سید محمد فاطمی قمی

سید محمد فاطمی قمی
زادهٔ	۱۲۵۲ قم
درگذشت	۱۳۲۴
ملیت	ایرانی
تحصیلات	فقه، اصول اسلامی، حکمت، منطق، ادبیات فارسی و عربی، ریاضیات
پیشه(ها)	فقیه، حقوقدان، قاضی، استاد دانشگاه
شناخته‌شده برای	عضویت در کمیسیون تدوین قانون مدنی ایران، تدریس علوم فقهی و حقوقی
مرتبه حوزوی	دانش آموخته حوزه علمیه قم

سید محمد فاطمی قمی (۱ فروردین ۱۲۵۲ خورشیدی در قم – ۲۸ مرداد ۱۳۲۴ خورشیدی) فقیه، حقوقدان، قاضی و استاد ایرانی بود که در تدوین قانون مدنی ایران و بسیاری از قوانین مهم دیگر نقش داشت. او از قضات برجسته و شریعتمدار عدلیه به شمار می‌رفت و در کنار مسئولیت‌های قضایی، در نهادهای آموزش عالی نیز به تدریس پرداخت.

زندگی‌نامه

سید محمد فاطمی فرزند حاج میرزا سیدحسین، تحصیلات مقدماتی و علوم دینی را نزد پدر و علمای حوزه علمیه قم آغاز کرد. او در علوم عقلی، ادبیات فارسی و عربی، فقه و اصول اسلامی، حکمت، منطق و ریاضیات تبحر یافت و به درجه اجتهاد رسید.

فعالیت قضایی

در ۱۶ صفر ۱۳۲۸ هجری قمری (۲۰ آذر ۱۲۸۸ خورشیدی)، هم‌زمان با تدریس در حوزه علمیه، به پیشنهاد حسن پیرنیا به خدمت در عدلیه دعوت شد. در طول ۳۶ سال فعالیت قضایی، مسئولیت‌هایی چون ریاست شعبه دوم محکمه بدایت حقوق، عضویت و ریاست شعبه استیناف، مشاورت و مستشاری دیوان عالی تمیز، ریاست شعب مختلف دیوان عالی تمیز، ریاست کل استیناف تهران، عضویت در شورای عالی ثبت و کمیسیون ترفیع قضایی را برعهده داشت.

نقش در تدوین قانون مدنی

در سال ۱۳۰۷ خورشیدی به دعوت وزارت عدلیه و با نظارت علی‌اکبر داور، سید محمد فاطمی به عضویت کمیسیون تدوین قانون مدنی درآمد. او همراه با افرادی چون سید نصرالله تقوی، سید محسن صدر، سید مصطفی عدل و میرزا محمدرضا ایروانی، در تدوین مواد این قانون همکاری داشت و نگارش دقیق و منسجم او در جلد اول قانون مدنی مشهود است.

فعالیت علمی و آموزشی

سید محمد فاطمی در مدرسه عالی علوم سیاسی و مدرسه عالی حقوق به تدریس حقوق اسلامی، فقه، اصول و همچنین حقوق ثبت اسناد و املاک می‌پرداخت. او بین سال‌های ۱۳۱۰ تا ۱۳۲۰ خورشیدی به صورت افتخاری در دانشکده معقول و منقول تدریس کرد.

آثار

از آثار او می‌توان به ترجمه فارسی کتاب اسلام و اندیشه‌ها نوشته هانری دو کاستری (ترجمه شده به عربی توسط زعلول پاشا) و همکاری در تألیف فرهنگ کاتوزیان (فرهنگ عربی به فارسی) اشاره کرد.

ویژگی‌ها و خدمات اجتماعی

سید محمد فاطمی به زهد، دقت در کار و جدیت شهرت داشت. در طول بیست سال نخست خدمت خود حتی یک روز مرخصی نگرفت. او پیش از مرگ، همه دارایی خود را وقف امور عام‌المنفعه، از جمله ساخت بیمارستانی در قم کرد.

درگذشت

سید محمد فاطمی در ۲۸ مرداد ۱۳۲۴ خورشیدی، در ۷۳ سالگی بر اثر بیماری درگذشت و در قبرستان شیخان قم به خاک سپرده شد.