رای شعبه حقوقی دیوان عالی کشور درباره مصداق سوء معاشرت و سوءرفتار زوج در دعوی طلاق

شماره دادنامه	۹۴۰۹۹۷۰۹۰۸۹۰۰۵۹۸
تاریخ دادنامه	۱۳۹۴/۱۲/۱۶
نوع رأی	رأی شعبه
نوع مرجع	شعبه دیوان عالی کشور
شعبه	شعبه ۵ دیوانعالی کشور
گروه رأی	رای حقوقی
موضوع	مصداق سوء معاشرت و سوءرفتار زوج در دعوی طلاق
قاضی	مهدی اسلامی محمدحسن جلیلی تقویان

رای شعبه حقوقی دیوان عالی کشور درباره مصداق سوء معاشرت و سوءرفتار زوج در دعوی طلاق: در صورتی که زوج، همسرش را به داشتن ارتباط با مردان غریبه متهم کند، این اتهام، مخصوصا در فرض گذشت مدت زمان طولانی از آغاز زندگی مشترک (۲۵ سال)، از مصادیق سوء معاشرت و سوءرفتار زوج بوده و موجب تحقق عسروحرج است.

رأی خلاصه جریان پرونده

خانم ش. ب.ر. فرزند الف. با وکالت خانم الف. ر.ک. دادخواستی بطرفیت آقای ع. ر. فرزند ر. و به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق بلحاظ عسر و حرج ایجاد شده ناشی از کثرت ضرب وجرح و سوءرفتار خوانده به دادگاههای عمومی حقوقی شهرستان آبادان تقدیم کرده و با استناد به وکالتنامه و فتوکپی سند رسمی ازدواج و شناسنامه توضیح داده است موکله به موجب سند رسمی بشماره ترتیب ... مورخ ۱۳۶۷/۱۱/۱۷ دفتر ثبت ازدواج شماره ... شادگان حوزه ثبت خوزستان به عقد ازدواج دائمی خوانده درآمده و ثمره زندگی مشترک ۳ فرزند دختر ۲۳ و ۱۹ و ۱۷ ساله می باشد خوانده از بدو ازدواج تا کنون دارای سوء رفتار با موکله بوده و همواره اقدام به ضرب و جرح وی نموده و هربار خواهان جهت حفظ آبرو وکیان خانواده گذشت نموده است لیکن بالحاظ کثرت ضرب و جرح توسط خوانده موکله شکایت نموده که بار دیگر بعلت تهدیدهای زوج از پیگیری پرونده صرفنظر کرده است در نهایت زوج و زوجه بطور توافقی توافق مینمایند که از هم جدا شوند و خوانده در ۱۳۹۱/۱/۲۹ دادخواست طلاق توافقی به دادگستری شهرستان آبادان تقدیم کرده لیکن بعد از اولین جلسه از معرفی داور خویش خودداری کرده است . هم اکنون خوانده در منزل پدرش سکونت دارد و خوانده نفقه و مهریه وی را پرداخت نکرده است که ادامه زندگی برای موکله توأم با مشقت غیرقابل تحمل بوده و در عسرو حرج قرار گرفته و خطر جانی موکله را شدیدا تهدید و ادامه زندگی ممکن نمیباشد لذا به استناد ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی درخواست صدور حکم طلاق را دارم . شعبه دوم دادگاه عمومی حقوقی آبادان با تعیین وقت رسیدگی در وقت مقرر با حضور طرفین دعوی و وکیل خواهان تشکیل شده است وکیل خواهان اظهار داشته دفاعیات بشرح لایحه تقدیمی است اهالی محل از تهدید زوج نسبت به زوجه و خطر جانی وی اطلاع دارند و استشهادیه محلی ضمیمه لایحه است . خوانده اظهار داشته با طلاق موافق نیستم ادعای ایراد ضرب و جرح از سوی اینجانب صحت ندارد بلکه خود خواهان سوءرفتار دارد دادگاه میتواند از فرزندان مشترک بعنوان مطلع تحقیق نماید در مورد طلاق توافقی در همان سال با خواهان به توافق رسیدیم که ادامه زندگی بدهیم بعد از مدتی متوجه شدم وی تماس تلفنی با مردهای غریبه داشته است که تذکرات اینجانب مؤثر واقع نشد و شوکر برای دفاع از خودم و بچه هاتهیه کردم که مأمورین کشف کردند در هر حال راضی به طلاق نیستم خواهان اظهار داشته خوانده هم شوکر و هم اسپری داشت و شیشه مصرف می کند و در ماشین خوانده مواد جاسازی شده است که خوانده اظهار داشته مواد مخدر از نوع کراک در منزل یا دوستانش بوده و من این کار را نکرده ام در گذشته شیشه مصرف می کردم آخرین باری که مصرف کردم یک هفته پیش بوده است و معلوم هم نیست که ترک کرده باشم ضمنا مقداری کراک(۹ گرم) در گذشته سال ۱۳۸۹برای مصرف خودم تهیه کرده بودم که خوانده برای این که من مصرف نکنم در لباس خودش جاسازی کرده بود از سال ۱۳۸۰تابه حال کراک مصرف نکرده ام که خوانده اظهار داشت این امر صحت دارد زیرا آنرا برای کمک به وی در لباس خودم جاسازی کردم . دادگاه قرار ارجاع امر به داوری را صادر کرده است داور زوجه بشرح صفحه ۲۸ پرونده داور تعیین شده از سوی دادگاه بشرح صفحه ۳۰ پرونده نظریه خود را در مورد عدم توفیق در صلح و سازش زوجین اعلام کرده اند زوجه جهت آزمایش بارداری به پزشکی قانونی آبادان معرفی شده که نتیجه آزمایش بارداری منفی اعلام شده است. شعبه دوم دادگاه عمومی حقوقی آبادان به موجب رأی شماره ۲۰۰۵۰۱-۱۳۹۳/۴/۳۱ درخصوص دعوی خواهان به شرح فوق با احراز رابطه زوجیت دائمی طرفین دعوی بموجب سند رسمی ازدواج و با توجه به توضیحات