رای شعبه حقوقی دیوان عالی کشور درباره درخواست طلاق توسط زوجه به دلیل عسر و حرج

شماره دادنامه	۹۴۰۹۹۷۰۹۲۵۶۰۰۲۶۹
تاریخ دادنامه	۱۳۹۴/۰۴/۰۳
نوع رأی	رأی شعبه
نوع مرجع	شعبه دیوان عالی کشور
شعبه	شعبه ۴۱ دیوان عالی کشور
گروه رأی	رای حقوقی
موضوع	درخواست طلاق توسط زوجه به دلیل عسر و حرج
قاضی	علی رازینی محسن یکتن خدائی عبدالعلی ناصح محمد حسین ارجمند

رای شعبه حقوقی دیوان عالی کشور درباره درخواست طلاق توسط زوجه به دلیل عسر و حرج: صرف محکومیت زوج به اتهام مزاحمت تلفنی و توهین موجب عسر و حرج زوجه و از مصادیق تبصره ذیل ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی نیست.

رأی خلاصه جریان پرونده

خانم م. ن.ف. به طرفیت آقای م.ر. ل. در تاریخ ۱۳۹۳/۷/۷ دادخواستی به خواسته طلاق در محاکم خانواده تهران مطرح نموده که به شعبه ۲۳۳ ارجاع شده است خواهان در متن دادخواست با استناد به سند نکاحیۀ ۱۳۹۰/۳/۲۶ شماره ... دفتر رسمی ازدواج ... تهران که ظاهرا دلالت دارد عقد زوجیت فیمابین با صداقیه یک جلد کلام الله مجید و یک جفت آینه و شمعدان که به زوجه رسیده و چهارصد ( ۴۰۰ ) سکه بهار آزادی که به بر ذمه بوده که عندالمطالبه بپردازد منعقد شده است ولی تصویر کامل اوراق سند نکاحیه درخصوص مشخص شدن شروط مندرج در سند نکاحیه پیوست دادخواست نبوده است دادگاه تصویر اوراقی که زوجه برای اثبات حقانیت خویش بر خواسته تقدیم نموده است و در برگ های ۲۶ الی ۲۸ پرونده پیوست است حاکی است در تاریخ ۱۳۹۲/۹/۲ طی دادنامۀ ۱۵۵۶ صادره از شعبه ۲۳۶ دادگاه عمومی حقوقی زوجه بابت نفقۀ معوقه تا زمان تقدیم دادخواست و بعد از آن دادخواستی به آن دادگاه داده است که دادگاه پس از رسیدگی چون زوجین تا تاریخ ۱۳۹۲/۶/۱۳ زیر یک سقف بوده اند این قسمت از خواسته او را با توجه به بیحقی او مردود اعلام و نسبت به تاریخ ۱۳۹۲/۶/۱۳ به بعد که زوج مستحق نفقه بوده و دلیلی حاکی از پرداخت نفقه به وی ارائه نشده است از قرار ماهی ۳۴ هزارتومان طبق نظر کارشناسان او را مستحق دانسته و حکم بر محکومیت زوج پرداخت آن در حق زوجه صادر نموده که این رأی نیز به موجب دادنامۀ ۱۸۸۲/۹۲ در تاریخ ۱۳۹۲/۱۱/۱۹ پس از تجدیدنظرخواهی زوجه قطعی گردیده و نسبت به آن اجرائیه علیه زوج صادر شده که در تاریخ ۱۳۹۳/۱/۱۹ ظاهرا این اجرائیه به زوج ابلاغ شده است ( اوراق ۲۶ الی ۲۷ پرونده ) نیز حکم تمکینی به خواسته زوج علیه زوجه صادر شده که اجرائیه نیز صادر شده النهایه زوجه برابر تأیید مدیر دفتر شعبه ۲۷۳ خانواده صادر کننده رأی تمکین بعلت فراهم نشدن شرایط تمکین از سوی زوج ( محکوم له ) ولی تأیید ملک توسط واحد مددکاری حاضر به تمکین نشده است. ( برگ ۲۹ پرونده ) در لایحه ای که آقای م.ر. ل. در تاریخ ۱۳۹۳/۸/۲۶ در این پرونده به دادگاه تقدیم نموده است به مدارک مذکور که برابر با اصل نشده استناد نموده است و گفته است طبق مدارک ارائه شده جهیزیه زوجه حسب صورت جلسه ۱۳۹۲/۷/۲ به او تحویل شده است و در مورد شکایت همسرش در دادسرای ناحیه ۱۰ که از او به اتهام ضرب و جرح و خیانت در امانت مطرح شده نیز قرار منع پیگرد صادر شده است و نیز گفته است علیرغم ادعای زوجه اعتیاد ندارد و هیچگونه ناراحتی روحی و روانی ندارد و ادعای عسر و حرج او نیز متکی به دلیل نمی باشد نفقه