سید نصرالله تقوی

سید نصرالله تقوی
زادهٔ	۱۲۴۱ تهران
درگذشت	۱۳۲۰ تهران
ملیت	ایرانی
تحصیلات	فقه، اصول، حکمت، کلام، ادبیات عربی و علوم معقول و منقول
پیشه(ها)	فقیه، حقوقدان، قاضی، استاد دانشگاه، نویسنده
شناخته‌شده برای	ریاست دیوان عالی کشور و دادستانی کل، تدوین قوانین مهم حقوقی ایران، تأسیس کتابخانه ملی ایران
مرتبه حوزوی	حوزه‌های علمیه تهران، لبنان، سامرا و نجف

سید نصرالله تقوی (۱۲۴۱ خورشیدی در تهران – ۱۳ آذر ۱۳۲۰ خورشیدی در تهران) ملقب به سادات اخوی فقیه، حقوقدان، قاضی، استاد دانشگاه و نویسنده ایرانی بود که در شکل‌گیری نظام قضایی نوین ایران و تدوین قوانین مهم حقوقی نقش برجسته‌ای داشت. او ریاست دیوان عالی کشور، دادستانی کل، و دانشکده معقول و منقول را برعهده داشت و از بنیان‌گذاران کتابخانه ملی ایران به شمار می‌آید.

زندگی‌نامه

سید نصرالله تقوی فرزند سیدرضا اخوی لواسانی بود. تحصیلات مقدماتی را در تهران آغاز کرد و از نوجوانی در علوم ادبی، منطق، بلاغت، حساب و هیئت برجسته بود. برای ادامه تحصیل علوم اسلامی به لبنان رفت و به فراگیری فقه و اصول پرداخت. در کلام و حکمت نزد میرزا حسن مجتهد آشتیانی و میرزابوالحسن جلوه شاگردی کرد. سپس برای تکمیل تحصیلات به سامرا و نجف اشرف رفت و در اصول، فروع، روایت و حدیث به درجه اجتهاد رسید و مورد تأیید علمای برجسته قرار گرفت.

فعالیت قضایی و اجرایی

در سال ۱۳۲۳ هجری قمری، پس از سفر حج و اقامت کوتاه در اروپا برای مطالعه قوانین موضوعه، به ایران بازگشت و وارد عدلیه شد. او به تناوب ریاست دیوان عالی کشور و دادستانی کل را برعهده داشت. با تأسیس مدرسه عالی حقوق، از نخستین استادان این مرکز بود و تدریس فقه، اصول و حقوق اساسی را برعهده داشت.

در دوره اول مجلس شورای ملی به نمایندگی طلاب و مردم تهران انتخاب شد، اما به دلیل انتصاب به مناصب قضایی و وزارت عدلیه، از وکالت استعفا داد. در سال ۱۳۱۲ خورشیدی به ریاست دانشکده معقول و منقول منصوب شد.

نقش در تدوین قوانین

با تشکیل اداره تهیه و تدوین قوانین در دادگستری نوین، سید نصرالله تقوی عضو و گاه رئیس کمیسیون‌های مختلف قانون‌گذاری شد. بسیاری از قوانین مهم ایران، از جمله قانون مدنی، قانون آیین دادرسی مدنی و قانون تشکیلات دادگستری، با همکاری و تلاش او به تصویب رسید.

فعالیت‌های علمی و فرهنگی

سید نصرالله تقوی در فرهنگستان ادب و زبان فارسی عضو ثابت بود و در کمیسیون تأسیس دانشگاه تهران نیز مشارکت داشت. او همراه با محمدعلی نصرت‌السلطان و ملک‌المتکلمین کتابخانه ملی ایران را در سال ۱۳۲۲ هجری قمری تأسیس کرد و مجموعه شخصی خود را به آن وقف نمود.

آثار

برخی از آثار و تصحیحات سید نصرالله تقوی عبارتند از:

• هنجار گفتار (معانی و بیان فارسی)
• تصحیح دیوان حکیم ناصر خسرو
• تصحیح زادالمسافرین
• تصحیح اوصاف‌الاشراف خواجه نصیر طوسی
• محاسن برقی (اخبار شیعه)
• اشباه و نظائر (تصحیح اثر فقیه ربانی همدانی)
• ترجمه و تصحیح آثار شیخ طوسی
• تصحیح دیوان حاج میرزا ابوالفضل کلانتری
• ترجمه و تصحیح یزدان‌شناخت شیخ شهاب‌الدین سهروردی
• تصحیح رساله‌الوجود میرسید شریف جرجانی
• ترجمه و تصحیح جاودان‌نامه افضلالدین کاشانی
• ترجمه و تصحیح تازیانه سلوک احمد غزالی

درگذشت

سید نصرالله تقوی در ۱۳ آذر ۱۳۲۰ خورشیدی در سن ۸۴ سالگی در تهران درگذشت.