رای شعبه حقوقی دیوان عالی کشور درباره شرایط مطالبه وجه چک تضمینی

شماره دادنامه	۹۲۰۹۹۷۰۹۰۸۹۰۰۶۲۱
تاریخ دادنامه	۱۳۹۲/۱۰/۲۲
نوع رأی	رأی شعبه
نوع مرجع	شعبه دیوان عالی کشور
شعبه	شعبه ۵ دیوانعالی کشور
گروه رأی	رای حقوقی
موضوع	شرایط مطالبه وجه چک تضمینی

رای شعبه حقوقی دیوان عالی کشور درباره شرایط مطالبه وجه چک تضمینی: در صورتی می توان وجه چک تضمینی را مطالبه کرد که دو شرط احراز شود: نخست اینکه دارنده به تعهدات قراردادی خود عمل نموده و دوم اینکه ثابت شود صادرکننده از تعهدات قراردادی خود تخلف کرده است.

رأی خلاصه جریان پرونده

آقای ف.ق. به وکالت از آقای ح.ش. به طرفیت ط.ن. دادخواست مطالبه مبلغ ۵۶۷ میلیون ریال وجه دو فقره چک و خسارات تقدیم و توضیح داده که برابر مبایعه نامه ۹۱/۹/۷۸۳ ۲۶/۱۲/۸۹ خوانده شرکت تعاونی تولیدی س. را خریده و طبق تعهد ظهر مبایعه نامه توافق شده که علاوه بر پرداخت ۶۵ میلیون ریال هزینه ها چنانچه ظرف یک ماه تا ۲۶/۱/۹۰ شرایط انتقال سند و سهام و قسط بندی وام.... را آماده ننماید ۵۰ میلیون تومان پرداخت نماید....

خانم الف.م.ف. به وکالت از خوانده معرفی شده و در تاریخ ۱۰/۲/۹۱ پرونده به شعبه ۲ دادگاه عمومی ارومیه ارجاع و به کلاسه ۹۱۰۱۳۶ ثبت شده است وکیل خوانده اعلام کرده که چک ها به شخص حقوقی تحویل شده و سمت خواهان از شرکت باید محرز شود و در مبایعه نامه نماینده فروشنده ۲ نفر (ح. و الف.ش.) قیدشده...

ضمنا شرکت، مبیع را تاکنون به موکل تحویل نداده (ص۲۴ و ۲۵) وکیل خواهان نیز در لایحه اعلام نموده که چک توسط شخصی بنام ن.ع. برگشت خورده و توسط وی به موکل منتقل شده و موکل به عنوان دارنده چک اقامه دعوی کرده و چک وصف تجریدی دارد... (ص۲۸)

دادگاه متعاقبا به موجب دادنامه شماره ۷۴۰ ۶/۷/۹۱ اجمالا چنین رأی داده است: ((... با لحاظ اصل عدم استماع ایرادات در مورد اسناد تجاری و اینکه وجود چک ها در ید دارنده دلالت بر اشتغال ذمه خوانده به عنوان صادرکننده چک ها داشته لذا دفاعیات وکیل خوانده غیر موجه تلقی و دعوی مطروحه ثابت تشخیص و حکم بر محکومیت خوانده به پرداخت وجه خواسته و.... صادر و اعلام می گردد.)) (ص۳۳)

این رأی در تاریخ ۲۴/۸/۹۱ به وکیل محکوم علیه ابلاغ و ایشان در تاریخ ۴/۱۰/۹۱ دادخواست فرجامی با اعسار از هزینه دادرسی تقدیم نموده که دادگاه بدوی به موجب دادنامه شماره ۱۳۶۶ ۲۶/۱۲/۹۱ حکم به رد دعوی اعسار فرجام خواه را صادر کرده است. (ص۷۳)

با تجدیدنظرخواهی وکیل مشارالیه شعبه ۸ دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان غربی در پرونده کلاسه ۹۲۰۳۴۷ طبق دادنامه شماره ۴۳۶ ۲۷/۴/۹۲ ضمن نقض دادنامه تجدیدنظر خواسته، مستندا به مواد ۳۵۸ و ۵۰۴ قانون آیین دادرسی مدنی حکم بر قبولی اعسار تجدیدنظرخواه صادر کرده است (ص۸۷)

و نهایتا پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و در تاریخ ۲۰/۹/۹۲ به این شعبه ارجاع شده است.

رأی شعبه دیوان عالی کشور

با توجه به اینکه چک های موضوع دعوی در مورد قرارداد خرید شرکت تعاونی تولیدی س. و تعهدات ناشی از آن بوده و چک ۵۰ میلیون تومانی به عنوان تضمین قرارداد صادرشده و تا تعهدات متقابل انجام نشده باشد و صادرکننده چک تضمین هم از مفاد قرارداد تخلف ننموده باشد قابل مطالبه نیست و مدیران شرکت مورد معامله با عدم اثبات تخلف خریدار حق واگذاری چک مزبور را به غیر نداشته اند درحالی که به ادعای وکیل خوانده (ص۲۴ و ۲۵) مبیع هنوز تحویل نشده است لذا صدور حکم فرجام خواسته با توجه به موارد فوق صحیح نبوده به استناد بندهای۲ و۵ ماده ۳۷۱ و ماده ۳۶۷ و بند ج ماده ۴۰۱ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی نقض و رسیدگی مجدد به شعبه دیگر دادگاه عمومی ارومیه ارجاع می شود.

رئیس شعبه ۵ دیوان عالی کشور مستشار

معینی کریم زاده