اش را تا زمانی که تمکین کرده دریافت نموده است و جهیزیه اش را نیز قبل از صدور دادخواست و قرار تأمین مسترد نموده است و م. ه اش نیز برابر حکم تقسیط صادر پرداخت گردید مع الوصف به استناد ماده ۱۱۰۸ قانون مدنی و ۱۱۴۶ قانون مدنی حاضرم به جهت اینکه همسرم اعلام نموده حاضر به زندگی نمی باشد او را مطلقه نمایم و وی میتواند به عنوان عسر و حرج از مادتین ۱۱۲۹ و ۱۱۳۰ و تبصره های آن استفاده نماید تصویر دادنامۀ ۱۰۴۹/۹۲ صادره از شعبه ۱۱۶۸ دادگاه جزائی تهران که مشعر بر محکومیت زوج بلحاظ ترک انفاق به پرداخت چهار میلیون ریال جزای نقدی بدل از حبس صادر شده است و رأی قطعی نیز از شعبه ۳۲ تجدیدنظر استان تهران بر تأیید رأی مذکور صادر شده است توسط زوجه ارائه شده است ( برگ های ۳۹ و ۴۰ پرونده ) و نیز تصویر دادنامۀ ۲۰۰۰۰۴/۹۳ شعبه ۱۱۷۲ جزائی که براساس شکایت خانم م. ن.ف. زوج به اتهام توهین به پرداخت جزای نقدی و از جهت مزاحمت تلفنی نیز پرداخت جزای نقدی و از جهت اتهام افتراء نیز به جزای نقدی حسب شکایت زوجه محکوم گردیده و رأی صادره نیز موجب دادنامه ۵۷۲/۹۳ در شعبه ۲۳ تجدیدنظر استان تهران تأیید گردیده است. ( اوراق ۴۱ و ۴۲ پرونده ) در لایحۀ تقدیمی نیز زوجه گفته است بعلت سوء رفتار و ترک انفاق و کتک کاری که گواهی پزشکی دارم و اینکه به خاطر این امر به خانواده و بستگان خود پناهنده شوم وقتی که به منزل چند روز بعد مراجعه کردم متوجه شدم قفل را عوض کرده که گزارش پلیس + ۱۰ نیز موجود می باشد. بعد از آن تلفنی فحاشی و تهدید نموده که مجبور به تقدیم دادخواست طلاق و خارج نمودن جهیزیه ام از منزل او شدم که صدای ضبط شده وی نیز موجود می باشد در خواست صدور حکم برابر خواسته و تعیین تکلیف را دارم دادگاه در تاریخ ۱۳۹۳/۹/۱ قرار ارجاع امر به داوری صادر نموده است زوجه داور خود را معرفی کرده است در تاریخ ۱۳۹۳/۹/۲ داور زوجه با این استدلال که سه سال از زندگی مشترک زوجین می گذرد و دارای فرزند نیستند و سعی او مؤثر در اصلاح ذات البین نبوده و زوجه اصرار بر طلاق دارد اعلام نظر کرده است داور اختصاصی زوج به نام ح. ل. در تاریخ ۱۳۹۳/۹/۱ قبول داوری کرده است او نیز در همان روز ۱۳۹۳/۹/۱ نظریۀ خود را بر این امر که پسرش م.ر. هیچگونه اعتیادی ندارد و از سلامت روحی و روانی برخوردار است و نفقۀ متعلقه او را تا این تاریخ پرداخت کرده است درخواست طلاق عروسش را موجه ندانسته و رد کرده است دادگاه در تاریخ ۱۳۹۳/۹/۲۳ با اعلام ختم دادرسی به شرح دادنامۀ ۱۴۷۸/۹۳ مستندات زوجه را که دادنامه های فوق الذکر در گزارش عنوان شده است و زوج بابت ترک انفاق زوجه حسب دادنامۀ ۱۰۴۹ صادره از شعبه ۱۱۴۸ دادگاه جزائی تهران نیز محکوم گردیده است و از طرفی بابت نفقه معوقه سه ماه نیز محکومیت قطعی پیدا نموده است و براساس شکایت زوجه در پرونده جزائی به اتهام توهین و ترک انفاق و مزاحمت تلفنی محکومیت قطعی پیدا نموده است با وارد دانستن دعوی خواهان مستندا به مواد ۱۱۱۹ و ۱۱۳۰ قانون مدنی و بندهای ۹ از شرط ضمن عقد نکاح مندرج در سند نکاحیه و مواد۲۷ و ۲۸ قانون حمایت خانواده حکم به طلاق زوجه صادر نموده و به خواهان اجازه داده است وفق ماده ۲۶ قانون حمایت خانواده با مراجعه به یکی از دفاتر رسمی طلاق با استفاده از وکالت اعطایی ضمن