حقوق کیفری در جدال میان دو ارزش صلح و عدالت

از ویکی حقوق
پرش به ناوبری پرش به جستجو
حقوق کیفری در جدال میان دو ارزش صلح و عدالت
عنوانحقوق کیفری در جدال میان دو ارزش صلح و عدالت
رشتهحقوق کیفری و جرم شناسی
دانشجواحمدعلی صادقی
استاد راهنمارحیم نوبهار
استاد مشاورمحمدعلی اردبیلی، رجب گلدوست جویباری
مقطعدکتری
سال دفاع۱۴۰۲
دانشگاهدانشگاه شهید بهشتی


حقوق کیفری در جدال میان دو ارزش صلح و عدالت عنوان رساله ای است که توسط احمدعلی صادقی، با راهنمایی رحیم نوبهار و با مشاوره محمدعلی اردبیلی و رجب گلدوست جویباری در سال ۱۴۰۲ و در مقطع دکتری دانشگاه شهید بهشتی دفاع گردید.

چکیده

صلح و عدالت، به عنوان دو ارزش اساسی، نقش کلیدی در کیفیت، مقبولیت و موفقیت تصمیم گیری‌های عمومی دارند. با این حال، همانند سایر مفاهیم اجتماعی و انسانی، این دو مفهوم به صورت ضروری هم‌نشین و سازگار نیستند و احتمال تعارض و تزاحم میان آن ها وجود دارد؛ بنابراین مسئله‌ی اصلی در این پژوهش این است که آیا تعارض و تزاحم میان صلح و عدالت در حوزه‌ی حقوق کیفری وجود دارد؟ در صورت وقوع چنین تعارضی، سوال مهم دیگر این است که تقدم با کدام یک از این دو ارزش خواهد بود و پاس داشت کدام یک باید مقدم باشد؟ این پژوهش با روش توصیفی–تحلیلی و با بررسی نظریه‌های یگانگی و دوگانگی صلح و عدالت، استدلال‌های آن‌ها را تحلیل و ارزیابی نموده و به شناسایی زمینه‌های تعارض و تزاحمِ صلح و عدالت در حقوق کیفری پرداخته است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که با وجود ارتباط عمیق میان صلح و عدالت، صلح، زمینه‌ی هم نشینی پدیده‌ها را فراهم نموده و عدالت آن‌ها را در جایگاه درست و شایسته‌ی آن‌ها قرار می‌دهد. مبنای صلح آگاهی و شناخت است؛ اما مبنای عدالت، قدرت است. این قدرت از هماهنگی میان چند نیرو به وجود می‌آید که خود نیازمند صلح است؛ این مسئله خود برتری صلح بر عدالت را نشان می‌دهد. در حقوق کیفری جلوه‌هایی از تعارض و تزاحم میان صلح و عدالت دیده می‌شود؛ زیرا صلح متکی بر عفو و گذشت است که هر گونه خشونت را مردود می‌داند. عدالت اما بر اجرای مجازات و پاسخگویی تاکید دارد که گاهی منجر به خشونت خواهد شد. معمولا در وضعیت پس از منازعه، رویکرد صلح محور، عفو مجرمین را باتوجه به نقش و تاثیرگذاری آن‌ها در ایجاد صلح و جلوگیری از ادامه‌ی خشونت و بی عدالتی ضروری می‌داند. رویکرد عدالت محور با هدف سزادهی، به دنبال تعقیب، محاکمه و همچنین به حاشیه راندن آن‌ها می‌باشد. باتوجه به اساسنامه‌ی دیوان بین الملل کیفری و رویه‌های عملی این دادگاه در صورت تزاحم صلح با عدالت، صلح مقدم دانسته شده است و اجرای عدالت به تعویق انداخته شده است؛ زیرا حقوق بین الملل کیفری بیشتر متکی بر صلح منفی و در پی کاهش خشونت فیزیکی است. ادامه‌ی خشونت را در راستای منافع عدالت نمی‌داند. حقوق بین الملل کیفری به عنوان چارچوب کلی برای حفظ نظم جهانی، عفو را در خصوص جرایم شدید نمی‌پذیرد؛ از این رو سد مستحکمی فرا راه مجرمین خطرناک است. حقوق کیفری داخلی درپی دست یابی به صلح مثبت، علاوه بر کاهش خشونت فیزیکی، اصلاح فرد، ترمیم رابطه میان مجرم و بزه دیده و ایجاد صلح پایدار است. از این رو عفو مشروط را در جرایم شدید می‌پذیرد.

