بررسی حقوقی تکالیف دولت در ایفای حق بر آموزش با تاکید بر اولویت های وزارت آموزش و پرورش
 | |
| عنوان | بررسی حقوقی تکالیف دولت در ایفای حق بر آموزش با تاکید بر اولویت های وزارت آموزش و پرورش |
|---|---|
| رشته | حقوق عمومی |
| دانشجو | داود موسی پور |
| استاد راهنما | سیدمحمد هاشمی |
| مقطع | کارشناسی ارشد |
| سال دفاع | ۱۳۹۳ |
| دانشگاه | دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی |
بررسی حقوقی تکالیف دولت در ایفای حق بر آموزش با تاکید بر اولویت های وزارت آموزش و پرورش عنوان پایان نامه ای است که توسط داود موسی پور، با راهنمایی سیدمحمد هاشمی در سال ۱۳۹۳ و در مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی دفاع گردید.
چکیده
در جوامع مردم سالار معاصر، دولت ها وظایف و تکالیفی در عرص آموزش و پرورش بر عهده دارند. اسناد و متون بین المللی هم بر این وظایف و تکالیف تصریح و تاکید می کند. در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران قانونگذار تکالیفی برای دولت در زمینه حق بر آموزش مقرر داشته است که بیشترین این تکالیف متوجه وزارت آموزش و پرورش است. به هر ترتیب، دولت ایران در ایفای حق بر آموزش تکالیف خاصی را به عهده گرفته است که آثار و پیامدهای حقوقی بسیاری دارد، از این رو، تحقیق و آشنایی با آن، می تواند راهگشای برنامه ریزان و تصمیم گیران باشد. پرسش کانونی پژوهش حاضر این است که آیا از حیث ساختاری، وزارت آموزش و پرورش توسعه لازم را با توجه به نیازهای جامعه به عمل آورده است؟ همچنین آیا نقش دولت در توسعه آموزش عمومی محدود به مناسبت های وزارت آموزش و پرورش است؟ در پاسخ به این پرسش ها در ابتدای کار دو پاسخ زیر مفروض گرفته شده است: در پاسخ به پرسش نخست باید بیان کرد که اقدامات وزارت آموزش و پرورش برای توسعه ساختارهای این نهاد در زمینه حق بر آموزش چندان قابل قبول نبوده است. هرچند که این وزارتخانه دستاوردهای چشمگیری در این زمینه داشته است، ولی این اقدامات در برخی زمینه ها محدود و ضعیف بوده است. نظام فعلی آموزش در این زمینه چندان مطلوب نیست هر چند که سیر قوانین و رویه موجود نوید بخش حرکت های مطلوب تر در این زمینه است. همچنین در پاسخ به پرسش دوم، باید اظهار داشت که وزارت آموزش و پرورش مهمترین و اساسی ترین نهاد متکفل در نظام حقوقی ایران محسوب می شود، اما علاوه بر این وزارتخانه، نهادهایی دیگری نیز وجود دارند که بنابر قوانین و مقررات موجود، وظایفی را در این زمینه بر عهده دارند. از جمله اینها می توان از وزارت علوم، تحقیقات و فناوری؛ وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و شورای عالی آموزش و پرورش نام برد که در زمینه های اختصاصی عهده دار امر آموزش هستند. در این رساله ابتداء به بررسی مفهوم حق بر آموزش، قواعد حاکم بر آن، بررسی این حق در اسناد بین المللی پرداخته خواهد شد. سپس تکالیف دولت ها در عرصه این حق و وظایف دولت جمهوری اسلامی ایران در این زمینه مورد بحث قرار خواهد گرفت و در نهایت جوانب حق بر آموزش در نظام حقوقی ایران، نهادهای متکفل این امر و دیگر موارد مورد بررسی قرار خواهند گرفت.