عقد نکاح و بذل یک عدد سکه بهارآزادی از م. ه اش و قبول بذل از سوی زوج نسبت به اجرای صیغۀ طلاق از نوع خلع اقدام نماید در صورت امتناع زوج از حضور در دفترخانه وفق تبصره ماده ۲۳ قانون خانواده سر دفتر طلاق به نمایندگی از این دادگاه می تواند نسبت به اجرای صیغۀ طلاق اقدام نماید زوجه بابت سایر حقوق مالی خود ادعائی ننموده است مدت اعتبار رأی شش ماه از تاریخ قطعیت اعلام شده است از این رأی وکیل زوج آقای ی. ش. تجدیدنظرخواهی نموده است و در لایحه تجدیدنظرخواهی وکیل زوج گفته است موکل طی فیشهای پیوست کلیۀ نفقه زوجه را پرداخت نموده و درخصوص اتهام ایراد ضرب و جرح ادعای او کذب است دلیلی ندارد و پیوست شماره ۱۲ حاکی است که قرار منع تعقیب از سوی بازپرس در مورد این اتهام و خیانت در امانت ادعائی شاکی برای موکل صادر شده است زوجه م. ۀ خود را به اجرا گذاشته است و علیرغم حکم تمکین حاضر به تمکین نگردیده است موکل فاقد سابقه اعتیاد به مواد مخدر می باشد آیا عدالت و انصاف این است که وی تمامی حق و حقوق خود را اخذ نماید و تمکین نکند درخواست تحقیقات جامع و نقض دادنامۀ صادره را دارم خانم م. نارنجی در لایحۀ پاسخ به تجدیدنظرخواهی زوج در اوراق ۱۰۲ و ۱۳ پرونده ضمن پیوست نمودن سی دی در مورد اثبات سوء رفتار و سوء معاشرت زوج با توجه به پیامک های وی که به او اهانت و افترا وارد آورده است و این پیامک ها پیوست پرونده کیفری به کلانتری ۱۱۰۸ تهران بزرگ ارسال شده است استناد نموده است (برگ های ۷۹ الی ۸۷ پرونده) با ارجاع پرونده به شعبه ۲۶ تجدیدنظر استان هیأت شعبه مذکور در وقت فوق العاده با بررسی اوراق و محتویات پرونده و اعلام ختم رسیدگی بدین شرح انشاء رأی نموده اند رأی دادگاه تجدیدنظر در خصوص تجدیدنظر خواهی آقای م.ر. ل. با وکالت آقای ی. پ. به طرفیت خانم م. ن.ف. از دادنامه شماره ۱۴۷۸/۹۳ صادره از شعبه ۲۳۳ خانواده تهران که به موجب آن حکم به طلاق زوجه بشرح زیر که اول زوجه با بذل تعداد یک عدد سکه بهار آزادی از م. ه مندرج در سند نکاحیه در قبال طلاق به زوج و با قبول بذل از طرف زوج جهت اجرای صیغه طلاق خلع نوبت اول ثانیا: زوجه نسبت به سایر حقوق مالی خود در پرونده اقدامی نکرده است ثالثا: زوجین فاقد فرزندمشترک می باشند بشرح دادنامه صادره توضیحات داده شده وارد نمی باشد زیرا رأی بر اساس مقررات و موازین قانونی صادر شده و ایرادی از حیث ماهوی یا شکلی به آن وارد نیست و استدلال محکمه محترم بدوی و نیز مستندات آن صحیح می باشد و تجدیدنظرخواه دلیلی که موجبات نقض یا بی اعتباری دادنامه را فراهم نماید ارائه ننموده لذا بنا به مراتب مستندا به ماده ۳۵۸ قانون آئین دادرسی مدنی ضمن رد اعتراض معترض دادنامه معترض عنه را عینا تأیید مینماید رأی دادگاه قابل فرجامخواهی می باشد. از این رأی آقای م.ر. ل.فرجام خواهی نموده است که هنگام شور با گزارش پرونده لایحه فرجامی او قرائت میشود. هیأت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای عبدالعلی ناصح عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای محمد ح. ارجمند دادیار دیوان عالی کشور اجمالا مبنی بر صدور رأی شایسته مورد استدعاست در خصوص دادنامه شماره ۲۱۳۱/۹۳ فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رأی میدهد:

