عدم ترتب احکام تعزیرات بر تعزیرات منصوص شرعی در قانون مجازات اسلامی از منظر فقه اهل بیت ع
 | |
| عنوان | عدم ترتب احکام تعزیرات بر تعزیرات منصوص شرعی در قانون مجازات اسلامی از منظر فقه اهل بیت ع |
|---|---|
| رشته | فقه و حقوق جزا |
| دانشجو | سید عباس حیدری |
| استاد راهنما | رحیم ابوالحسینی |
| مقطع | کارشناسی ارشد |
| سال دفاع | ۱۴۰۳ |
| دانشگاه | جامعه المصطفی العالمیه |
عدم ترتب احکام تعزیرات بر تعزیرات منصوص شرعی در قانون مجازات اسلامی از منظر فقه اهل بیت ع عنوان پایان نامه ای است که توسط سید عباس حیدری، با راهنمایی رحیم ابوالحسینی در سال ۱۴۰۳ و در مقطع کارشناسی ارشد جامعه المصطفی العالمیه دفاع گردید.
چکیده
عنوان این تحقیق عدم ترتب احکام تعزیرات بر تعزیرات منصوص شرعی در قانون مجازات اسلامی از منظر فقه اهل بیت۷ است؛ با توجه به وارد شدن عنوان و مفهوم تعزیرات منصوص شرعی برای اولین بار از سوی شورای نگهبان – بدون هیچ گونه سابقه فقهی و قانونی – در قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲ه–.ش، تبصره ۲ ماده ۱۱۵ق.م.ا به گونه ای مبهم و کلی، باعث شد تا حقوق دانان و پژوهشگران فقه و حقوق بدنبال توضیح و تنقیح این مساله مبهم و مجمل قانونی بوده و راه حل برای برون رفت قاضی و دستگاه قضایی از این معضل حقوقی و قانونی به وجود بیاید. طبق نظر مشهور فقها اصل اولی در باب تعزیرات در قانون جزای اسلامی؛ تعزیرات مجازات است که میزان و مقدار مجازات آن نا معین و نا مشخص بوده و تعیین مقدار آن از سوی شارع به عهده حاکم واگذار شده است؛ آنچه که بر خلاف این اصل و تعریف مذکور، در فقه اسلامی و در بعضی روایات آمده است تعزیرات مقدر می باشد؛ اختلافی که در بین فقها وجود دارد و روایاتی که مورد بحث و استناد آنها قرار گرفته است. عنوان عام و کلی المجتمعان تحت ازار واحد و نظایر این مساله فقهی – حقوقی است؛ با اندک اختلاف جزیی در الفاظ و تعابیر؛ آنچه مورد نظر و محل ابتلا است مبهم بودن و اجمال تعزیر منصوص شرعی در قانون مجازات اسلامی از سوی قانون گذار است و به مجازاتی گفته می شود که نوع مجازات و میزان و مقدار آن از سوی شارع تعیین و مشخص شده است و بعضی از احکام تعزیرات مثل عدم تعلیق اجرای مجازات، عدم مرور زمان، عدم تعویق صدور حکم و... شامل این نوع تعزیر نشده و در این مسایل با حدود شباهت دارد. جهت توضیح و روشن شدن تعزیرات منصوص شرعی و احکام مترتب بر آن، باید راه سومی را در نظر گرفت که هم بعضی آثار تعزیرات مثل اختیار فی الجمله حاکم و قاضی در نحوه کیفیت اجرای مجازات و همچنین بعضی از آثار حدود مثل معین بودن مقدار و میزان مجازات از سوی شارع و غیره را دارد. به اساس منصوص بودن مجازات و بیان نوع مجازات و میزان آن از سوی شرع طبق اصل قانونی بودن جرایم و مجازات ها و ضرورت اصل ضمانت اجرا در حقوق کیفری و جنایی، بویژه تعزیرات و آثار حقوقی و کیفری این قاعده، اصل بر تصریح و نص شرع است و قاضی حق هیچ گونه مجازات و تعیین آن را ندارد مگر اینکه در قانون ثبت شده باشد و قانون گذار برای آن مجازات تعیین کرده باشد. البته مواردی استثنایی هم وجود دارد. آنچه که مسلم است و اصل در قانون و مسایل حقوقی می باشد تعیین و تقدیر مجازات است که با استفاده از منابع دینی و رجوع به روایات و در صورت فقدان، رجوع به منابع فقه طبق اصل ۱۶۷ ق.ا.ج هم ناظر به وجود تعزیر منصوص شرعی بوده و این مساله، در حدود هم صورت فقدان مصداق و عدم ذکر آن در قانون رجوع به فقه را مطرح کرده است و این مساله در تعزیرات مصطلح به عهده حاکم و قاضی گذاشته شده است.
