شیوه های دادرسی مالیاتی با تاکید بر اصول دادرسی منصفانه با رویکرد به لایحه اصلاح قانون مالیات های مستقیم

عنوان	شیوه های دادرسی مالیاتی با تاکید بر اصول دادرسی منصفانه با رویکرد به لایحه اصلاح قانون مالیات های مستقیم
رشته	حقوق عمومی
دانشجو	سیدضیاالدین مومنی
استاد راهنما	اصغر عربیان
مقطع	کارشناسی ارشد
سال دفاع	۱۳۹۴
دانشگاه	دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی

شیوه های دادرسی مالیاتی با تاکید بر اصول دادرسی منصفانه با رویکرد به لایحه اصلاح قانون مالیات های مستقیم عنوان پایان نامه ای است که توسط سیدضیاالدین مومنی، با راهنمایی اصغر عربیان در سال ۱۳۹۴ و در مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی دفاع گردید.

چکیده

درحقوق مالیاتی بیشتر کشورها برای تامین و تضمین مالیات، اختیارات و اقتدارات گسترده به دستگاه مالیاتی اعطا می کنند، تا با توسل به آنها بتواند مالیات را به خوبی و به موقع تشخیص و وصول نماید. در کنار امتیازات ویژه و گسترده که دستگاه مالیاتی را در مقام و مرتبه بالاتری از مودیان قرار می دهد، رعایت حقوق مودیان مالیاتی می تواند به تعدیل این رابطه نابرابر کمک کند و موجبات اعتماد و اطمینان به دستگاه مزبور و به تبع آن، همکاری و مشارکت مودیان مالیاتی در پرداخت مالیات را فراهم سازد.در ایران مودیان مالیاتی از حقوق قانونی خاص خود ازجمله حق اعتراض و شکایت در مراجع شبه قضایی (هیات های حل اختلاف مالیاتی اعم از بدوی و تجدید نظر، شورای عالی مالیاتی و هیات موضوع ماده ۲۵۱ مکرر قانون مالیات های مستقیم) و قضایی (دیوان عدالت اداری و عنداللزوم محاکم دادگستری) برخوردارند. هیات های حل اختلاف مالیاتی و هیات موضوع ماده ۲۵۱ مکرر به اعتراضات و شکایات وارده به طور شکلی و ماهوی رسیدگی می کنند لیکن شورای عالی مالیاتی و دیوان عدالت اداری فقط به صورت شکلی اقدام به رسیدگی می نمایند.رسیدگی در دادگاه های اختصاصی اداری بایستی با رعایت اصول و آیین های دادرسی منصفانه انجام شود. حق برخورداری از دادرسی منصفانه، در بردارنده مجموعه ای از اصول از قبیل اصل حاکمیت قانون و اصل استقلال قاضی و دستگاه قضایی و به تبع آن مرجع شبه قضایی است که جهت رعایت حقوق طرفین در رسیدگی به دعاوی آنها پیش بینی شده است. وضعیت موجود دادرسی مالیاتی در ایران با اشکالات عدیده ای چه در فرایند و یا رسیدگی ماهیتی همراه است ازجمله: رسیدگی بدون رسمیت یافتن جلسات به دلیل عدم حضور قاضی عضو هیات، صدور آراء کلیشه ای و فاقد استدلال و توجیهات قانونی، تاخیر در اجرای قرارهای کارشناسی و اطاله دادرسی که با دادرسی منصفانه و وضعیت مطلوب و قابل قبول آن فاصله ایجاد کرده است. بنابراین تحول در ساختار و ترکیب و نحوه فعالیت و عملکرد این مراجع و همچنین تدوین قانون آیین دادرسی اداری یک ضرورت اساسی است.

