حمایت کیفری از شهروندان در قبال بیماری های واگیردار با مطالعه موردی ویروس کرونا
 | |
| عنوان | حمایت کیفری از شهروندان در قبال بیماری های واگیردار با مطالعه موردی ویروس کرونا |
|---|---|
| رشته | حقوق جزا و جرم شناسی |
| دانشجو | مهدی شیرزادی |
| استاد راهنما | فرید محسنی |
| استاد مشاور | ناصر قاسمی |
| مقطع | کارشناسی ارشد |
| سال دفاع | ۱۴۰۰ |
| دانشگاه | دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری |
حمایت کیفری از شهروندان در قبال بیماری های واگیردار با مطالعه موردی ویروس کرونا عنوان پایان نامه ای است که توسط مهدی شیرزادی، با راهنمایی فرید محسنی و با مشاوره ناصر قاسمی در سال ۱۴۰۰ و در مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری دفاع گردید.
چکیده
بیماری های واگیردار قدمتی به تاریخ حیات بشر دارند، و دوشادوش وقایع تلخی هم چون جنگ ، انسان های بسیاری را به کام مرگ کشانده اند. وقوع این بیماری ها در سطح گسترده می تواند به بحران های عظیم منتهی شود. شیوع ویروس کرونا در دو سال اخیر نشان داده که این بیماری ها تا چه میزان می توانند برای جوامع مهلک و فلج کننده باشند. به نحوی که آثار آن ها تنها به حوزه سلامت محدود نبوده و حقوق، اقتصاد، فرهنگ و امنیت جوامع نیز با این بیماری ها تهدید می شود. به عبارت دیگر همه گیری ناشی از این بیماری ها می تواند حیات جوامع بشری را ساقط کند. لذا باید با بررسی قوانین موجود در این حوزه، سیاست–گذاری نوینی به خصوص در حوزه حقوق کیفری در برابر این بیماری ها پیش بینی کرد. نظر به اهمیت بیماری های واگیردار قوانین ما نیز به این موضوع پرداخته اند. مهم ترین قانونی که در این خصوص به تصویب رسیده است قانون طرز جلوگیری از بیماری های آمیزشی و واگیردار مصوب ۱۳۲۰ با اصلاحات بعدی است. این قانون به دلیل عدم تطابق با مسایل نوین ناشی از این بیماری ها، نیاز به بازنگری و اصلاح دارد. در قوانین دیگر هم چون قانون دامپزشکی مصوب ۱۳۵۰ و در قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱ نیز بیشتر به صورت موردی و پراکنده به موضوع بیماری های واگیردار پرداخته شده است. بیماری کرونا نیز به عنوان یک بیماری واگیردار که منجر به همه گیری شد، شرایط ویژه ای برای کشور ما رقم زده است. مقابله با این بیماری تنها از طریق مقررات بهداشتی ممکن نبوده و نیاز به ورود حقوق کیفری به این بحث است. این بیماری زمینه ساز برخی جرایم هم چون قاچاق کالاهای بهداشتی شده که واکنش کیفری مناسب را نیازمند شده است. از سویی برخی افراد آسیب پذیر در برابر این بیماری هم چون زندانیان و بیماران به حمایت کیفری افتراقی و منحصر به خود را طلبیده اند. به طور کلی در مورد بیماری های واگیردار و آثار آن، باید یک سیاست جنایی ویژه در نظر گرفت. موضوعی که در حقوق ما چندان موردتوجه نبوده است. لازم به ذکر است که این پژوهش به روش توصیفی–تحلیلی نگاشته شده است.
