رای شعبه کیفری دیوان عالی کشور درباره معاونت در خرید و فروش مواد مخدر

شماره دادنامه	۹۴۰۹۹۷۰۹۰۶۱۰۰۳۲۴
تاریخ دادنامه	۱۳۹۴/۰۶/۲۱
نوع رأی	رأی شعبه
نوع مرجع	شعبه دیوان عالی کشور
شعبه	شعبه ۱ دیوانعالی کشور
گروه رأی	رای کیفری
موضوع	معاونت در خرید و فروش مواد مخدر
قاضی	حمیدرضاموحدی عنایت حیاتی مهردادحبیبی

رای شعبه کیفری دیوان عالی کشور درباره معاونت در خرید و فروش مواد مخدر: اگر متهم، واسطه دریافت و تحویل مواد مخدر بین اشخاص دیگر بوده و بلافاصله پس از دریافت مواد مخدر دستگیر شود،عمل وی مصداق معاونت در خرید و فروش مواد مخدر است و صدور حکم به حمل و نگهداری مواد مخدر و روان گردان در این خصوص فاقد وجاهت قانونی است..

رأی خلاصه جریان پرونده

گزارش تنظیمی مأمورین کلانتری ... ک. به تاریخ ۱۳۹۱/۱۲/۲۴ دلالت دارد که در حین گشت زنی به یک دستگاه اتومبیل پژو ۴۰۵ نقره ای رنگ به شماره انتظامی ... که دارای یک نفر سرنشین بوده مشکوک گردیده اند با دادن ایست توجهی نمی نماید و در محور بزرگراه ... با سرعت با حرکات مارپیچ مبادرت به فرار می نماید. با شلیک ۵ تیر هوائی و سپس اصابت یک تیر به لاستیک خودرو پنچر و متوقف می گردد. و راننده آن به نام م.گ. دستگیر و پس از بازرسی اتومبیل مقدار یک کیلو مواد مخدر از نوع شیشه کشف می گردد و متهم اظهار می دارد که مقدار یک کیلو تریاک نیز به بیرون از خودرو پرتاب نموده است. از نامبرده تحقیق اظهار می دارد که قبول دارم مواد کشف شده از بنده می باشد و من مواد را از شخصی به نام م. م. خریدم تا برای ح. ر. (ظاهرا ف. صحیح است. عضو ممیز) که در ک. ساکن می باشد ببرم و مبلغ یک میلیون تومان اجرت جهت حمل بار گرفتم و بنده فقط راننده بوده و مبلغ یک میلیون تومان جهت حمل مواد می گرفتم بنده با دوستم که ح. ف. می باشد و در ک. ساکن می باشد. رابطه دارم ایشان به من گفت مبلغ یک میلیون تومان می دهم برو تهران از شخصی به نام م. م. شیشه و تریاک بگیرم و به ک. ببرم. خودرو متعلق به مادرم می باشد. یک کیلو تریاک داشتم در حین تعقیب و گریز زیر سنگ گذاشتم و جایش را فراموش کردم. صورت جلسه دیگری توسط مأمورین تنظیم حاکی است که جستجوی آن ها جهت کشف تریاک پرتاب شده توفیق نداشته و مواد پیدا نشده است. صورت جلسه دیگر مأمورین در همان تاریخ دلالت دارد با توجه به تماس متهم دستگیر شده با شخص م.م. از طریق تلفن همراه خود با حضور مأمورین جهت استرداد مواد مکشوفه م.م. اظهار داشته خودم در تهران نیستم شخصی به نام ه.خ. را به محل قرار میدان ب. مقابل دکه روزنامه فروشی معرفی نموده است. و با حضور متهم در محل به همراه مأمورین فرد یاد شده دستگیر شده است. و نامبرده اظهار داشته بنده از طرف آقای م.م. جهت تحویل گرفتن مواد آمده ام سپس با مراجعه به محل درب مغازه نامبرده ( م. م. ) وی را دستگیر می نمایند. از شخص ه.خ. تحقیق شده اظهار داشته است قبول دارم ساعت حدود ۹ صبح مورخ ۱۳۹۱/۱۲/۲۴ آقای م.م. با بنده تماس گرفت و گفت برو میدان ب. یکی از دوستانم از شهرستان ق. آمده و مقداری مواد مخدر تریاک تحویل بگیر و من جائی هستم و یک ساعت دیگر از تو تحویل می گیرم. نامبرده از بچه های محل ما است و سرکوچه ما سکونت دارد. و قبلا می دانستم که تریاک می فروشد ولی اخیرا در جریان فروش شیشه نبودم. از متهم م. م. تحقیق شده اظهار داشته اظهارات م.