خواهان ووکیل وی بشرح دادخواست و لوایح تقدیمی و صورتجلسه دادگاه بلحاظ اینکه تلاش دادگاه در جهت صلح و سازش بین زوجین مؤثر واقع نگردید و طرفین در جلسه مورخ ۱۳۹۳/۲/۲ در دادگاه حاضر شدند و پس از اینکه خواهان ادعای خود را تکرار کرد خوانده در مقام دفاع با طلاق خواهان مخالفت کرد لکن در آن جلسه اظهار داشت که در گذشته از مواد مخدر از نوع شیشه مصرف می کردم و حتی گفته آخرین باری که مصرف کرده یکهفته پیش بوده است و معلوم هم نیست که ترک کرده باشد و ... شوکر را برای دفاع از خودم تهیه کردم و ایشان تماس هایی با مردان غریبه داشته است که من تذکر دادم که همه موارد مذکور مؤید بداخلاقی و سوءرفتار خوانده می باشد و می تواند زوجه را در عسر و حرج قرار دهد و امنیت جانی زوجه را در زندگی با زوج به مخاطره اندازد لذا عسر و حرج خواهان را محرز دانسته و بلحاظ اینکه دادگاه و داوران موفق به ایجاد صلح و سازش زوجین نشده اند و زوجه در قبال طلاق یک سوم از مهریه و تمامی نفقه معوقه را به زوج بذل نمود و این دادگاه به ولایت از زوج ممتنع قبول بذل کرده است و زوجه اجرت المثل ایام زوجیت را در پرونده جداگانه مطالبه کرده و فرزندان مشترک در سنی هستند که تعیین محل زندگی بر عهده خودشان می باشد و حسب گواهی پزشکی قانونی زوجه باردار نمی باشد لذا با وارد دانستن دعوی خواهان و با استناد به مواد ۲۶ و ۲۷ و ۲۸ و ۲۹ قانون حمایت خانواده مصوب سال ۱۳۹۱و با استناد به مواد ۱۱۲۹ و ۱۱۳۰ - اصلاحی قانون مدنی دادگاه خوانده را ملزم به طلاق خواهان با پرداخت دوسوم مهریه او و اجرت المثل ایام زوجیت وی می نماید نوع طلاق خلع خواهد بود. آقای ع. ر. نسبت به دادنامه یاد شده تجدیدنظرخواهی نموده است که پس از پاسخ وکیل تجدیدنظر خوانده شعبه ۶ دادگاه تجدید نظر استان خوزستان وقت رسیدگی تعیین و طرفین را دعوت و قید کرده حضورشان ضرورت دارد. شعبه ۶ دادگاه تجدیدنظر استان خوزستان در وقت مقرر با حضور طرفین دعوی و وکیل زوجه تشکیل شده است زوج اظهار داشته این خانم پرشیا زیر پایش دارد ماهی ۳۰۰ الی ۴۰۰ هزار تومان پول بنزین است به وی اعتماد داشته خانه ای به نام وی کرده ام آیا چنین زنی عسر و حرج دارد حدود ۱/۵ سال است که خودش منزل را ترک کرده است حدود ۷ یا ۸ سال معتاد بوده ام از برج اردیبهشت ۸۳ ترک کرده ام اما در مدتی که معتاد بودم کم و کاستی برای خانواده نگذاشتم. وکیل زوجه اظهار داشته دلیل طلاق و سوءرفتار زوج ضرب وجرح توسط وی می باشد به طوری که ایشان امنیت جانی ندارند تجدیدنظرخواه در جلسه دادگاه اقرار داشتند برای تنبیه زوجه اقدام به خرید شوکر برقی نمودم و ایشان را به وسیله شوکر تهدید کردم در مورد وسیله نقلیه در زمانی که موکله در منزل همسرش زندگی می کرده هرازگاهی برای جابه جایی بچه ها از آن استفاده می کرده است زوجه اظهار داشته حدود ۱۰ یا ۱۱ سال پیش شوهرم کپی شناسنامه مرا گرفت و رفت ملکی بنام من کرد ملک دیگری بنام دخترم کرده است الان خودش ملکی ندارد. شعبه ششم دادگاه تجدید نظر استان خوزستان به موجب رأی شماره ۷۰۱۷۷۹-۱۳۹۳/۱۲/۱۸ در خصوص تجدیدنظر خواهی آقای ع. ر. نسبت به دادنامه فوق الذکر نظر به اینکه دادگاه وقت رسیدگی تعیین و اظهارات طرفین را استماع نمود و نظر به اینکه دلیل بر عسر و حرج زوجه صرفا ایراد ضرب وجرح و سوء رفتار بوده و در جلسات رسیدگی ادعایی در مورد عدم پرداخت نفقه نداشته و اعتیاد زوج نیز با توجه به پرداخت نفقه و مخارج زندگی مضر نبوده و زوجه اقرار دارد که شوهرش ملکی بنام وی نموده است و در مورد ایراد ضرب و جرح دلیلی ارائه نشده است و طرفین ۲۵ سال زندگی مشترک داشته اند اعتراض تجدیدنظرخواه را وارد دانسته و با نقض رأی تجدیدنظر خواسته حکم بررد دعوی خواهان صادرکرده است. خانم ش. ب.ر. با وکالت خانم الف. ر.ک. نسبت به دادنامه فوق الذکر فرجام خواهی نموده است که پس از ثبت دادخواست در ۱۳۹۴/۱/۳۱ و ارسال نسخه ثانی دادخواست فرجامی و ضمائم برای فرجام خوانده در تاریخ ۱۳۹۴/۲/۲۱ دادنامه در ۱۳۹۴/۱۰/۷ به فرجام خوانده ابلاغ قانونی شده است که پس از مضی مهلت پاسخ گویی پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع شده است لایحه اعتراضیه به هنگام شور قرائت می شود. هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای مهدی اسلامی عضوممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره ۷۰۱۷۷۹-۱۳۹۳/۱۲/۱۸ شعبه ۶ دادگاه تجدیدنظر استان خوزستان مشاوره نموده چنین رأی می دهد.

