هتک حیثیت: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی حقوق
پرش به ناوبری پرش به جستجو
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۱۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
'''هتک حیثیت''' از لحاظ لغوی به معنای آبرو و اعتبار است. در عرف و عادت واژه حیثیت به معنای مجموعه سوابق احترام آمیزی که فرد در ارتباط با دیگر افراد، ترتیب زندگی و کار کسب کرده‌ است. این معنا میان همه طبقات و گروه‌های مردم با هر فکر و عقیده مورد استعمال است.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق اساسی و نهادهای سیاسی جمهوری اسلامی ایران|ترجمه=|جلد=|سال=1389|ناشر=پایدار|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=4476464|صفحه=|نام۱=سیدجلال الدین|نام خانوادگی۱=مدنی|چاپ=15}}</ref>
'''هتک حیثیت''' از لحاظ لغوی به معنای آبرو و اعتبار است. در [[عرف]] و عادت واژه حیثیت به معنای مجموعه سوابق احترام آمیزی که فرد در ارتباط با دیگر افراد، ترتیب زندگی و کار کسب کرده‌است. این معنا میان همه طبقات و گروه‌های مردم با هر فکر و عقیده مورد استعمال است.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق اساسی و نهادهای سیاسی جمهوری اسلامی ایران|ترجمه=|جلد=|سال=1389|ناشر=پایدار|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=4476464|صفحه=|نام۱=سیدجلال الدین|نام خانوادگی۱=مدنی|چاپ=15}}</ref>  


== هتک حیثیت رایانه‌ای ==
== هتک حیثیت رایانه‌ای ==
'''هتک حیثیت''' رایانه‌ای عبارت است از (۱) هتک حیثیت افراد به نحو متعارف به وسیله سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی، از طریق تغییر یا تحریف فیلم یا صوت یا تصویر دیگری یا انتشار با علم به تغییر یا تحریف (۲) انتشار یا در در دسترس دیگران قرار دادن صوت یا تصویر یا فیلم خصوصی یا خانوادگی یا اسرار دیگری به وسیله سامانه‌های رایانه ای یا مخابراتی بدون رضایت صاحب آن جز در موارد قانونی به نحوی که منجر به [[ضرر]] یا عرفاً موجب [[هتک حیثیت]] او شود؛ لذا هتک حیثیت در دو قالب تغییر و تحریف صوت و تصویر و دیگر افشای اسرار و تصاویر و اصوات خصوصی محقق می‌گردد:
'''هتک حیثیت''' رایانه‌ای عبارت است:


==الف- تغییر یا تحریف صوت وتصویر==
=== الف- تغییر یا تحریف صوت و تصویر ===
===عنصر قانونی===
==== عنصر قانونی ====
«هرکس به وسیله سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی، فیلم یا صوت یا تصویر دیگری را تغییر دهد یا تحریف کند و آن را منتشر یا با علم به تغییر یا تحریف منتشر کند، به نحوی که عرفاً موجب هتک حیثیت او شود، به حبس از نود و یک روز تا دو سال یا جزای نقدی از پنج میلیون(5.000.000)ریال تا چهل میلیون (40.000.000)ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.» '''ماده 16''' قانون جرایم رایانه ای 1388
[[ماده 16 قانون جرایم رایانه‌ای|ماده ۱۶ قانون جرایم رایانه‌ای مصوب ۱۳۸۸]] بیان می‌دارد: «هر کس به وسیله سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی، فیلم یا صوت یا تصویر دیگری را تغییر دهد یا تحریف کند و آن را منتشر یا با علم به تغییر یا تحریف منتشر کند، به نحوی که عرفاً موجب هتک حیثیت او شود، به [[حبس]] از نود و یک روز تا دو سال یا جزای نقدی از پنج میلیون (۵٫۰۰۰٫۰۰۰) ریال تا چهل میلیون (۴۰٫۰۰۰٫۰۰۰) ریال یا هر دو [[مجازات]] محکوم خواهد شد».<ref name=":0">[[ماده 16 قانون جرایم رایانه‌ای|ماده ۱۶ قانون جرایم رایانه‌ای]]</ref>
===عنصر مادی===
 
در تبصره ذیل [[ماده ۱۶ قانون جرایم رایانه‌ای]]، در صورت مستهجن بودن تغییرات یا تحریفات، [[تشدید مجازات]] پیش‌بینی شده‌است: «چنانچه تغییر یا تحریف به صورت مستهجن باشد، مرتکب به حداکثر هر دو مجازات مقرر محکوم خواهد شد.» برای به دست آمدن ملاکی از عبارت مستهجن، به [[آثار مستهجن]] و [[محتویات مستهجن]] رجوع کنید.<ref name=":0" />
 