گ. در خصوص تحویل مواد را قبول ندارم و من به م. مواد مخدر تحویل نداده ام و آقای ح.ف. دوست م. می باشد و بنده برای اولین بار دیشب ح.ف. را در میدان ف. دیدم. و قبول دارم که یوم جاری با م.گ. قرار گذاشتم تا برایم جنس تحویل بدهد و قبول دارم به آقای ه.خ. گفتم برو بسته را تحویل بگیر و گفتم که بسته تریاک است. طبق برگ صورت جلسه تحویل یک کیلوگرم بدون لفافه اعلام شده است. با ارسال گزارش جهت رسیدگی به بازپرس شعبه ۱۰ ارجاع گردیده است. در بازپرسی از م.ک. تحقیق اظهار داشته قبول دارم فقط شیشه همراهم بود و تریاک نبود به خاطر اینکه تحت فشار بودم گفتم که انداختم. ضمنا شخص ح.ف. که دوست من هست بچه ک. و ساکن ک. می باشد. به من گفت برو یک بسته از م.م. تحویل می گیری و بابت این کار یک میلیون تومان به شما شیرینی می دهم. من قبول کردم دیشب چهارشنبه مواد (بسته) را از م.م. در ترمینال جنوب تحویل گرفتم وقتی می خواستم برگردم ک. مأمورین به من مشکوک شدند و من را دستگیر کردند مواد از زیر صندلی کشف شد. با مأمورین همکاری کردم با م.م. تماس گرفتم خواستم جنس را پس بدهم تحت تعلیم مأمورین و با تماس با م.م. ، ه.خ. را فرستاد قرار بازداشت موقت متهم صادر شده است. از م.م. تحقیق اظهار داشته است من بسته حاوی مدارک را به ح. داده ام و هیچ بسته ای به م. نداده ام و قبول دارم که من ه.خ. را فرستادم و به ایشان گفتم برو میدان ب. یکی از آشنایان می آید و یک بسته برای پدرم است بگیر. قرار بازداشت موقت نامبرده نیز صادر شده است. از ه.خ. نیز تحقیق اظهار داشته من صبح داشتم می رفتم مغازه خودم م. به من زنگ زد گفت رفیقم از شهرستان آمده و من تهران نیستم. اگر زحمتی نمی شود برای من یک امانتی بگیر برای پدرم آورده برو میدان ب. تحویل بگیر به محض اینکه رسیدم مأمورین من را گرفتند و من مبهوت شدم. گفتم من را م.م. فرستاده و از هیچ چیز خبر ندارم و همکاری کردم ایشان دستگیر شده اگر می دانستم شیشه است هیچ وقت همکاری نمی کردم قرار بازداشت موقت نامبرده نیز صادر شده است سپس متهم به زندان معرفی و مأمورین کاشف جهت ادای توضیح دعوت شده اند در مورخ ۱۳۹۲/۲/۱۴ احد از مأمورین به نام ستوان سوم خ. در بازپرسی حاضر گردیده است. از نامبرده سؤال گردیده نحوه کشف مواد و دستگیری متهم را توضیح دهید. در پاسخ اظهار داشته است اینجانب مسئول شعبه مبارزه با مواد مخدر کلانتری ... در مورخ ۱۳۹۱/۱۱/۲۳ حدود ساعت ۲۰/۳۰ به همراه استوار ا. احد از پرسنل کلانتری در حین گشت زنی در تقاطع اتوبان ... به یک خودرو پژو ۴۰۵ به شماره پلاک ... که به صورت مورب پارک کرده بود و دارای یک نفر سرنشین بود مشکوک شده با رؤیت ما از محل به سمت شرق اتوبان متواری گردید و بعد از مدتی تعقیب و گریز با شلیک ۵ تیر هوائی خودرو متوقف نشد و اقدام به فرار به شهرک ... نمود که مجبور به شلیک به سمت لاستیک آن شدیم و پنجر شد و خودرو متوقف و متهم س.