بررسی تطبیقی ماهیت قوه موسس در نظام های حقوقی جمهوری اسلامی افغانستان و ایالات متحده آمریکا
 | |
| عنوان | بررسی تطبیقی ماهیت قوه موسس در نظام های حقوقی جمهوری اسلامی افغانستان و ایالات متحده آمریکا |
|---|---|
| رشته | حقوق عمومی |
| دانشجو | محب الله آریزاد |
| استاد راهنما | محمد جلالی |
| استاد مشاور | مهناز بیات کمیتکی |
| مقطع | کارشناسی ارشد |
| سال دفاع | ۱۳۹۹ |
| دانشگاه | دانشگاه شهید بهشتی |
بررسی تطبیقی ماهیت قوه موسس در نظام های حقوقی جمهوری اسلامی افغانستان و ایالات متحده آمریکا عنوان پایان نامه ای است که توسط محب الله آریزاد، با راهنمایی محمد جلالی و با مشاوره مهناز بیات کمیتکی در سال ۱۳۹۹ و در مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه شهید بهشتی دفاع گردید.
چکیده
قوه موسس در یک نظام دموکراتیک مولد قانون اساسی است. مردم به مثابه دارنده حاکمیت برتر و محور تحولات سیاسی–اجتماعی، به طورمعمول پس از وقوع کودتا، استقلال، و شکل گیری دولت جدید به ایجاد یک نظم حقوقی جدید پرداخته و با تفویض اقتدار خود به این قوه؛ از یک سو آن را در راس سلسله مراتب قدرت سیاسی قرار داده و از سوی دیگر، منشا و مبنا مشروعیت قانون اساسی را شکل می دهد. مفهوم قوه موسس در نظام حقوقی افغانستان با لویه جرگه پیوند خورده است. هرچند قبل از قانون اساسی مشروطیت(۱۹۴۳)، این نهاد از ماهیت سنتی–قبیله ای برخوردار بود، اما با اساسی سازی آن به مثابه قوه موسس، عالی ترین مظهر اراده مردم به شمار رفت. پژوهش حاضر با روش توصیفی–تحلیلی به دنبال پاسخ به این پرسش است که قوه موسس از چه ماهیت و جایگاهی در نظام های حقوقی ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی افغانستان برخوردار است؟، نگارنده معتقد است که قانون اساسی با توجه به شکل و ساختار دولت در این دو کشور، با تشکیل کنگره فیلادلفیا (قوه موسس فرا ایالتی) و تصویب مجالس قانون گذاری ایالات(قوه موسس ایالتی) در آمریکا؛ و برگزاری لویه جرگه قانون اساسی( قوه موسس) در افغانستان به تصویب رسیده و در قالب قوه موسس فرعی(ثانویه) به بازنگری در اصول قانون اساسی می پردازد. علاوه بر آن، قوه موسس در افغانستان به تصمیم گیری پیرامون مسایل مربوط به استقلال، حاکمیت ملی، تمامیت ارضی و مصالح علیای کشور پرداخته و با کارکرد محاکماتی به اتهام وارده علیه رییس جمهور رسیدگی می کند. قوه موسس در آمریکا هرچند با طرح نخبه گرایانه به تصویب قانون اساسی اقدام کرد، اما با حفظ حقوق و آزادی ایالت ها مظهر اراده و خواست مردم مبدل گشته و از استقلالیت، ابتکار، برتری و صلاحیت نامحدودی برخوردار بود. برعکس، قوه موسس در افغانستان با تاثیرپذیری از دستگاه حاکم قدرت و نفوذ جریان های سیاسی در لویه جرگه، از استقلال، ابتکار و صلاحیت های محدودی برخوردار بود.