==== عنصر مادی ====
برای تحقق عنصر مادی، شرایط ذیل باید مهیا باشد:
برای تحقق عنصر مادی، شرایط ذیل باید مهیا باشد:
#مجنی علیه لزوما شخص حقیقی است و نه شخص حقوقی
# [[مجنی علیه]] لزوماً [[شخص حقیقی]] است و نه [[شخص حقوقی]].
#بستر وقوع جرم، سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی است.
# بستر وقوع [[جرم]]، سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی است.
#این روش هتک حرمت همراه با تغییر یا تحریف یا انتشار است.
# این روش هتک حرمت همراه با تغییر یا تحریف یا انتشار است.
#موضوع تحریف و تغییر فیلم، صوت یا تصویر است.
# موضوع تحریف و تغییر فیلم، صوت یا تصویر است.
#مجنی علیه، شخص دیگر باشد و نه خود مرتکب فعل.
# مجنی علیه، شخص دیگر باشد و نه خود مرتکب فعل.
#در هتک حرمت از طریق انتشار علم منتشر کننده به تغییر یا تحریف شرط است.
# در هتک حرمت از طریق انتشار علم منتشر کننده به تغییر یا تحریف شرط است.
#داوری عرف در تحقق هتک حرمت، نقش اساسی دارد و از نظر عرف، تغییرات باید توهین آمیز باشد.
# داوری [[عرف]] در تحقق هتک حرمت، نقش اساسی دارد و از نظر عرف، تغییرات باید توهین آمیز باشد.
===تشدید مجازات===
 
در تبصره ذیل ماده 16 قانون جرایم رایانه ای، در صورت مستهجن بودن تغییرات یا تحریفات، تشدید مجازات پیش بینی شده‌است: «چنانچه تغییر یا تحریف به صورت مستهجن باشد، مرتکب به حداکثر هر دو مجازات مقرر محکوم خواهد شد.»
=== ب- افشای اسرار و تصاویر خصوصی ===
==== عنصر قانونی ====
[[ماده ۱۷ قانون جرایم رایانه‌ای]]:«هر کس به وسیله سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی صوت یا تصویر یا فیلم خصوصی یا خانوادگی یا اسرار دیگری را بدون رضایت او جز در موارد قانونی '''منتشر''' کند یا در دسترس دیگران قرار دهد، به نحوی که منجر به ضرر یا عرفاً موجب هتک حیثیت او شود، به حبس از نود و یک روز تا دو سال یا جزای نقدی از پنج میلیون (۰۰۰ /۰۰۰ /۵) ریال تا چهل میلیون (۰۰۰ /۰۰۰ /۴۰) ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.».<ref>[[ماده ۱۷ قانون جرایم رایانه‌ای]]</ref>


برای به دست آمدن ملاکی از عبارت مستهجن، به [[آثار مستهجن]] و [[محتویات مستهجن]] رجوع کنید.
==== عنصر مادی ====
==ب- افشای اسرار و تصاویر خصوصی==
===عنصر قانونی===
«هر کس به وسیله سامانه‌های رایانه ای یا مخابراتی صوت یا تصویر یا فیلم خصوصی یا خانوادگی یا اسرار دیگری را بدون رضایت او جز در موارد قانونی '''منتشر''' کند یا در دسترس دیگران قرار دهد، به نحوی که منجر به ضرر یا عرفاً موجب هتک حیثیت او شود، به حبس از نود و یک روز تا دو سال یا جزای نقدی از پنج میلیون (۰۰۰ /۰۰۰ /۵) ریال تا چهل میلیون (۰۰۰ /۰۰۰ /۴۰) ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.» ماده ۱۷ قانون جرایم رایانه ای
===عنصر مادی===
برای تحقق عنصر مادی، شرایط ذیل باید مهیا باشد:
برای تحقق عنصر مادی، شرایط ذیل باید مهیا باشد:
#عمل مجرمانه در قالب انتشار یا در دسترس دیگران قراردادن باید باشد.
# [[عمل مجرمانه]] در قالب انتشار یا در دسترس دیگران قرار دادن باید باشد.
#موضوع جرم صوت یا تصویر یا فیلم خصوصی یا خانوادگی یا اسرار باید باشد.
# موضوع جرم صوت یا تصویر یا فیلم خصوصی یا خانوادگی یا اسرار باید باشد.
#محتویات مذکور، باید متعلق به دیگری باشد و نه مرتکب فعل.
# محتویات مذکور، باید متعلق به دیگری باشد و نه مرتکب فعل.
#عمل مجرمانه بدون رضایت صاحب آن باید باشد
# عمل مجرمانه بدون [[رضایت]] صاحب آن باید باشد.
#در صورتی که الزام قانونی بر عمل انتشار یا دسترسی باشد، جرم محقق نمی‌گردد.
# در صورتی که الزام قانونی بر عمل انتشار یا دسترسی باشد، جرم محقق نمی‌گردد.
#وقوع جرم در بستر سامانه‌های رایانه ای یا مخابراتی باید رخ دهد.
# وقوع جرم در بستر سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی باید رخ دهد.
۷- تحقق ضرر مادی یا معنوی شرط می‌باشد و منجر به ضرر یا عرفا موجب هتک حیثیت مجنی علیه گردد.
# تحقق [[ضرر مادی]] یا [[ضرر معنوی|معنوی]] شرط می‌باشد و باید منجر به ضرر یا عرفاً موجب هتک حیثیت مجنی علیه گردد.
 