ساختار و فهرست پایان نامه
فهرست مطالب عنوان صفحه مقدمه
۱– بیان مسیله
۲– سوالات تحقیق
۴– اهداف تحقیق
۵– پیشینه تحقیق
۶– روش تحقیق
۷ –ساختار تحقیق
فصل اول:پیشینه و مبانی بیماریهای واگیردار در حقوق کیفری ایران
مبحث اول) بیماریهای واگیر در قوانین ایران
گفتار اول) قانون طرز جلوگیری از بیماری های آمیزشی و واگیردار مصوب ۱۳۲۰ با اصلاحات بعدی
بند اول) آبله کوبی اجباری و تخلف از آن
بند دوم) وظیفه اعلام بیماریهای واگیردار به مراکز بهداری و ضمانت اجرای ترک آن
بند سوم) ممانعت از اجرای مقررات بهداشتی مرتبط با بیماریهای واگیردار
بند چهارم) انتشار بیماریهای واگیردار
گفتار دوم) قانون سازمان دامپزشکی مصوب ۱۳۵۰
گفتار سوم) قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲
بند اول) قتل عمدی
بند دوم) قتلهای غیرعمدی
الف) قتل شبه عمدی ناشی از انتقال بیماری واگیردار
ب) قتل خطای محض ناشی از انتقال بیماری واگیردار
گفتار چهارم) قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ با اصلاحات ۱۳۹۴
گفتار پنجم) قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱
مبحث دوم) بیماریهای واگیردار در فقه امامیه
گفتار اول) بررسی قواعد فقهی ضمان ناشی از بیماریهای واگیردار
بند اول) قاعده تحذیر
بند دوم) قاعده اقدام
گفتار دوم) بررسی مبانی فقهی لزوم رعایت مقررات بهداشتی در برابر بیماری واگیردار
بند اول) قاعده حرمت اضرار به نفس
بند دوم) قاعده وجوب دفع ضرر محتمل
بند سوم) قاعده وجوب حفظ جان
بند پنج) قاعده لا ضرر
فصل دوم: بیماری واگیردار کرونا در قلمرو حقوق کیفری
گفتار اول) وضع حمایتهای کیفری در قوانین عادی
گفتار دوم) قانونگذاری در شرایط اضطراری سلامت
بند اول) فرض اضطراری بودن شرایط و صلاحیت مجلس شورای اسلامی
بند دوم) شرایط امنیتی و صلاحیت شورای عالی امنیت ملی
بند سوم) شرایط بحرانی و صلاحیت ستاد مدیریت بحران
گفتار سوم) مصوبات ستاد ملی مقابله با کرونا و حمایت کیفری
مبحث دوم) جرایم ویژه دوران همه گیری کرونا در حقوق ایران
گفتار اول) جرایم علیه اشخاص مرتبط با کرونا
بند اول)قتل عمدی ناشی از انتقال کرونا
الف)قصد تبعی در قتل عمدی ناشی از ویروس کرونا
ب)رابطه سببیت در قتل ناشی از بیماری کرونا
بند دوم) قتل شبه عمد ناشی از ویروس کرونا ۵۰ بند سوم) قتل خطای محض ناشی از انتقال ویروس کرونا
بند چهارم) جنایات مادون قتل ناشی از انتقال کووید–۱۹
الف) شروع به قتل
ب) جرم عقیم و جرم محال با انتقال عمدی کرونا ویروس
ج) امکان اعمال تعزیر مقرر در ماده
قانون تعزیرات ۱۳۷۵ نسبت به ناقلان عمدی کرونا
بند پنجم) اتانازی بیماران مبتلابه کرونا
الف) اتانازی منفعل غیر داوطلبانه بیماران مبتلا به کرونا
ب) اتانازی فعال غیر داوطلبانه بیماران مبتلا به کرونا
بند ششم) نشر اکاذیب
گفتار دوم) جرایم علیه امنیت مرتبط با بیماری کرونا
بند اول) بیوتروریسم در قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲
بند دوم) بیوتروریسم در قانون مبارزه با تامین مالی تروریسم مصوب ۲۲/۱۲/۱۳۹۴ و قانون اصلاح آن مصوب ۱۳۹۷
