عقد معوض

عقد معوض عقدی است که در آن هر یک از طرفین عقد به ازای مالی که می‌دهد یا تعهدی که بر عهده می‌گیرد، مال یا تعهد دیگری را بدست می‌آورد. به عبارت دیگر عقد معوض عقدی است که در آن دو مورد معامله وجود دارد به نحوی که هر یک از این موردها در مقابل یکدیگر قرار می‌گیرد و این مورد معامله ممکن است هر دو عین یا هر دو تعهد باشد یا یکی عین و دیگری تعهد باشد.

اثر معاوضی بودن تعهدات در عقد بیع: در قراردادهایی که طرفین، تعهدات متقابلی در مقابل یکدیگر دارند و تعهدات جنبه معاوضی دارند یک طرف معامله در صورتی می‌تواند الزام طرف دیگر به اجرای تعهد را بخواهد که اثبات نماید به تعهدات قراردادی خویش به‌طور کامل عمل کرده‌است بنابراین صرف انجام بخشی از تعهدات (مثلا پرداخت بخشی از ثمن معامله) برای الزام طرف مقابل به ایفای تعهدات خویش کافی نیست.

مواد مرتبط

• ماده ۳۳۸ قانون مدنی
• ماده ۴۶۶ قانون مدنی

مطالعات تطبیقی

در ماده ۱۱۰۷ قانون مدنی جدید فرانسه عقد معوض و غیر معوض بدین نحو تعریف گردیده‌است که: «عقد، زمانی معوض است که یکی از طرفین در مقابل امتیازی که می‌دهد، امتیازی از طرف دیگر قرارداد دریافت می‌نماید. عقد، زمانی غیر معوض یا تبرعی است که یکی از طرفین، بدون انتظار دریافت یا دریافت چیزی از طرف مقابل، امتیازی به او بدهد.