== رویه قضایی ==
 
* [[نظریه شماره 7/1401/1280 مورخ 1402/03/30 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره جهات رد کارشناس رسمی]]
 
== منابع ==
== منابع ==
{{پانویس}}
[[رده:اصطلاحات حقوقی]]
[[رده:اصطلاحات حقوق جزا]]
[[رده:اصطلاحات قانون جرایم رایانه ای]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۲ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۶:۴۹

هتک حیثیت از لحاظ لغوی به معنای آبرو و اعتبار است. در عرف و عادت واژه حیثیت به معنای مجموعه سوابق احترام آمیزی که فرد در ارتباط با دیگر افراد، ترتیب زندگی و کار کسب کرده‌است. این معنا میان همه طبقات و گروه‌های مردم با هر فکر و عقیده مورد استعمال است.[۱]

هتک حیثیت رایانه‌ای

هتک حیثیت رایانه‌ای عبارت است:

الف- تغییر یا تحریف صوت و تصویر

عنصر قانونی

ماده ۱۶ قانون جرایم رایانه‌ای مصوب ۱۳۸۸ بیان می‌دارد: «هر کس به وسیله سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی، فیلم یا صوت یا تصویر دیگری را تغییر دهد یا تحریف کند و آن را منتشر یا با علم به تغییر یا تحریف منتشر کند، به نحوی که عرفاً موجب هتک حیثیت او شود، به حبس از نود و یک روز تا دو سال یا جزای نقدی از پنج میلیون (۵٫۰۰۰٫۰۰۰) ریال تا چهل میلیون (۴۰٫۰۰۰٫۰۰۰) ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد».[۲]

در تبصره ذیل ماده ۱۶ قانون جرایم رایانه‌ای، در صورت مستهجن بودن تغییرات یا تحریفات، تشدید مجازات پیش‌بینی شده‌است: «چنانچه تغییر یا تحریف به صورت مستهجن باشد، مرتکب به حداکثر هر دو مجازات مقرر محکوم خواهد شد.» برای به دست آمدن ملاکی از عبارت مستهجن، به آثار مستهجن و محتویات مستهجن رجوع کنید.[۲]

عنصر مادی

برای تحقق عنصر مادی، شرایط ذیل باید مهیا باشد:

  1. مجنی علیه لزوماً شخص حقیقی است و نه شخص حقوقی.
  2. بستر وقوع جرم، سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی است.
  3. این روش هتک حرمت همراه با تغییر یا تحریف یا انتشار است.
  4. موضوع تحریف و تغییر فیلم، صوت یا تصویر است.
  5. مجنی علیه، شخص دیگر باشد و نه خود مرتکب فعل.
  6. در هتک حرمت از طریق انتشار علم منتشر کننده به تغییر یا تحریف شرط است.
  7. داوری عرف در تحقق هتک حرمت، نقش اساسی دارد و از نظر عرف، تغییرات باید توهین آمیز باشد.

ب- افشای اسرار و تصاویر خصوصی

عنصر قانونی

ماده ۱۷ قانون جرایم رایانه‌ای:«هر کس به وسیله سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی صوت یا تصویر یا فیلم خصوصی یا خانوادگی یا اسرار دیگری را بدون رضایت او جز در موارد قانونی منتشر کند یا در دسترس دیگران قرار دهد، به نحوی که منجر به ضرر یا عرفاً موجب هتک حیثیت او شود، به حبس از نود و یک روز تا دو سال یا جزای نقدی از پنج میلیون (۰۰۰ /۰۰۰ /۵) ریال تا چهل میلیون (۰۰۰ /۰۰۰ /۴۰) ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.».[۳]

عنصر مادی

برای تحقق عنصر مادی، شرایط ذیل باید مهیا باشد:

  1. عمل مجرمانه در قالب انتشار یا در دسترس دیگران قرار دادن باید باشد.
  2. موضوع جرم صوت یا تصویر یا فیلم خصوصی یا خانوادگی یا اسرار باید باشد.
  3. محتویات مذکور، باید متعلق به دیگری باشد و نه مرتکب فعل.
  4. عمل مجرمانه بدون رضایت صاحب آن باید باشد.
  5. در صورتی که الزام قانونی بر عمل انتشار یا دسترسی باشد، جرم محقق نمی‌گردد.
  6. وقوع جرم در بستر سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی باید رخ دهد.
  7. تحقق ضرر مادی یا معنوی شرط می‌باشد و باید منجر به ضرر یا عرفاً موجب هتک حیثیت مجنی علیه گردد.

رویه قضایی

منابع

  1. سیدجلال الدین مدنی. حقوق اساسی و نهادهای سیاسی جمهوری اسلامی ایران. چاپ 15. پایدار، 1389.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 4476464
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ماده ۱۶ قانون جرایم رایانه‌ای
  3. ماده ۱۷ قانون جرایم رایانه‌ای