ک. دستگیر شد. در بازرسی از خودرو زیر صندلی راننده مقدار یک کیلوگرم مواد مخدر از نوع شیشه کشف شد. و در موقع دستگیری اظهار داشت یک کیلوگرم تریاک داشته که در حین تعقیب و گریز در خرابه ای زیر سنگ گذاشته است که موفق به کشف آن نشدیم و متهم بیان نمود بنده رابط هستم و مبلغ یک میلیون تومان از شخصی به نام ح.ف. که دوستم می باشد. در ک. ساکن است گرفته ام تا به تهران آمده و مواد را از شخصی به نام م. م. تحویل بگیرم و به ک. ببرم و سایر متهمان توسط مأمورین پایگاه دستگیر شدند. ضمنا آقای م.م. در کلانتری با متهم م.گ. بارها جهت دریافت پولش تماس گرفت که متهم بیان نمود اگر آقای ف. پول را به شما نداد من مواد را برای شما می آورم طی اطلاع از پایگاه متوجه شدم پایگاه با آقای م. هماهنگی کرده که آقای ک. مواد را به او بدهد و سایر دستگیر ی ها توسط پایگاه انجام شده است و از شخص ه.خ. نامی نبرده احد دیگر از مأمورین به نام س.ح. در مورخ ۱۳۹۲/۲/۲۳ حاضر گردیده است از نامبرده تحقیق بیان داشته است. در پی دستگیری متهم به هویت م.گ. و کشف حدود یک کیلو و سیزده گرم مواد مخدر روان گردان شیشه توسط کلانتری ... در بازجوئی از وی بیان داشت بنده به عنوان رابط قصد تحویل مواد فوق از فردی به نام م.م. در تهران به فردی به نام ح.ف. در ک. داشتم که توسط مأمورین دستگیر شدم و حاضرم با مأمورین همکاری نموده تا تحویل دهنده مواد مخدر ( م. م. ) دستگیر شود. از طریق متهم با حضور و ارشاد مأمورین با متهم م.م. تماس گرفته شد. و به م.م. گفت که مواد روان گردانی که قرار بوده به ح.ف. در ک. برسانم چندین مرتبه با وی تماس گرفته ام گوشی تلفن وی خاموش است و می خواهم مواد را مجددا به شما برگردانم ایشان م.م. بیان داشت مشکلی ندارد و آدرس محل تحویل حوالی میدان ب. تعیین گردید. یک اکیپ عملیاتی در محل قرار حاضر شده پس از مدت حدود یک ساعت متهم م. م. در سر قرار حاضر نشد و طی تماس تلفنی مجدد با م.گ. بیان داشت بنده تهران نیستم احدی از دوستانم به محل قرار در آدرس میدان ب. ابتدای خیابان ... روبروی پمپ گاز می فرستم مواد روان گردان را به وی بده پس از مدتی مجددا م.م. با م.گ. تماس و بیان داشت فردی که مقابل دکه روزنامه فروشی ایستاده است (با مشخصات اعلامی) در همان آدرس اعلام شده دوستم می باشد. مواد روان گردان را به وی تحویل بده لذا تحت مراقبت قرار گرفت و در مقابل دکه روزنامه فروشی فردی که بعدا خود را ه.خ. معرفی نمود شناسائی و دستگیر شد. که بیان داشت از طرف م.م. جهت تحویل و عودت مواد به اینجا آمده ام و مواد تحویل ه.خ. گردید واکنش اولیه نامبرده این بود که گفت از طرف م. م. به محل قرار آمده ام که امانتی را تحویل بگیرم. مجددا از متهمان تحقیق سپس قرار منع تعقیب متهم به نام ه.خ. صادر که مورد موافقت دادیار اظهارنظر قرار گرفته است و نسبت به سایر متهمان مفتوح اعلام شده است( ص ۶۳) سپس دستور اخذ پرینت مکالمات تلفنی متهمان صادر شده است با درخواست مالک اتومبیل که ظاهرا مادر متهم م.گ. می باشد. دستور استرداد آن صادر شده است. (ص ۷۷ )آقایان ر.ا. و ف.ت. از جانب متهم م.م. اعلام وکالت نموده اند. با وصول پاسخ استعلام ارسال پرینت مکالمات از متهم م.م. تحقیق منکر گردیده است و اظهار داشته قبول ندارم (مفاد پیامک ها دلالت بر ارتباط و تماس تلفنی نامبرده قبل از دستگیری با متهم م.