ساختار و فهرست پایان نامه
فهرست مطالب مقدمه
الف) طرح مسیله
ب) سوالات تحقیق
۱ سوال اصلی
۲ سوالات فرعی
ج) اهمیت و ضرورت پژوهش
د) اهداف پژوهش
ه) پیشینه و نوآوری پژوهش
و) روش انجام تحقیق:
ز) توجیه ساختار پژوهش و معرفی آن:
فصل اول: تبیین مفهومی و مبانی نظری قوه موسس در نظام های حقوقی ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی افغانستان
گفتار اول: تبیین مفهوم، تعریف و ویژگی های قوه موسس در نظام های حقوق اساسی آمریکا و افغانستان
بند اول: مفهوم و مبانی نظری قوه موسس
بند دوم: تعریف و ویژگی های قوه موسس
بند سوم: انواع قوه موسس
الف) انواع قوه موسس از منظر کارکرد
۱قوه موسس اصلی( اولیه):
۲ قوه موسس فرعی ( ثانویه)
۳ جانشین قوه موسس
ب) انواع قوه موسس از منظر ماهیت
۱ قوه موسس اقتدارگرا
۲ قوه موسس دموکراتیک
۳ قوه موسس مختلط (شبه اقتدارگرا–دموکراتیک)
ج) انواع قوه موسس از منظر صلاحیت
گفتار دوم: شناسایی مفهوم قوه موسس در نظریه قرارداد اجتماعی:
بند اول: بررسی نظریه های هابز، لاک و روسو پیرامون قرارداد اجتماعی و ارتباط آن با مفهوم قوه موسس:
بند دوم: سییس و کارل اشمیت و مفهوم قوه موسس
بند سوم: تمایز قوه موسس از قوای تاسیسی
گفتار سوم: قوه موسس و شیوه های تصویب قانون اساسی
بند اول: مفهوم و تعریف قانون اساسی
بند دوم: قوه موسس و شیوه های تصویب قانون اساسی
الف) قوه موسس و شیوه های غیر دموکراتیک قانون اساسی
۱ فرمان مشروطیت
۲ پلبیسیت موسس
۳ مراجعه به مردم در تدوین قانون اساسی
ب) تدوین قانون اساسی توسط قوه موسس ترکیبی (قانون اساسی توافقی)
ج) قوه موسس و شیوه های دموکراتیک تدوین قانون اساسی
۱ مجلس موسسان
۲ رفراندوم موسس و تدوین قانون اساسی
۳ روش تلفیقی تدوین قانون اساسی (مجلس موسسان و رفراندوم موسس)
فصل دوم: سیر تحول مفهوم قوه موسس در ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی افغانستان
گفتار اول: سیر تاریخی تحول مفهوم قوه موسس در نظام حقوقی ایالات متحده آمریکا
بند اول) تحول مفهوم امر عمومی در ایالات متحده آمریکا
بند دوم) شورش مستعمرات و شکل گیری قوه موسس در آمریکا
الف) عوامل شورش مستعمرات سیزده گانه و تشکیل کنگره فیلادلفیا به عنوان اولین نهاد موسس
ب) تشکیل نهاد موسس و تصویب اعلامیه استقلال
ج) تشکیل کنفدراسیون (اتحاد دایمی) ایالات
گفتار دوم: سیر تحول مفهوم قوه موسس در نظام حقوقی جمهوری اسلامی افغانستان
بند اول: مفهوم و ماهیت قوه موسس( لویه جرگه) در نظام حقوقی افغانستان
الف) مفهوم و تعریف لویه جرگه
ب) انواع جرگه ها در افغانستان
۱ جرگه های محلی (مرکه)……
۲ جرگه های قومی………
۳ لویه جرگه های عنعنوی
۴ لویه جرگه
ج) مشروعیت لویه جرگه