رأی شعبه دیوان عالی کشور

فرجامخواهی وارد و پرونده نقص تحقیقاتی دارد زیرا ضرورت داشته دادگاه تجدیدنظر استان خوزستان با ارجاع امر به واحد مددکاری اجتماعی سازمان بهزیستی از مددکار اجتماعی می خواست تا با دعوت زوجین و استماع اظهارات نامبردگان و مراجعه به محل زندگی مشترک زوجین در مورد نحوه رفتار زوج با زوجه در ایام زندگی مشترک از همسایگان و بستگان و مطلعین محلی و نیز فرزندان مشترک زوجین تحقیق و نتیجه را در مورد سوءرفتار زوج با زوجه و وضعیت اخلاقی و اجتماعی و اعتیاد زوج اعلام نماید سپس زوج با توجه به اقرار او به مصرف کراک در یکهفته قبل و اینکه معلوم نیست که ترک کرده باشم (صفحه ۱۹ پرونده بدوی ) به پزشکی قانونی معرفی تا با انجام آزمایش اعتیاد از وی از طریق آزمایشات دقیق خونی نظریه پزشکی قانونی را در مورد اعتیاد وی اخذ نماید سپس با توجه به مجموع محتویات پرونده و نظر به اینکه ایراد اتهام با مردان غریبه برای زنی که ۲۵ سال زندگی مشترک با زوج داشته از مصادیق سوء معاشرت و سوءرفتار است و استماع توضیحات زوجین در مورد مذکور نسبت به صدور رأی مقتضی که موجب تعیین تکلیف زوجه شود و با در نظر گرفتن تبصره های ماده ۱۱۳۰- اصلاحی قانون مدنی و ذیل تبصره های مذکور نسبت به صدور رأی مقتضی اقدام نماید. لذا بنا به مراتب فوق و به استناد بند الف مواد ۴۰۱ و ۴۰۵ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی رأی فرجامخواسته را بلحاظ نقص تحقیقات نقض و رسیدگی مجدد به پرونده به شعبه ششم دادگاه تجدیدنظر استان خوزستان ارجاع می گردد نظر به اینکه دفاتر دادگاه های تجدیدنظر استان خوزستان به کرات در مورد ابلاغ نسخه ثانی دادخواست فرجامی و ضمائم برای فرجام خواندگان با تأخیر فراوان اقدام یا مأمورین ابلاغ در ابلاغ اخطاریه ها مرتکب قصور در انجام وظیفه می گردند و در این پرونده برای ابلاغ نسخه ثانی دادخواست فرجامی حدود ۸ ماه بلاتکلیف بوده است به دادگاه محترم تجدیدنظر استان خوزستان در جهت نظارت بر امور دفتر تذکر داده می شود .

شعبه ۵ دیوان عالی کشور- رئیس و مستشار

مهدی اسلامی - محمدحسن جلیلی تقویان