ساختار و فهرست رساله

۱ بیان مسئله

۲ اهمیت موضوع

پرسش‌ها و فرضیه‌های تحقیق

پیشینه‌ی تحقیق

۶ ضرورت انجام تحقیق

۷ اهداف و کاربردهای تحقیق

۸ نوآوری تحقیق

۹ روش تحقیق

۱۰ سازماندهی تحقیق

فصل یکم: چهارچوب مفهومی صلح، عدالت و مفاهیم مرتبط

مبحث یکم: چهارچوب مفهومی صلح و عدالت

گفتار یکم: صلح

گفتار دوم: عدالت

گفتار سوم: موضع حقوق کیفری در قبال صلح و عدالت

گفتار چهارم: اختلافات داخلی و مسئله‌ی صلح و عدالت

مبحث دوم: رابطه‌ی صلح و عدالت با مقوله‌های اخلاق، حق و سیاست

گفتار یکم: ارتباط صلح و عدالت با اخلاق

گفتار دوم: ارتباط صلح و عدالت با حق

گفتار سوم: ارتباط صلح و عدالت با سیاست

جمع بندی فصل یکم

فصل دوم: ادله‌ی نظریه‌ی نفی ناسازگاری میان دو ارزش صلح و عدالت

مبحث یکم: درهمتنیدگی صلح و عدالت

گفتار یکم: همگام بودن نهاد صلح، عدالت و تفسیر متفاوت آنها

گفتار دوم: صلح و عدالت معیار آشتی

مبحث دوم: یگانگی رسالت صلح و عدالت

گفتار یکم: صلح، غلبه‌ی همانندی بر تفاوت

گفتار دوم: عدالت به مثابه‌ی اصل ناظم

مبحث سوم: هماوردی صلح و عدالت در حل معضلات اجتماعی

گفتار یکم: عدالت به مثابه‌ی عنصر لازم برای حل اختلاف

گفتار دوم: وابستگی حیات عدالت به صلح

جمعبندی فصل دوم

فصل سوم: نظریه‌ی دوگانگی صلح و عدالت

مبحث یکم: تفاوت دیدگاه‌ها در خصوص مبنایی بودن هر یک از دو ارزش صلح و عدالت

گفتار یکم: صلح به عنوان مبنایی‌ترین ارزش

گفتار دوم: عدالت به مثابه‌ی اولین ارزش

مبحث دوم: تعارض و تزاحم میان صلح و عدالت

گفتار یکم: تعارض میان صلح و عدالت

گفتار دوم: تزاحم صلح و عدالت

مبحث سوم: نظریه تقدم صلح بر عدالت

گفتار یکم: تقدم ارزشی صلح بر عدالت

گفتار دوم: تقدم به لحاظ حق بودن

گفتار سوم: تقدم تاریخی

مبحث چهارم: دلایل سیاسی و حقوقی تقدم صلح بر عدالت

گفتار یکم: اولویت توقف خشونت بر اجرای عدالت

گفتار دوم: صلح، بستر شکلگیری عدالت

گفتار سوم: پیامدهای حقوقی تقدم صلح بر عدالت

جمع‌بندی فصل سوم

فصل چهارم: جلوه‌های تعارض صلح و عدالت در حقوق بین الملل کیفری

مبحث یکم: جایگاه صلح و عدالت در اسناد بین‌المللی

گفتار یکم: نقش صلح و عدالت در پیدایش نهادهای بین‌المللی با اهداف متفاوت

گفتار دوم: تزاحم صلح و عدالت با توجه به اساسنامه و قطعنامه های شورای امنیت

مبحث دوم: کشاکش‌ها در حفظ صلح و اجرای عدالت از نگاه نهادهای پاسدار صلح و اجرای عدالت

گفتار یکم: جایگاه ارزش صلح در شورای امنیت سازمان ملل

گفتار دوم: دیدگاه دیوان بین‌الملل کیفری نسبت به ارزش عدالت

مبحث سوم: تزاحم صلح و عدالت؛ فرا راه دادگاه‌های بین‌الملل کیفری

گفتار یکم: دلایل طرفداران صلح

گفتار دوم: دلایل طرفداران عدالت کیفری

گفتار سوم: محکمه‌ی نظامی نورنبرگ و توکیو

گفتار چهارم: دادگاه‌های بین‌المللی یوگسلاوی و روآندا

گفتار پنجم: تقابل صلح و عدالت در منازعات کشور اوگاندا

گفتار ششم: رویارویی صلح و عدالت در سودان

مبحث چهارم: عدالت انتقالی و تنش صلح و عدالت

گفتار یکم: رویکرد عدالت محور

بند یکم: بازدارندگی و حفظ صلح

بند دوم: مبارزه با فرهنگ معافیت از کیفر

گفتار دوم: رویکرد صلح محور

بند یکم: ارتقای همزیستی در جوامع درحال گذار به صلح پایدار

بند دوم: تقویت زیرساخت‌ها برای مردم سالاری و حقوق بشر

مبحث پنجم: عدالت انتقالی و تقابل صلح و عدالت در افغانستان

گفتار یکم: تاکید جامعه‌ی جهانی بر دولت سازی و حفظ صلح

گفتار دوم: حضور افراد متهم به جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت در ساختار حکومت

نتیجه گیری

منابع

کلیدواژه ها

مواد مرتبط

برگرفته از «https://wikihoghoogh.net/w/index.php?title=حقوق_کیفری_در_جدال_میان_دو_ارزش_صلح_و_عدالت&oldid=477622»