رأی شعبه دیوان عالی کشور

نظر به اینکه دادگاه بدوی با استناد به مواد ۱۱۱۹ و ۱۱۳۰ قانون مدنی و بند ۹ از مواد ۱۲ گانه مندرج در سند نکاحیه تحقق شروط ضمن العقد و عسر و حرج زوجه را در تداوم زندگی مشترک محرز دانسته است که این رأی نیز در دادگاه تجدیدنظر تأیید شده است حال آنکه اولا: در اوراق موجود پرونده تصویر سند نکاحیه که متضمن شروط امضاء شده ضمن العقد باشد ملاحظه نمیشود ثانیا: در حالیکه زوج پس از محکومیت زوجه به تمکین محل سکونت برای او تهیه نموده و اجرای احکام از زوجه دعوت به تمکین نموده و زوجه گفته است حاضر به تمکین نیست و محکومیت زوج باتهام مزاحمت تلفنی و توهین موجب عسر و حرج نمیتواند بشود از مصادیق تبصره ذیل ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی نیست بنابراین رأی صادره در حالیکه زوجه حاضر به تمکین نبوده و نفقه خویش را نیز تا زمانی که تمکین داشته اخذ نموده است و سوء رفتاری که موجب عسر و حرج باشد از ناحیه زوج نسبت به زوجه به اثبات نرسیده است رأی فرجام خواسته که بدون توجه به مراتب بر تأیید رأی بدوی اصدار یافته است مغایر با موازین شرعی و قانونی بنظر میرسد. مستندا به بند ۲ ماده ۳۷۱ و بند ج ماده ۴۰۱ قانون آ ئین دادرسی مدنی رأی فرجام خواسته نقض و پرونده جهت رسیدگی مجدد به یکی دیگر از شعب محترم تجدیدنظر استان تهران جهت رسیدگی ارجاع میشود.

شعبه ۴۱ دیوان عالی کشور - رئیس و مستشار و عضومعاون

علی رازینی - عبدالعلی ناصح - محسن یکتن خدائی