ساختار و فهرست پایان نامه
مقدمه ۷
بخش اول: مباحث نظری و تاریخی و اصلاحات در نظام آموزش عمومی دنیا ۱۴
فصل اول: مختصری در باب تاریخچه و مبانی فلسفی آموزش و پرورش ۱۵
گفتار اول: آموزش و پرورش در یونان باستان ۱۵
گفتار دوم: آموزش و پرورش در فلسفه افلاطون ۱۶
گفتار سوم: جایگاه آموزش و پرورش در ایران باستان ۱۸
گفتار چهارم: آموزش و پرورش در اسلام ۲۱
مبحث اول: جایگاه آموزش و پرورش از چشمانداز امام علی (ع) ۲۲
مبحث دوم: فقه امامیه و مسیله آموزش و پرورش ۲۳
مبحث سوم: آموزش و پرورش در ایران پس از اشاعه اسلام ۲۶
فصل دوم: اصلاحات در آموزش و پرورش نوین ۳۱
گفتار اول: اصلاحات آموزشی در سپهر جهانی ۳۱
مبحث اول: انگلستان ۳۱
مبحث دوم: ژاپن ۳۳
گفتار دوم: اصلاحات آموزشی در ایران معاصر ۳۶
مبحث اول: قاجار ۳۶
مبحث دوم: عصر پهلوی ۳۸
مبحث سوم: جمهوری اسلامی ایران ۴۱
بخش دوم: حق بر آموزش در قوانین عرصه بینالمللی و جایگاه آن در قوانین داخلی ایران ۴۵
فصل اول: حق بر آموزش در اسناد و قوانین حقوق بینالملل ۴۶
گفتار اول: مفهوم حق بر آموزش ۴۶
گفتار دوم: بازتاب حق بر آموزش در اسناد بینالمللی ۴۸
مبحث اول: اعلامیه جهانی حقوق بشر ۴۸
مبحث دوم: اعلامیه جهانی حقوق کودک ۵۰
مبحث سوم: مبارزه با تبعیض در امر آموزش ۵۰
مبحث چهارم: میثاق بین المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ۵۱
مبحث پنجم: میثاق حقوق کودک ۵۲
مبحث ششم: اعلامیه حقوق بشر اسلامی ۵۴
مبحث هفتم: اجلاسهای آموزش برای همه ۵۵
گفتار سوم: سازوکارهای حمایت از حق بر آموزش ۵۸
مبحث اول: شناسایی حق بر آموزش و تعهد دولتها به آن ۵۸
مبحث دوم: تکلیف والدین ۵۸
مبحث سوم: فراهمساختن امنیت کامل برای آموزش افراد ۵۹
مبحث چهارم: فراهمساختن مراکز آموزشی مناسب ۵۹
گفتار چهارم: قواعد حاکم بر حق آموزش ۶۰
مبحث اول: در اختیار بودن ۶۰
مبحث دوم: قابلیت دسترسی ۶۱
مبحث سوم: قابل پذیرش بودن ۶۱
مبحث چهارم: انطباق پذیری ۶۱
گفتار پنجم: تکالیف دولتها در قبال حق بر آموزش ۶۲
مبحث اول: احترام، حمایت و ایفاء در حق بر آموزش ۶۲
مبحث دوم: تکالیف حقوقی خاص در حق بر آموزش ۶۳
مبحث سوم: تکلیف در برابر ویژگیهای اساسی حق بر آموزش ۶۳
فصل دوم: حق بر آموزش در قوانین داخلی جمهوری اسلامی ایران ۶۸
گفتار اول: تعهد فوری به ارایه آموزش ابتدایی ۶۹
گفتار دوم: تکلیف فوری برای آموزش متوسطه، عالی و بنیادی ۷۰
گفتار سوم: تکلیف به ترتیب اثر دادن معاهدات بین المللی در نظام داخلی ۷۲
فصل سوم: آموزش عمومی اجباری و اختیاری در ایران ۷۷
