بررسی ابعاد حقوق جنگ و رفتار بشر دوستانه در واقعه عاشورا از منظر حقوق بین الملل

عنوان	بررسی ابعاد حقوق جنگ و رفتار بشر دوستانه در واقعه عاشورا از منظر حقوق بین الملل
رشته	حقوق بین الملل
دانشجو	میثم ادیب معین
استاد راهنما	عبدالکریم شاحیدر
مقطع	کارشناسی ارشد
سال دفاع	۱۴۰۳
دانشگاه	دانشگاه پیام نور استان خوزستان

بررسی ابعاد حقوق جنگ و رفتار بشر دوستانه در واقعه عاشورا از منظر حقوق بین الملل عنوان پایان نامه ای است که توسط میثم ادیب معین، با راهنمایی عبدالکریم شاحیدر در سال ۱۴۰۳ و در مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه پیام نور استان خوزستان دفاع گردید.

چکیده

واقعه عبرت آموزعاشورا یکی از مهمترین اتفاقات و جنگهای اسلام است که در بردارنده ابعاد مختلف شیون بشری است به طوری که دو گروه مسلمان که از یک دین و مرام و سنت پیروی میکنند، یکی خود را در این جنگ ملزم بر رعایت دستورات دینی ،اخلاقی و پایبند به رعایت حقوق افراد وکرامت انسانی می داند وبر آن عقیده استوار است ، و درطرف مقابل گروهی که در این جنگ پایبند به هیچ یک از حقوق انسانی واسلامی نیستند وجنایاتی را انجام میدهند که بشر کمتر به خود دیده است وتا جای به انحطاط وعقب رفت می رسند که حتی در رسم جاهلیت عرب هم که حقوق ومقرارتی را برای جنگ ها منعقد کرده بودند وبه آن حقوق پایبند بودند و بعد از ظهور اسلام پیامبر(ص)نیز آن حقوق را از جانب خداوند متعال محترم شمرد وابقا داشت به آن حقوق زمان جاهلی هم پایند نشدند وآن را زیر پا گذاشتند، این در حالی است که قوانین جنگی دین وحقوق اسلام در رفتار با طرف مقابل در جنگ ها کشتن کودکان، پیران و زنان را ممنوع و بر حفظ جان بردگان، ضعیفان و اسیران تاکید کرده است واز مسلح کردن ابدان وقطع آب وغذا برروی طرف مقابل، انجام ضرب وشتم وشکنجه افراد بشدت منع داشته است. پرواضح است که مراعات و حفظ عزت وکرامت انسان جزء ارزش های اسلامی در جنگ ها بوده که از پیامبر اکرم(ص) به یادگار مانده و حتی امروزه مشابه آن نیز در قوانین بین المللی با عنوان قواعد حقوق رفتار بشر دوستانه بین الملل ورعایت حقوق جنگ دیده می شود. در زمان مخاصمه و جنگ امکان تحقق قوانین حقوق بشر دوستانه تاحدی اجتناب ناپذیر است اما اینکه این حقوق در واقعه عاشورا تا چه حد محقق گردیده قابل تامل است. ، عدم رعایت حقوق اولیه در این جنگ سال های سال است که فکر بشر را به خود معطوف کرده ودلهای حقیقت طلب هر روز ابعاد جدیدتری از آن واقعه دردناک بشری را در درک میکنند. این پایان نامه به بررسی ابعاد حقوق جنگ ورفتار بشر دوستانه در این واقعه می پردازد وتلاش می کند تابا استفاده از منابع تاریخی و متون حقوقی چگونگی انطباق یا عدم انطباق رفتار طرفین در گیربا اصول حقوق بین الملل را مرد تحلیل قرار دهد وسعی دارد به تحلیل تاثیرات این واقعه برتکوین اصول حقوق بشر دوستانه در طول تاریخ ونقش آن در شکل گیری قوانین بین المللی معاصر بپردازد، همچنین با توجه به این که واقعه عاشورا در دورانی رخ داده است که هنوز قوانین مدون بین المللی وجودنداشته بررسی این واقعه از منظر حقوقی می تواند به درک بهتراصول اولیه وپایه ای حقوق جنگ ورفتاربشر دوستانه کمک کند. واژگان کلیدی :حقوق بین الملل،حقوق جنگ ،رفتار بشر دوستانه ،عاشورا

