله اثبات دعوی|ترجمه=|جلد=|سال=1381|ناشر=دانش نگار|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=203212|صفحه=|نام۱=حسینقلی|نام خانوادگی۱=حسینی نژاد|چاپ=2}}</ref> | |||
* [[تحریک]]: یعنی واداشتن و سوق دادن شخص به انجام یا ترک کاری.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 همراه با کتاب پنجم (تعزیرات و مجازات های بازدارنده) در پرتو نظرات شواری نگهبان ویرایش سوم|ترجمه=|جلد=|سال=1396|ناشر=پژوهشکده شورای نگهبان|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=6668380|صفحه=|نام۱=فهیم|نام خانوادگی۱=مصطفی زاده|نام۲=محمدهادی|نام خانوادگی۲=توکل پور|چاپ=1}}</ref> | |||
* [[حکومت]]: یعنی مجموعه ساختارهای ابزاری [[دولت]] که عبارت است از مقامات، [[سازمان|سازمانها]]، [[نهاد]]<nowiki/>ها و تشکیلاتی که به وسیله آن امور مربوط به [[حاکمیت]] اعمال میگردد.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق اساسی و ساختارهای سیاسی|ترجمه=|جلد=|سال=1390|ناشر=میزان|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=6663764|صفحه=|نام۱=سیدمحمد|نام خانوادگی۱=هاشمی|چاپ=1}}</ref> | |||
* [[دشمن]]: هر فرد، گروه، سازمان یا دولتی است که در جهت مقابله و مبارزه با [[نظام]] تلاش می کند، هر چند [[تابعیت]] ایرانی داشته باشد، فلذا دولت بودن و یا خارجی بودن در احراز این عنوان، [[شرطیت|شرط]] نیست.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=قانون مجازات اسلامی در نظم حقوقی کنونی (همراه با فهرست تفصیلی عناوین مجرمانه)|ترجمه=|جلد=|سال=1389|ناشر=ققنوس|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=714524|صفحه=|نام۱=عباس|نام خانوادگی۱=زراعت|چاپ=4}}</ref> | |||
* [[حبس]]: یعنی محدود کردن فرد از رفت و آمد و جلوگیری از [[تصرف|تصرفات]] او، آنگونه که خودش میخواهد.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق زندانی در ایران و اسناد بین المللی|ترجمه=|جلد=|سال=1395|ناشر=مجد|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=6656592|صفحه=|نام۱=احسان|نام خانوادگی۱=داودیان|چاپ=1}}</ref> | |||
== پیشینه == | == پیشینه == | ||
* [[ماده ۷۴ قانون مجازات عمومی مصوب ۱۳۰۴]]: «اگر اشخاص غیرنظامی که در خدمت نظام نیستند افراد قشون نظامی را تحریک به عصیان یا عدم اجرای وظایف نظامی کنند در صورتی که مؤثر واقع شود به [[حبس تأدیبی]] از یک تا سه سال و به [[تأدیه]] دویست الی یک هزار تومان غرامت محکوم خواهند شد و اگر مؤثر واقع نشود از شش ماه تا دو سال حبس تأدیبی یا از یکصد تومان تا پانصد تومان غرامت محکوم میشوند.»<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=قانون مجازات اسلامی در نظم حقوقی کنونی (همراه با فهرست تفصیلی عناوین مجرمانه)|ترجمه=|جلد=|سال=1389|ناشر=ققنوس|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=714628|صفحه=|نام۱=عباس|نام خانوادگی۱=زراعت|چاپ=4}}</ref> | |||
* '''ماده ۵۰۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)''' در [[قانون تعزیرات مصوب ۱۳۶۲]]، مشابهی ندارد.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق جزای اختصاصی (جلد سوم) (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی) (مطالعه تطبیقی)|ترجمه=|جلد=|سال=1389|ناشر=میزان|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=432292|صفحه=|نام۱=حسین|نام خانوادگی۱=میرمحمدصادقی|چاپ=17}}</ref> | |||
== نکات تفسیری دکترین ماده ۵۰۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) == | == نکات تفسیری دکترین ماده ۵۰۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) == | ||