بند سوم) بیوتروریسم در قانون مجازات قاچاق اسلحه و مهمات و دارندگان سلاح و مهمات غیرمجاز مصوب ۱۳۹۰
بند چهارم) بیوتروریسم در قانون برنامه پنج ساله پنجم توسعه مصوب ۱۳۸۹
گفتار سوم) جرایم اقتصادی مرتبط با کرونا
بند اول) قاچاق مواد و اقلام بهداشتی
بند دوم) احتکار مواد و اقلام بهداشتی
الف) احتکار به عنوان یک تخلف
ب)احتکار به عنوان یک جرم
گفتار چهارم) جرایم پزشکی و دارویی مرتبط با بیماری کرونا
بند اول) مداخله غیرمجاز در امر پزشکی
بند دوم) فروش داروی تقلبی و غیرمجاز
گفتار پنج) جرایم علیه بهداشت محیط زیست و بهداشت مرتبط با بیماری کرونا
بند اول) جرایم علیه محیط زیست
الف) تهدید علیه بهداشت زیست محیطی
ب) جرایم حوزه پسماند
بند دوم) جرایم علیه بهداشت جامعه
الف) اشاعه بیماری کووید–۱۹
ب) ممانعت از اجرای مقررات بهداشتی ویژه کرونا
مبحث سوم) حمایت کیفری از اقشار آسیب پذیر در برابر کووید–۱۹
گفتار اول) بیماران
بند اول) حق دریافت خدمات سلامت
الف) قانون خودداری از کمک رسانی به مصدومین و رفع مخاطرات جانی مصوب ۱۳۵۴
۱) عدم کمکرسانی از سوی افراد عادی به بیماران کرونایی
۲) ترک ارایه خدمت به بیماران مبتلا به کرونا از سوی کادر درمانی، (خارج از مراکز درمانی)
۳) ترک خدمت رسانی از سوی مراکز درمانی به بیماران مبتلا به کووید–۱۹
۴) عدم ارایه خدمات درمانی به بیمار مبتلا به کووید–۱۹ از سوی کادر درمانی معالج
ب) بررسی حق دریافت خدمات سلامت در منشور حقوق بیمار
۱ ارایه خدمات بر اساس شان و باورهای دینی
۲ عدم تبعیض در دریافت خدمات
۳ دریافت خدمات به روز
۴ عدم توجه به وضعیت مالی بیمار
بند دوم) حق بیماران بر حریم خصوصی
الف) حریم خصوصی جسمانی
ب) حریم خصوصی اطلاعات بیمار
گفتار دوم) حمایت کیفری از محکومان به زندان در شرایط همه گیری کرونا
بند اول) آیین نامه اجرایی سازمان زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی مصوب اردیبهشت ۱۴۰۰
الف) گندزدایی و حفظ بهداشت محیط زندان
ب) ایمن سازی و واکسیناسیون زندانیان
ج) ارایه خدمات بهداشتی و درمانی به محکومان بیمار
ه) تفکیک زندانیان بیمار از سایر زندانیان مطابق آیین نامه سازمان زندانها
بند دوم) حمایت از سلامت زندانیان در قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ با اصلاحات ۱۳۹۴
الف) وظایف قاضی اجرای احکام در قبال حقوق زندانیان ( ماده ۴۸۹ قانون آیین دادرسی کیفری)
۱) نظارت کلی قاضی اجرای احکام بر حقوق زندانیان در زندان
۲) بررسی شرایط اعطای عفو و آزادی مشروط و مرخصی زندانیان از سوی قاضی اجرای احکام
۳) تصمیم گیری درمورد محکومان بیمار نیازمند به درمان از سوی قاضی اجرای احکام
ب) حق سلامت زندانیان در مواد
و
قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ با اصلاحات بعدی
بند سوم) ضمانت اجرای ترک وظیفه در قبال حقوق زندانیان
الف)نتایج
ب)پیشنهادها
فهرست منابع
چکیده انگلیسی
کلیدواژه ها
- حمایت کیفری
- حقوق شهروندی
- کووید–۱۹