گفتار اول: قانون اساسی مشروطه ۷۷
گفتار دوم: قانون راجع به آموزش و پرورش عمومی اجباری و مجانی ۷۹
گفتار سوم: قانون اصلاح قانون آموزش و پرورش عمومی اجباری و مجانی ۸۱
گفتار چهارم: آموزش و پرورش رایگان و اجباری پس از انقلاب اسلامی ۸۳
بخش سوم: تکالیف دولت در امر آموزش عمومی و ساختار وزارت آموزش و پرورش ۸۸
فصل اول: تکالیف وزارت آموزش و پرورش (ساختار وزارت آموزش و پرورش) ۸۹
گفتار اول: حق بر آموزش و تکالیف وزارت آموزش و پرورش ۸۸
مبحث اول: تکلیف در برابر ویژگیهای اساسی حق بر آموزش ۹۰
مبحث دوم: تکلیف به رعایت حق بر آموزش مذاهب اسلامی و اقلیتهای دینی(قابلیت پذیرش) ۹۰
مبحث سوم: قابل پذیرش بودن ۹۱
مبحث چهارم: آشنا ساختن دانشآموزان با علوم و فنون و صنایع ۹۲
مبحث پنجم: تکلیف برای حق بر آموزش عالی و بنیادی ۹۲
گفتار دوم: وظایف وزارت آموزش و پرورش ۹۳
مبحث اول: آموزش و پرورش عمومی ۹۴
مبحث دوم: آموزش و پرورش عالی و تخصصی ۹۵
مبحث سوم: آموزش و پرورش فنی و حرفه ای و کاردانش ۹۸
گفتار سوم: تحولات ساختاری در وزارت آموزش و پرورش ۹۹
مبحث اول: تحول در ساختار کلان آموزشی و شکلگیری وزارتخانه آموزش و پرورش ۱۰۰
مبحث دوم: تغییرات مقاطع تحصیلی ۱۰۱
مبحث سوم: تغییرات در سطح معاونتها و سازمانها ۱۰۲
گفتار چهارم: معاونتهای وزارت آموزش و پرورش ۱۰۳
مبحث اول: معاونت تربیت بدنی و سلامت ۱۰۳
مبحث دوم: معاونت پرورشی و فرهنگی ۱۰۴
مبحث سوم: معاونت آموزش ابتدایی ۱۰۵
مبحث چهارم: معاونت آموزش متوسطه ۱۰۶
مبحث پنجم: معاونت حقوقی و امور مجلس ۱۰۶
مبحث ششم: معاونت توسعه و مدیریت پشتیبانی ۱۰۷
گفتار پنجم: سازمانهای وزارت آموزش و پرورش ۱۰۸
مبحث اول: سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی ۱۰۸
بند اول: وظیفه وزارت آموزش و پروش برای تهیه مواد و وسایل آموزشی ۱۰۸
بند دوم: احاله مسیولیت به سازمان پزوهش و برنامهریزی آموزشی ۱۰۸
بند سوم: اصول و مبانی حاکم بر تولید و ارزشیابی مواد و رسانههای آموزشی و تربیتی ۱۱۰
مبحث دوم: سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور ۱۱۳
مبحث سوم: سازمان مدارس غیردولتی و مشارکتهای مردمی و خانواده ۱۱۴
مبحث چهارم: سازمان آموزش و پرورش کودکان استثنایی ۱۱۵
۱ رویکردها در قبال آموزش و پرورش استثنایی ۱۱۶
۲ قوانین و سازوکار حمایتی از آموزش و پرورش استثنایی در ایران ۱۱۷
۳ علمکرد نظام آموزش و پرورش استثنایی در ایران ۱۲۰
مبحث پنجم: سازمان نهضت سوادآموزی ۱۲۲
۱ اداره تعلیمات اکابر ۱۲۳
۲ تعلیمات اساسی ۱۲۴