گ. دارد) ولی متهم مذکور تماما قبول داشته و اظهار نموده صرفا رابط بوده است سپس قرار مجرمیت متهمان دائر بر مشارکت در نگهداری و فروش یک کیلوگرم شیشه و حمل و نگهداری صادر و کیفرخواست تنظیم و پرونده به دادگاه ارسال شده است ضمنا خانم م.م. و ح.ر. از جانب متهم م.گ. اعلام وکالت نموده اند آقای ع.ر. از جانب متهم م. م. اعلام وکالت نموده است متهم م. م. ، آقای ف.ت. را از وکالت عزل نموده پرونده جهت رسیدگی به شعبه ۲۸ دادگاه انقلاب تهران ارجاع شده است آقایان ع.ر. و ر.ا. از جانب موکل خود آقای م.م. لایحه ای تقدیم که پیوست شده است. در مورخ ۱۳۹۲/۹/۱۰ با حضور متهمان و وکلاء آنان جلسه دادرسی تشکیل گردیده است. اتهام مشارکت و نگهداری و فروش یک کیلوگرم شیشه به متهم م. م. تفهیم گردیده است. اظهار داشته اطلاعی از وجود شیشه ندارم. آقای م.گ. را می شناسم سپس آقای م.گ. بیان داشته است من در آژانس در شهرستان ک. کار می کنم از طریق رفیق خودم و آقای م.م. به نام ح.ف. به من پیشنهاد حمل مواد از تهران به مقصد ک. در قبال مبلغ یک میلیون تومان داده شد. و من مراجعه کردم تهران و با شماره تلفن م.م. تماس گرفتم و ایشان آمدند سر قرار واقع در اطراف ترمینال جنوب با یک دستگاه موتور سیکلت آمد و یک بسته و کارتن که اطراف آن را آب معدنی گذاشته بود و وسط آن مواد شیشه بود که مأمورین آن را کشف کردند و م.م. رفت من در حال بردن محموله بودم که مأمورین به من شک کردند و مواد مورد بازرسی قرار دادند و مواد کشف شد. و گوشی موبایل من در اختیار مأمورین بود و آن ها از طریق شماره تلفن آقای م. که در تلفن من ثبت بود با وی قرار گذاشتند و نامبرده به محل قرار آمد و وی را دستگیر کردند خطاب به متهم اظهارات م.ک. را شنیدید چه می گوئید. قبول دارم آقای م.گ. با موبایل من تماس گرفت. تماس وی برای سند اتومبیل بود، سند چه اتومبیلی نمی دانم چه سندی بوده است من در میدان ... با وی قرار گذاشتم و من ه.خ. از دوستان را فرستادم تا مواد را از وی تحویل بگیرد که در محل قرار دستگیر شد و ه. به من زنگ زد و گفت دستگیر شدم و مواد را هم از م.گ. گرفته ام من درب مغازه نشسته بودم که مأمورین مراجعه و من را دستگیر کردند. سپس وقت رسیدگی به جهت لزوم حضور مأمورین کاشف تجدید شده است، در مورخ ۱۳۹۳/۵/۱۳ احد از مأمورین به نام سرگرد پ. حضور یافته توضیحات وی اخذ شده است. مطالب سایر مأمورین را تکرار نموده است. بعد از چندین جلسه تجدید وقت دادرسی سرانجام در مورخ ۱۳۹۴/۲/۳۰ با حضور متهمان و وکلاء آنان و نماینده دادستان جلسه دادرسی تشکیل شده است. متهم م.گ. مطالب قبلی را در قبال پرسش های دادگاه عینا تکرار کرده است آقای م.م. نیز اظهار داشته است من هیچ کارتنی برای متهم نبرده ام. من ه. را یک بار ۸ صبح به میدان ب. فرستادم من بهشت زهرا بودم، ساعت ۹ ه. را فرستادم تا برای من تریاک بگیرد. تریاک درخواستی من یک کیلو بود و قرار بود حدود یک و نیم میلیون تومان پول بدهم وی هنگام ورود به تهران دو کارتن همراه داشته یک کارتن تریاک و یک کارتن حاوی مواد شیشه که تریاک را به بیرون پرتاب می کند ولی شیشه را کشف می کنند و ه. رفت و دستگیر شد. بعد به من زنگ زد و گفت دستگیر شده ام. بعد از یک ساعت گوشی روشن شد. من گفتم می آیم مغازه آمدم مغازه مأمورین من را دستگیر کردند پس از اخذ اظهارات نماینده دادستان از متهمان آخرین دفاع اخذ شده است وکلاء آنان اظهار داشته طی لایحه مدافعات خود را اعلام می کنیم آقای م.