ساختار و فهرست پایان نامه

فصل اول: کلیات طرح ۱

۱–۱ مقدمه ۲

۲–۱ بیان مسیله ۴

۳–۱ هدف های تحقیق ۵

۴–۱ اهمیت موضوع تحقیق و انگیزه انتخاب آن ۶

۵–۱ پیشینه تحقیق ۶

۶–۱ سوالات تحقیق ۷

۷–۱ فرضیه های تحقیق ۸

۸–۱ روش تحقیق ۸

۹–۱ مدل تحقیق ۸

۱۰–۱ محدودیت ها و مشکلات تحقیق ۹

۱۱–۱ تعاریف واژه ها ۱۰

فصل دوم: حقوق متقابل اداره و مودیان ۲۱

۱–۲ حقوق اداره ۲۲

۱–۱–۲ حق شناسایی و تشخیص ۲۲

۲–۱–۲ حق درخواست توضیحات و کسب اطلاعات ۲۴

۳–۱–۲ حق اخذ اسناد و مدارک ۲۵

۴–۱–۲ حق بازرسی ۲۵

۵–۱–۲ حق تحقیق و رسیدگی ۲۶

۶–۱–۲ حق تشخیص علی الراس ۲۶

۷–۱–۲ حق اخذ علی الحساب مالیاتی ۲۷

۸–۱–۲ حق تعیین روش خاص نگهداری حساب برای مودی ۲۸

۹–۱–۲ حق تنبیه و مجازات مودی ۲۸

۱۰–۱–۲ حق وصول مالیات از طریق اقدامات اجرایی و توقیف اموال مودی ۲۹

۱۱–۱–۲ حق مطالبه بر مبنای مسیولیت تضامنی در پرداخت مالیات ۲۹

۱۲–۱–۲ حق تقدم مالیه نسبت به سایر طلبکاران ۲۹

۲–۲ حقوق مودیان مالیاتی ۲۹

۱–۲–۲ حق محفوظ ماندن اطلاعات مالیاتی از افشاگری ۳۰

۲–۲–۲ حق ممیزی های معقول ۳۰

۳–۲–۲ حق مرور زمان مالیاتی ۳۲

۴–۲–۲ حق اعتراض و واخواهی پس از صدور برگ تشخیص یا مطالبه ۳۳

۵–۲–۲ حق پژوهش یا تجدید نظر خواهی ۳۵

۶–۲–۲ حق اطلاع از جلسه دادرسی ۳۵

۷–۲–۲ حق تعویق زمان جلسه دادرسی ۳۶

۸–۲–۲ حق حضور در جلسه دادرسی ۳۶

۹–۲–۲ حق درخواست رسیدگی خارج از نوبت ۳۷

۱۰–۲–۲ حق دفاع در هیات حل اختلاف مالیاتی ۳۷

۱۱–۲–۲ حق داشتن وکیل یا مشاور مالیاتی ۳۸

۱۲–۲–۲ حق استفاده از نظر کارشناس رسمی دادگستری ۳۸

۱۳–۲–۲ حق اطلاع از مبنای تشخیص مالیات و گزارش اجرای قرار ۳۹

فصل سوم: مراجع رسیدگی به اختلافات مالیاتی ۴۱

۱–۳ صلاحیت مراجع رسیدگی به اختلافات مالیاتی ۴۲

۲–۳ مراجع اداری ۴۳

۱–۲–۳ اصل دوگانگی قضایی و تشکیل محاکم اداری ۴۴

۲–۲–۳ الگوی دادگاه های اختصاصی اداری ۴۵

۱–۲–۲–۳ انگلستان ۴۵

۲–۲–۲–۳ فرانسه ۵۰

۳–۲–۲–۳ ایران ۵۲

۳–۲–۳ تقسیم بندی مراجع اداری نظارت و رسیدگی به اختلافات مالیاتی ۵۶

۱–۳–۲–۳ مراجع کنترل اداری ۵۶

۲–۳–۲–۳ مراجع شبه قضایی ۵۸

۱–۲–۳–۲–۳ هیات های حل اختلاف مالیاتی ۵۸

۱–۱–۲–۳–۲–۳ هیات حل اختلاف مالیاتی بدوی ۶۰

۲–۱–۲–۳–۲–۳ هیات حل اختلاف مالیاتی تجدیدنظر ۶۴

۳–۱–۲–۳–۲–۳ هیات حل اختلاف مالیاتی موضوع ماده

قانون مالیات های مستقیم ۶۵

۴–۱–۲–۳–۲–۳ هیات حل اختلاف مالیاتی موضوع ماده

(هیات هم عرض) ۶۷

۲–۲–۳–۲–۳ شورای عالی مالیاتی ۶۷