ساختار و فهرست پایان نامه

فصل اول : کلیات تحقیق

۱–۱ بیان مساله :

۲–۱ اهمیت و ضرورت انجام تحقیق :

۳–۱ کاربردهای متصور از تحقیق و مراجع استفاده کننده از نتیجه پایان نامه :

۴–۱ سابقه و پیشینه تحقیقات انجام شده در این زمینه :

۵–۱ اهداف تحقیق:

۶–۱ سوالات تحقیق :

۷–۱ فرضیه ها ی تحقیق

۸–۱ روش انجام تحقیق:

۹–۱ جنبه جدید بودن و نوآوری تحقیق

فصل دوم :مبانی و مفاهیم بنیادین پژوهش

مبحث اول :تعریف ومفاهیم

۱–۲ تعریف حقوق بین الملل بشر دوستانه:

۱–۱–۲ گروه ها و مکان های مورد حمایت حقوق بشردوستانه

۲–۱–۲ اجرای حقوق بشردوستانه

۳–۲ تعریف حقوق بین الملل:

۴–۲ تعریف حقوق جنگ :

۵–۲ تعریف جنایات جنگی

۱–۵–۲ مصادیق جنایت جنگی

۱–۱–۵–۲ جنایت علیه بشریت

۲–۱–۵–۲ جنایت نسل کشی

مبحث دوم: تاریخچه

۶–۲ تاریخچه حقوق جنگ ورفتار بشردوستانه در روابط بین الملل

۷–۲ تاریخ حقوق بشراسلامی :

۸–۲ مروری بر اصول حقوق جنگ از منظر دین مبین اسلام در سیره پیامبراکرم (ص)

۱–۸–۲ صلح طلبی

۲–۸–۲ دعوت قبل از جنگ

۳–۸–۲ عدم شروع به جنگ

۴–۸–۲ اطاعت از خدا

۵–۸–۲ مدارا با دشمنان و مخالفان

۶–۸–۲ رعایت اصول انسانی

۷–۸–۲ پای بندی به پیمان

۸–۸–۲ رفتار با زنان

۹–۸–۲ ترحم، عفو و گذشت

۱۰–۸–۲ امتناع از کشتار جمعی

۱۱–۸–۲ استعانت از مشرک

۱۲–۸–۲ توصیه پیامبر به فرماندهان جنگ

۹–۲ اهمیت واقعه عاشورادر تاریخ اسلام

فصل سوم : چگونگی حقوق جنگ ورفتار بشردوستانه دراسلام و روابط بین الملل

مبحث اول :ماهیت حقوق جنگ ورفتار بشردوستانه دراسلام ۵۰ ۱–۳ اصل تفکیک ۵۰ ۲–۳ اصل تناسب ۵۰ ۳–۳ موارد حمایتی از نظرحقوق بین المللی جنگ و رفتاربشردوستانه در اسلام

۱–۳–۳ حمایت از شهروندان غیرنظامی دشمن در سرزمین مسلمانان

۲–۳–۳ حمایت از کودکان

۳–۳–۳ حمایت از زنان

۴–۳–۳ حمایت از افراد خارج از صحنه نبرد درحقوق بشردوستانه در اسلام

۵–۳–۳ ممنوعیت توسل به هر شیوه جنگی

مبحث دوم :ماهیت حقوق جنگ و رفتار بشردوستانه در روابط بین الملل

۶–۳ اصل رفتار انسانی و عدم تبعیض

۷–۳ اصل ضرورت نظامی

۸–۳ اصل محدودیت

۹–۳ اصل تفکیک

۱۰–۳ اصل تناسب

۱۱–۳ موارد حمایتی حقوق جنگ و رفتار بشردوستانه بین المللی

۱–۱۱–۳ مصونیت شهروندان غیرنظامی دشمن

۲–۱۱–۳ رعایت حقوق در مورد کودکان

۳–۱۱–۳ رعایت حقوق زنان

۴–۱۱–۳ حمایت از افراد خارج از صحنه نبرد

۵–۱۱–۳ ممنوعیت توسل به هر شیوه جنگی

فصل چهارم:

جایگاه حقوق جنگ ورفتار بشر دوستانه بین المللی در حادثه عاشورا

مبحث اول :جنایات صورت گرفته در حادثه عاشورا بر اساس حقوق جنگ ورفتار بشردوستانه بین المللی

۱–۴ جنایت نسلکشی

۲–۴ جنایت علیه بشریت

۳–۴ جنایت جنگی

۴–۴ جنایت علیه صلح

۵–۴ جنایت علیه هدایت مردم

۱–۵–۴ حق هدایت؛ نوعی ناشناخته از حقوق بشر

۱–۱–۵–۴ منشاء حق هدایت بشر

۲–۱–۵–۴ بشر ناتوان از تامین حق هدایت خود

۲–۵–۴ امامت؛ سازو کار الهی برای تامین حق هدایت بشر

۱–۲–۵–۴ حسین بن علی(ع) ؛ امامی برای تامین حق هدایت بشر

۲–۲–۵–۴ امامان ضلالت؛ فرصت طلبان غارت حقوق بشر

۳–۲–۵–۴ عاشورا، روزی که حق و هدایت را بر نیزه کردند

مبحث دوم :مصادیق عدم رعایت حقوق بین المللی جنگ و رفتار بشردوستانه در واقعه عاشورا

۶–۴ دستور قتل امام توسط یزید به دست امیر مدینه

۱–۶–۴ طرح ریزی ترور امام در مکه ودر حال طواف

۲–۶–۴ دعوت کوفیان ازامام حسین (ع) و شکستن عهد و پیمان

۷–۴ تعهدهای پیوستی و اصلاحی بر معاهده

۱–۷–۴ حق شرط

۲–۷–۴ پروتکل (تشریفات)

۸–۴ به قتل رساندن سفرا وفرستادگان امام حسین(ع)

۹–۴ مصونیت ها و مزایای دیپلماتیک :

۱۰–۴ معافیت از پرداخت مالیت ها :

۱۱–۴ قطع آب وغذا

۱۲–۴ عدم رعایت توافق آتش بس وحمله به صفوف نماز جماعت

۱۳–۴ عمر سعد شروع کننده جنگ (عدم رعایت جنگ تن بتن توسط لشگر اموی)

۱–۱۳–۴ قتل با صبر

۲–۱۳–۴ قتل کودکان وزنان

۳–۱۳–۴ بریدن سرها وچرخاندن آنها در بین مردم درکوچه وبازار

۴–۱۳–۴ انگیزه ها

۵–۱۳–۴ عدم رعایت اصول جنگ تن به تن که در عرب رسم بود

۶–۱۳–۴ حمله دشمن از پشت سر واز سمت خیمه های زنان وکودکان

۷–۱۳–۴ استفاده از ابزار متعدد برای قتل

۸–۱۳–۴ آزار و شکنجه وبدرفتاری با اسیران

۹–۱۳–۴ تاراج وسرقت اموال

۱۰–۱۳–۴ استفاده از ابزارتبلیغات ناجوانمردانه برعلیه امام ویارانش

مبحث سوم :مصادیق ونمونه های از رعایت حقوق بین المللی جنگ و رفتار بشردوستانه در واقعه عاشورا توسط امام

فصل پنجم : نتیجه گیری و پیشنهادات

مبحث اول پیشنهادات

۱–۵ دفاع یا جهاد ،جنگ مشروع

۲–۵ یک قاعده فقهی در عدم کشتن غیر نظامیان در جنگها

۳–۵ نقدی بر حقوق جنگ و رفتار بشر دوستانه و سازمان ملل حقوق بشر ،یا همان حقوق بشر غربی

مبحث دوم نتیجه گیری

منابع وماخذ

کلیدواژه ها

• حقوق جنگ
• واقعه عاشورا
• رفتار بشر دوستانه