شناسایی حقوقی شهروندی در ایران پس از انقلاب: قانون یا فرهنگ کلید مفقوده؟

از ویکی حقوق
پرش به ناوبری پرش به جستجو
تحقیقات حقوقی
عنوانشناسایی حقوقی شهروندی در ایران پس از انقلاب: قانون یا فرهنگ کلید مفقوده؟
نویسندههادی صالحی
محمد علی توانا
محور موضوعیحقوق عمومی
سال نشر۱۴۰۲
منتشر شده درنشریه تحقیقات حقوقی
دوره۲۶
شماره۱۰۴
دانلود مقالهدانلود از سایت نشریه


شناسایی حقوقی شهروندی در ایران پس از انقلاب: قانون یا فرهنگ کلید مفقوده؟ عنوان مقاله ای از هادی صالحی و محمد علی توانا است که در سال 1402 و دوره 26 و شماره 104 فصلنامه تحقیقات حقوقی منتشر شده است.

چکیده

وضعیت شهروندی در ایران پس از انقلاب را می‌توان از منظرهای متفاوت بررسی کرد. مقالۀ حاضر تلاش می‌کند از منظر حقوقی-سیاسی و با مبنا قراردادن اصول شهروندی مدرن، وضعیت شهروندی در جمهوری اسلامی ایران را مورد واکاوی قرار دهد. بدین منظور، تأکید اصلی خود را بر روی قانون اساسی و خلأهای آن قرار داده و این پرسش را مطرح می‌کند که آیا کلید مفقودۀ شهروندی در ایران پس از انقلاب قانون اساسی است؟ یافته‌های مقالۀ حاضر نشان می‌دهد قانون اساسی ج.ا.ا تا حدودی حاوی اصول شهروندی مدرن است؛ هرچند مشکلات بنیادین هم در آن وجود دارد که از آن جمله عدم شفافیت و عدم شمولیت است. اما مشکل اصلی را باید در فرهنگ- به مثابه قواعد هنجاربخش زندگی روزمره- جستجو نمود. بدین معنا که عدم شناسایی تفاوت و خشونت نسبت به غیر، یکی از معضلات اساسی در راه نهادینه‌شدن شهروندی در جامعۀ ایرانی است. نتیجه این که برای ارتقای شهروندی در جامعۀ ایران بیش از هر چیز باید بر روی پذیرش دیگری و رفع خشونت در فرهنگ عمومی جامعۀ ایران متمرکز شد. آنچه در تحلیل تولد شهروندی در ایران در مقایسه با غرب اهمیت می‌یابد، تبارِ تاریخی آن در بستر روابط اقتصادی، حقوقی و فرهنگی طبقات اجتماعی است.

کلیدواژه ها

  • شناسایی حقوقی
  • شهروندی
  • حقوق فرهنگی
  • رویکرد حقوقی-سیاسی
  • ایرانِ پس از انقلاب