ر. وکیل تسخیری متهم م.م. لایحه ای تقدیم به شماره ۰۰۰۵-۱۳۹۴/۳/۵ ثبت و طی آن اتهام انتسابی به موکلش را فاقد وجاهت قانونی دانسته و حکم برائت نامبرده را خواستار می شود. آقای ح.ر. نیز از جانب متهم م.گ. لایحه ای تقدیم و تقاضای تکمیل تحقیقات و شناسائی شخص ح.ف. نموده است. سپس دادگاه با ختم رسیدگی به شرح دادنامه شماره ۰۰۰۸۱-۱۳۹۴/۳/۳۰ با احراز بزهکاری متهمان مستند به بند ۶ ماده ۸ قانون اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر متهمان را به اعدام و مصادره اموال ناشی از جرم ارتکابی محکوم می نماید. با اعتراض وکلاء محکوم علیه پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و حسب دستور جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع شده است. مفاد لوایح اعتراض تکرار مطالب قبلی است. هنگام شور قرائت می گردد. هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای عنایت حیاتی عضو ممیز و اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای مهرداد حبیبی دادیار محترم دادسرای دیوان عالی کشور اجمالا مبنی بر نقض دادنامه مشاوره نموده چنین رأی می دهد:

رأی شعبه دیوان عالی کشور

رأی فرجام خواسته به جهات ذیل واجد نقص و ایراد است. اولا: متهم م.گ. از بدو دستگیری و تحقیقات صورت گرفته از مشارالیه بیان داشته که مواد روان گردان مکشوفه (یک کیلوگرم شیشه) متعلق به شخصی موسوم به ح. ف. می باشد و تقبل نموده است در قبال اخذ مبلغ یک میلیون تومان کرایه آن را از دیگر متهم ( م. م. ) دریافت و در کرمان به نامبرده تحویل نماید پیرامون این ادعاء شناسائی شخص مذکور و تحقیق جامع و مبسوط از نامبرده و مواجهه حضوری با متهمان هیچگونه اقدامی معمول نشده است. حال آنکه شناسائی و تحقیق از مشارالیه و احراز صحت ادعای متهم قطعا در نوع اتهام تفهیمی و مجازات وی مؤثر خواهد بود. ثانیا: به لحاظ دفاعیات متهم مذکور که خود را واسطه دریافت و تحویل مواد مکشوفه اعلام داشته است و در فرض صحت ادعای وی که با شناسائی شخص ح.ف. و تحقیق از نامبرده صحت و سقم آن روشن می گردد و با توجه به اینکه ظاهرا بلافاصله پس از تحویل مواد مکشوفه توسط م.م. به وی مورد شناسائی مأمورین قرار گرفته و با مقداری تعقیب و گریز دستگیر شده است اتهام حمل و نگهداری مواد روان گردان در مورد نامبرده نمی تواند صادق باشد بلکه اتهام در محدوده معاونت در خرید و فروش قابل بررسی است که این امر نیز مورد توجه و التفات دادگاه قرار نگرفته است لذا رأی صادره به جهات یاد شده معد نقض می باشد. و مستند به بند ب ماده ۴۶۹ و شق دوم بند مذکور با نقض آن رسیدگی مجدد به همان دادگاه صادرکننده حکم منقوض ارجاع می گردد تا پس از رفع نواقص رأی مقتضی صادر نماید. پرونده به مرجع مربوطه اعاده گردد.

مستشار و عضومعاون شعبه اول دیوان عالی کشور

حمیدرضا موحدی - عنایت حیاتی