ساختار و فهرست پایان نامه
فهرست مطالب مباحث مقدماتی
بیان مساله و تعیین محل نزاع
الف – تبیین مساله و سوال اصلی
ب – سوالات فرعی تحقیق
ج – فرضیه ها
د – پیشینه پژوهش تعزیرات منصوص شرعی
ه– – اهداف تحقیق و پژوهش:
فصل اول: مفاهیم و کلیات
مبحث اول – مفاهیم
مقدمه و پیش نیاز – قانون مجازات اسلامی
گفتار اول – مفهوم حد
الف – معنای لغوی حد
ب – معنای اصطلاحی حد
ج – حد در قرآن کریم
د – حد در روایات
ه– – حد و اجرای آن در عصر غیبت
گفتار دوم – مفهوم تعزیر
الف – معنای لغوی تعزیر
ب – معنای اصطلاحی تعزیرات
ج – تعزیر در قرآن کریم
گفتار سوم – تعزیرات منصوص شرعی
مبحث دوم – کلیات
گفتار اول – فلسفه تعزیرات در اسلام ۲۸
– سزادهی و اجرای عدالت ۲۹
– ضمانت اجرا ۳۰
– اصلاح و تربیت مجرم ۳۱
– ارعاب و پیشگیری از وقوع جرم
گفتار دوم: پیشینه تاریخی و خاستگاه بحث تعزیرات
۱ تعزیرات منصوص شرعی از دیدگاه فقها
۲ قاعده درء
گفتار سوم: انواع و اقسام تعزیرات
الف – تعزیرات مقدر و غیر مقدر
ب – تعزیرات شرعی و حکومتی
ج – تعزیر به اعتبار حق الله و حق الناس
د – تعزیرات منصوص شرعی و غیر منصوص شرعی
فصل دوم: مصادیق و گستره تعزیرات منصوص شرعی و مقایسه آن با حدود
تمایز های حدود با تعزیرات ۵۰ مبحث اول – مصادیق تعزیرات منصوص شرعی ۵۰ گفتار اول – مصادیق تعزیرات منصوص شرعی در روایات ۵۰
– اجتماع دو فرد اجنبی در زیر یک لحاف ۵۲
– بوسیدن پسر از روی شهوت ۵۲
– جماع شوهر با همسر روزه دار خود
۴– جماع مرد با زن حایض خود ۵۳
– تزویج ذمیه بر زن مسلمان ۵۴
– ازاله بکارت دختر با انگشتان ۵۵
– نزدیکی و مقاربت با حیوان حلال گوشت
گفتار دوم – مصادیق تعزیرات منصوص شرعی در قانون مجازات اسلامی
مبحث دوم – مقایسه تعزیرات منصوص شرعی با حد شرعی
اشتراکات و تفاوت های تعزیرات منصوص شرعی با حد ۶۰
– تمایزها ۶۰
– اشتراکات
گفتار اول – مقایسه از جهت موجبات و اسباب
موجبات تعزیر
گفتار دوم – مقایسه از جهت نوع مجازات
گفتار سوم – مقایسه از جهت میزان مجازات
فصل سوم: ادله عدم ترتب احکام تعزیرات منصوص شرعی بر تعزیرات غیر منصوص شرعی
مبحث اول – ادله روایی عدم ترتب احکام تعزیرات منصوص شرعی بر تعزیرات غیر منصوص شرعی
گفتار اول – گونه شناسی روایات باب تعزیر ۷۱
– روایاتی که کلمه تعزیر بطور مطلق و بدون قید اضافی آمده است ۷۲
– روایاتی که کلمه تعزیر با قید ماه جلده است ۷۲
– مساوی بودن حکم جلد و سوط ۷۳
– روایاتی در باب مقدار تعزیر ۷۳
– روایات من افتضت جاریه بیدها و نظایرها ۷۴
– روایات وطء بهایم
گفتار دوم – میزان دلالت و رفع تعارض آنها
۱– تمایز حد و تعزیر در روایات
الف – مرسله منصور بن حازم از امام صادق۷
ب – اجتماع الرجل مع الرجل فی لحاف واحد
ج – روایت ابن سنان ازامام صادق۷
د – روایت زید شحام
۲– توجیه کنندگان تعزیرات منصوص شرعی
مبحث دوم – ادله حقوقی عدم ترتب احکام تعزیرات منصوص شرعی بر تعزیرات غیر منصوص شرعی
گفتار اول – اصل قانونی بودن جرایم و مجازات ها
گفتار دوم – اصل ضمانت اجراء
۱ تعریف ضمانت اجراء
۲ الزامی بودن قوانین حقوقی و کیفری
۳ ضمانت اجرابی مجازات نسبت به مجرم
فصل چهارم: آثار عدم ترتب احکام تعزیرات منصوص شرعی بر تعزیرات غیر منصوص شرعی
مبحث اول – آثار حقوقی و کیفری
گفتار اول – جلوگیری از اخلال و تعارض آرا در قانون
گفتار دوم – تضمین حقوق افراد جامعه و حاکمیت قانون
الف – ضمانت حقوقی و قضایی
ب – آثار قانونی و حقوقی اصل قانونی بودن جرایم و مجازات ها
مبحث دوم: آثار فردی و اجتماعی
گفتار اول: آثار فردی
الف – اجرای عدالت در جامعه
ب –بازدارندگی در مقابل مجرم
گفتار دوم : آثار اجتماعی
الف – حفظ نظم و آرامش در جامعه
ب – ضمانت اجرای قانون از تخلف و نا هنجاری ها
ج – پیشگیری از وقوع جرم
نتیجه گیری
پیشنهادها:
فهرست منابع
کلیدواژه ها
- تعزیرات
- تعزیرات منصوص شرعی
- تعزیرات غیر منصوص شرعی
- اصل قانونی بودن جرایم و مجازات ها
- ترتب احکام و آثار