قانونگذار در | [[مقنن|قانونگذار]] در '''ماده ۵۰۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)'''، به [[جرم انگاری]] فرضی پرداخته که فردی اعم از نظامی یا غیرنظامی، به تحریک مؤثر نیروهای رزمنده یا اشخاصی که به نحوی در خدمت نیروهای مسلح هستند، میپردازد. همانگونه که پیداست [[عنصر مادی]] این [[جرم]]، تحریک مؤثر است. منظور از تحریک مؤثر، تحریکی است که از نظر [[عرف]]، مهم و اساسی بوده و میتواند بر افراد معمولی در این شرایط، اثرگذار باشد.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق جزای اختصاصی (جلد سوم) (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی) (مطالعه تطبیقی)|ترجمه=|جلد=|سال=1389|ناشر=میزان|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=432312|صفحه=|نام۱=حسین|نام خانوادگی۱=میرمحمدصادقی|چاپ=17}}</ref> [[عنصر معنوی]] این جرم نیز شامل [[علم]] و آگاهی [[مرتکب جرم|مرتکب]] در ارتکاب جرم است و همچنین مطابق ماده، وجود یکی از این دو قصد خاص نیز جهت تحقق جرم ضروری است: اعمال تحریک به قصد براندازی حکومت یا شکست نیروهای خودی در مقابل دشمن، و اعمال تحریک به قصد تضعیف قوا بدون قصد براندازی حکومت یا شکست نیروهای خودی.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق جزای اختصاصی (جرایم علیه تمامیت جسمانی- شخصیت معنوی- اموال و مالکیت- امنیت و آسایش عمومی) (علمی-کاربردی)|ترجمه=|جلد=|سال=1386|ناشر=دانشگاه تهران|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=430724|صفحه=|نام۱=ایرج|نام خانوادگی۱=گلدوزیان|چاپ=13}}</ref> | ||
در ذیل '''ماده ۵۰۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)'''، برای تعیین [[مجازات]]، سه فرض پیشبینی شده است: | |||
# فرضی که قصد مرتکب براندازی حکومت یا شکست نیروهای خودی باشد: مجازات محاربه. | |||
# فرضی که مرتکب بدون قصد براندازی حکومت یا شکست نیروهای خودی، اشخاص فوقالذکر را تحریک مؤثر به فرار، عصیان و … میکند و این تحریک، مؤثر واقع میشود: حبس از دو تا ده سال. | |||
# فرضی که مرتکب قصد براندازی حکومت یا شکست نیروهای خودی را ندارد و تحریک مهم و اساسی او نیز مؤثر واقع نمیشود: حبس از شش ماه تا سه سال.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق جزای اختصاصی (جلد سوم) (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی) (مطالعه تطبیقی)|ترجمه=|جلد=|سال=1389|ناشر=میزان|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=432332|صفحه=|نام۱=حسین|نام خانوادگی۱=میرمحمدصادقی|چاپ=17}}</ref> | |||
== نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده ۵۰۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) == | == نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده ۵۰۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) == | ||
| خط ۳۱: | خط ۳۵: | ||
# اگر قصد براندازی یا شکست نیروهای خودی موجود نباشد، اما اقدامات تحریککننده مؤثر واقع شود، جرم انجامشده منجر به حبس از دو تا ده سال خواهد شد. | # اگر قصد براندازی یا شکست نیروهای خودی موجود نباشد، اما اقدامات تحریککننده مؤثر واقع شود، جرم انجامشده منجر به حبس از دو تا ده سال خواهد شد. | ||
# در صورتی که تحریک نیروها مؤثر واقع نشود، فرد مرتکب به حبس از شش ماه تا سه سال محکوم میشود. | # در صورتی که تحریک نیروها مؤثر واقع نشود، فرد مرتکب به حبس از شش ماه تا سه سال محکوم میشود. | ||
# اثبات قصد براندازی یا شکست نیروهای خودی، شرط محکومیت به محاربه است. | # [[اثبات]] قصد براندازی یا شکست نیروهای خودی، شرط محکومیت به محاربه است. | ||
# میزان مجازات بستگی به نتیجه تأثیرگذاری اقدامات تحریکآمیز دارد. | # میزان مجازات بستگی به نتیجه تأثیرگذاری اقدامات تحریکآمیز دارد. | ||
== انتقادات == | |||
بهتر بود قانونگذار به جای ذکر عبارت «عدم اجرای وظایف نظامی»، از عبارت «عدم اجرای وظایف محوله» استفاده میکرد؛ زیرا این افراد ضرورتاً وظایف نظامی خاصی را عهدهدار نیستند.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق جزای اختصاصی (جلد سوم) (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی) (مطالعه تطبیقی)|ترجمه=|جلد=|سال=1389|ناشر=میزان|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=432308|صفحه=|نام۱=حسین|نام خانوادگی۱=میرمحمدصادقی|چاپ=17}}</ref> | |||
== مقالات مرتبط == | == مقالات مرتبط == | ||
ویرایش