۳ آموزش بزرگسالان ۱۲۴
۴ سپاه دانش ۱۲۵
۵ کمیته ملی پیکار جهانی با بیسوادی ۱۲۶
۶ جهاد ملی سوادآموزی ۱۲۶
۷ نهضت سوادآموزی ۱۲۷
مبحث ششم: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوان ۱۳۱
مبحث هفتم: سازمانهای وابسته به آموزش و پرورش ۱۳۲
گفتار ششم: شورای عالی آموزش و پرورش ۱۳۴
مبحث اول: تاریخچه شورای عالی آموزش و پرورش ۱۳۴
مبحث دوم: انقلاب اسلامی و قانون جدید شوراى عالى آموزش و پرورش ۱۳۴
مبحث سوم: وظایف مهم شوراى عالى آموزش و پرورش ۱۳۶
مبحث چهارم: ویژگى هاى مهم شوراى عالى آموزش و پرورش ۱۳۷
مبحث پنجم: اعضاء شورا ۱۳۸
فصل دوم: سازوکارهای تربیت و تامین نیروی انسانی (معلم) در نظام آموزشی ایران ۱۴۰
گفتار اول: سیر تحول نظام تربیت معلم در ایران ۱۴۰
مبحث اول: پیش از انقلاب مشروطه ۱۴۰
مبحث دوم: انقلاب مشروطه و تاسیس دارالمعلمین و دارالمعلمات ۱۴۱
مبحث سوم: دارالمعلمین اکابر ۱۴۲
مبحث چهارم: دارالمعلمین ابتدایی ولایت و ایالات ۱۴۲
مبحث پنجم: دارالمعلمین عالی ۱۴۲
مبحث ششم: اعزام محصل به خارج از کشور و تحصیل در رشته معلمی ۱۴۲
مبحث هفتم: تاسیس دانشسراهای مقدماتی و عالی و تصویب قانون تربیت معلم در سال ۱۳۱۲ ۱۴۳
مبحث هشتم: اشکال دیگر مراکز تربیت معلم و مربی و دبیر از ۱۳۱۲ تا عصر کنونی ۱۴۳
گفتار دوم: تحلیلی بر وضعیت گذشته، حال تربیت و تامین معلم در ایران ۱۴۶
مبحث اول: دوره گسترش فرهنگ استفاده از معلمان خارجی و ایرانی (۱۲۲۸ تا ۱۲۹۷) ۱۴۶
مبحث دوم: دوره تاسیس مراکز تربیت معلم (۱۲۹۷تا ۱۳۴۶) ۱۴۶
مبحث سوم: دوره گسترش مراکز تربیت معلم (۱۳۴۸ تا ۱۳۵۸) ۱۴۶
مبحث چهارم: دوره توقف بعضی از مراکز تربیت معلم (۱۳۵۸–۱۳۶۳) ۱۴۷
مبحث پنجم: دوره بازنگری و توسعه مراکز تربیت معلم و تصویب قوانین مربوط (۱۳۶۳ تا ۱۳۷۰) ۱۴۷
مبحث ششم: دوره کاهش توسعه مراکز تربیت معلم و دبیر و گسترش اندیشه تامین معلم از راههای مختلف ۱۴۸
مبحث هفتم: تربیت و تامین معلم در برنامه های سوم، چهارم و پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران ۱۵۰
گفتار سوم: مختصات کنونی نظام تربیت معلم در ساختار وزارت آموزش و پرورش ۱۵۳
مبحث اول: ویژگی ساختاری نظام آموزش و پرورش ایران در جذب و تامین نیروی انسانی ۱۵۳
مبحث دوم: سطوح تصمیمگیری در سازمانهای آموزشی و فرهنگی و آموزش و پرورش ۱۵۴
مبحث سوم: احیای مراکز تربیت معلم ۱۵۶
نتیجهگیری ۱۵۹
پیشنهادات ۱۶۲
فهرست منابع
کلیدواژه ها
- حق بر آموزش
- تکالیف
- وزارت آموزش و پرورش
- دولت جمهوری اسلامی ایران
- اصلاحات آموزشی
- حقوق فرهنگی