۱–۲–۲–۳–۲–۳ ساختارشورای عالی مالیاتی ۶۷

۲–۲–۲–۳–۲–۳ نحوه رسیدگی شورا به آراء قطعی هیات های حل اختلاف مالیاتی ۶۸

۳–۲–۳–۲–۳ هیات موضوع ماده

مکرر (هیات فوق العاده) ۷۰

۴–۲–۳ رسیدگی ماهوی و شکلی ۷۱

۵–۲–۳ شیوه عمل مراجع اداری در حل اختلافات مالیاتی ۷۲

۳–۳ مرجع قضایی ۷۴

۱–۳–۳ قواعد حقوقی حاکم بر اقدامات و تصمیمات دستگاه مالیاتی ۷۵

۱–۱–۳–۳ قوانین و مقررات ۷۵

۱–۱–۱–۳–۳ قانون اساسی ۷۵

۲–۱–۱–۳–۳ قوانین عادی ۷۵

۳–۱–۱–۳–۳ معاهدات بین المللی ۷۵

۴–۱–۱–۳–۳ آیین نامه های اداری ۷۶

۲–۱–۳–۳ عرف و منابع معتبر اسلامی ۷۶

۳–۱–۳–۳ قواعد عمومی حاکم ۷۷

۴–۱–۳–۳ آراء و تصمیمات دادگاه ها ۷۷

۲–۳–۳ شیوه های نظارت قضایی ۷۸

۱–۲–۳–۳ در نظام حقوقی و قضایی ایران ۷۸

۱–۱–۲–۳–۳ تاریخچه مختصر نظارت قضایی به فرایند مالیاتی در ایران ۷۸

۲–۱–۲–۳–۳ فرایند رسیدگی دیوان عدالت اداری ۷۹

۳–۱–۲–۳–۳ صلاحیت دیوان عدالت اداری در رسیدگی به اختلافات مالیاتی ۸۳

۴–۱–۲–۳–۳ صلاحیت دیوان نسبت به آرای هیات های حل اختلاف مالیاتی ۸۵

۵–۱–۲–۳–۳ صلاحیت دیوان نسبت به آرای شورای عالی مالیاتی ۸۷

۶–۱–۲–۳–۳ صلاحیت دیوان نسبت به آرای هیات موضوع ماده

مکرر ق م م ۸۸

۲–۲–۳–۳ در سایر نظامات حقوقی ۸۹

فصل چهارم: دادرسی منصفانه مالیاتی ۹۱

۱–۴ اصول دادرسی منصفانه ۹۲

۱–۱–۴ اصل حاکمیت قانون ۹۵

۲–۱–۴ حق دادخواهی افراد (حق دسترسی مساوی به دادگاه) ۹۸

۳–۱–۴ اصل استقلال و بی طرفی ۱۰۰

۴–۱–۴ اصل برابری افراد و منع تبعیض ناروا ۱۰۵

۵–۱–۴ اصل علنی و حضوری بودن دادرسی ۱۰۶

۶–۱–۴ اصل برایت ۱۰۷

۷–۱–۴ رسیدگی در مهلت متعارف و منطقی ۱۰۹

۸–۱–۴ اصل تناظر و ضرورت توجه دادرس به دلایل و مستندات ۱۱۰

۹–۱–۴ حق تجدیدنظرخواهی ۱۱۱

۱۰–۱–۴ حق جبران خسارت ۱۱۲

۱۱–۱–۴ حق آگاهی شهروندان از قوانین و مقررات و حقوق خود ۱۱۳

فصل پنجم: تحلیل آماری وضعیت هیات های حل اختلاف مالیاتی ۱۱۴

۱۱۵ ۱–۵ تحلیل نمونه آماری فواصل زمانی فرآیند رسیدگی و دادرسی مالیاتی در سال ۱۳۹۳

۲–۵ تحلیل آماری قرارهای صادره از سوی هیات ها ۱۱۶

۳–۵ تحلیل آماری احکام صادره از سوی هیات ها ۱۱۸

۴–۵ تحلیل آمار اعضای هیات ها ۱۱۹

نتیجه گیری و پیشنهادات ۱۲۲

– نتیجه گیری ۱۲۳

– پیشنهادات ۱۲۶

ضمایم ۱۳۰

فهرست منابع ۱۳۹

چکیده انگلیسی –

کلیدواژه ها

• اختلاف مالیاتی
• دادرسی مالیاتی
• دادرسی منصفانه
• حقوق اداری
• مالیات مستقیم
• مودی مالیات
• حل اختلاف
• دادرسی عادلانه