۱ لویه جرگه و مجلس اهل حل و عقد
۲ لویه جرگه و دارا شدن از ماهیت عرفی
۳ لویه جرگه و مجلس موسسان
بند دوم: تحول لویه جرگه (قوه موسس) و چگونگی تصویب قوانین اساسی در افغانستان(۱۳۰۱–۱۳۷۲)
الف) لویه جرگه(نهاد موسس) اقتدارگرا
۱ لویه جرگه (۱۳۱۰ه ش) و تصویب اصول اساسی دولت علیه ی افغانستان
۲ لویه جرگه ( ۱۳۵۹ ه ش) و تصویب اصول اساسی جمهوری دموکراتیک افغانستان
۳ قانون اساسی دولت اسلامی افغانستان
ب) لویه جرگه (نهاد موسس) نیمه اقتدارگرا
۱ لویه جرگه قانون اساسی امان الله خان (۱۳۰۱)
۲ لویه جرگه قانون اساسی محمد ظاهر شاه(۱۳۴۳)
۳ لویه جرگه قانون اساسی محمد داوود خان (۱۳۵۵)
۴ لویه جرگه ۱۳۶۶ و تصویب قانون اساسی
ج) لویه جرگه(قوه موسس) دموکراتیک
گفتار سوم) زمینه های شکل گیری قوه موسس دموکراتیک در افغانستان(لویه جرگه قانون اساسی ۱۳۸۲)
بند اول: موافقت نامه بن
بند دوم: پیامدهای موافقت نامه بن
الف) انتقال آرام قدرت و تشکیل اداره موقت
ب) لویه جرگه اضطراری و تشکیل دولت انتقالی
فصل سوم: بررسی تطبیقی ساختار و کارکرد قوه موسس در نظام حقوقی افغانستان و ایالات متحده آمریکا
گفتار اول: ترکیب و ساختار نهاد موسس(لویه جرگه) در نظام های حقوقی افغانستان و آمریکا
گفتار دوم: کارکرد نهاد موسس در نظام های حقوقی افغانستان و آمریکا
بند اول: تشکیل نهاد موسس و فرآیند دموکراتیک شکل گیری قانون اساسی
الف) قوه موسس و فرآیند تصویب قانون اساسی آمریکا
۱ تشکیل نهاد موسس در قالب مجالس ایالتی
۳ تشکیل قوه موسس فرا ایالتی ( مجمع قانون اساسی)
ب) تشکیل نهاد موسس وفرآیند تصویب قانون اساسی در افغانستان
۱ کمیسیون تسوید قانون اساسی ۱۰۵ ۲ تشکیل کمیسیون تدقیق قانون اساسی ۱۱۰ ۳ تدویر لویه جرگه (قوه موسس) و تصویب قانون اساسی ۱۳۸۲
۴ تغییرات پس از تصویب لویه جرگه و توشیح قانون اساسی
بند دوم: قوه موسس و مسیله بازنگری در قانون اساسی (قوه موسس ثانویه) در نظام های حقوقی آمریکا و افغانستان
الف) فرآیند بازنگری قانون اساسی
۱ پیشنهاد بازنگری در قانون اساسی ۱۲۷ ۲ تصمیم به بازنگری ۱۲۹ ۳ تدوین متن بازنگری ۱۳۰ ۴ تصویب بازنگری قانون اساسی ۱۳۱ ۵ توشیح بازنگری قانون اساسی ۱۳۳ ب) محدودیت های قوه بازنگری قانون اساسی
۱ محدودیت موضوعی ۱۳۵ ۲ محدودیت مربوط به شرایط و اوضاع احوال کشور در بازنگری قانون اساسی ۱۳۷ بند سوم: صلاحیت های قضایی و سیاسی(تصمیم گیری) قوه موسس:
الف) صلاحیت قضایی قوه موسس ( قوه موسس به مثابه نهاد محاکماتی)
ب) صلاحیت سیاسی) تصمیم گیری) قوه موسس
نتیجه گیری ۱۴۷ پیشنهادها ۱۵۴ فهرست منابع ۱۵۵
کلیدواژه ها
- قوه موسس
- قانون اساسی
- لویه جرگه
- کنگره فیلادلفیا
- قوه بازنگری
- افغانستان
- آمریکا