ماده 68 قانون تجارت الکترونیکی

ماده 68 قانون تجارت الکترونیکی (اصلاحی ۱۴۰۳/۰۳/۳۰): هر کس در بستر مبادلات الکترونیکی، از طریق ورود، تغییر، محو و توقف«‌داده پیام» و مداخله در پردازش «‌داده پیام» و سیستم‌های رایانه‌ای، و یا استفاده از وسایل‌کاربردی سیستم‌های رمزنگاری تولید امضاء - مثل کلید اختصاصی - بدون مجوز‌ امضاء‌کننده و یا تولید امضای فاقد سابقه ثبت در فهرست دفاتر اسناد الکترونیکی و یا عدم‌انطباق آن وسایل با نام دارنده در فهرست مزبور و اخذ گواهی مجعول و نظایر آن اقدام به‌ جعل «‌داده پیام»‌های دارای ارزش مالی و اثباتی نماید تا با ارائه آن به مراجع اداری،‌قضایی، مالی و غیره به عنوان «‌داده پیام»‌های معتبر استفاده نماید جاعل محسوب و به‌ مجازات حبس از یک تا سه سال و پرداخت جزای نقدی به میزان ۸۲۵/۰۰۰/۰۰۰ ریال محکوم می‌شود.

‌تبصره (منسوخه 1399/02/23)- مجازات شروع به این جرم حداقل مجازات در این ماده می‌باشد.

• مشاهده ماده قبلی
• مشاهده ماده بعدی

توضیح واژگان

• مبادله الکترونیکی: به معنای انتقال الکترونیکی پول، کالا و خدمات میان خریدار و فروشنده است که البته منظور اسناد و اطلاعاتی است که مبادله پول، کالا و خدمات به خودی خود یک فعالیت تجارتی هم به حساب می آید.
• داده پیام: هر نمادی از واقعه، اطلاعات یا مفهوم است که با وسایل الکترونیکی، نوری یا فناوری های جدید اطلاعات تولید، ارسال، دریافت، ذخیره یا پردازش می شود.
• امضا: هر نوشته و علامتی را که در ذیل سند، حسب قصد و عادت ترسیم کننده، و نیز در نظر دیگران، دلالت بر هویت او نماید؛ امضاء می‌نامند.
• جعل: شخصی به قصد تحریف واقعیت، تغییراتی را در نوشته ای ایجاد میکند که قابلیت اضرار به غیر دارد.
• مرجع قضایی: محلی که برای قضاوت به آن مراجعه می‌شود.
• جاعل: به مرتکب جرم جعل، جاعل گویند.
• حبس: در لغت به معنای منع کردن و زندانی کردن است. در اصطلاح به معنای محدود کردن فرد از رفت و آمد و جلوگیری از تصرفات او، آنگونه که خودش می‌خواهد، است.
• جزای نقدی: محکومیت مجرم به دادن پول را جریمه نقدی یا تعزیر به اخذ مال گویند. نام دیگر جریمه‌ی نقدی، جزای نقدی است که به آن جرمانه (به ضم اول) نیز گفته می‌شود.

• مجازات: در لغت به معنی جزا دادن، پاداش و کیفر آمده است. در اصطلاح حقوقی، آزاری است که قاضی به علت ارتکاب جرم به نشانه نفرت جامعه از عمل مجرمانه و مرتکب آن برای شخص مقصر، مطابق قانون تعیین می‌کند.
• شروع به جرم: شروع به جرم، حالتی است که رکن مادی جرم به‌طور کامل انجام نشده‌است و حتی ممکن است با توجه به نظریه ذهنی، هیچ بخشی از رکن مادی محقق نشود.

پیشینه

• ماده 68 قانون تجارت الکترونیکی (مصوب 1382): هر کس در بستر مبادلات الکترونیکی، از طریق ورود، تغییر، محو و توقف«‌داده پیام» و مداخله در پردازش «‌داده پیام» و سیستم‌های رایانه‌ای، و یا استفاده از وسایل‌کاربردی سیستم‌های رمزنگاری تولید امضاء - مثل کلید اختصاصی - بدون مجوز‌ امضاء‌کننده و یا تولید امضای فاقد سابقه ثبت در فهرست دفاتر اسناد الکترونیکی و یا عدم‌انطباق آن وسایل با نام دارنده در فهرست مزبور و اخذ گواهی مجعول و نظایر آن اقدام به‌ جعل «‌داده پیام»‌های دارای ارزش مالی و اثباتی نماید تا با ارائه آن به مراجع اداری،‌قضایی، مالی و غیره به عنوان «‌داده پیام»‌های معتبر استفاده نماید جاعل محسوب و به‌ مجازات حبس از یک تا سه سال و پرداخت جزای نقدی به میزان پنجاه میلیون (50000000) ریال محکوم می‌شود. ‌تبصره- مجازات شروع به این جرم حداقل مجازات در این ماده می‌باشد.

نکات تفسیری دکترین ماده 68 قانون تجارت الکترونیکی

رفتار مجرمانه ی جعل در رایانه، با رفتار مجرمانه ی سنتی در ابعاد سه گانه ی مادی به نحو کلی، جزئی و معنوی یکسان است. لیکن در جرم جعل کامپیوتری، عمل مرتکب باید در بستر مبادلات تجاری الکترونیک صورت گرفته باشد. شایان ذکر است که جرم مذکور از جمله جرایم مقید به نتیجه می باشد. بدین بیان که اقدامات مرتکب باید منجر به تولید داده پیام تقلبی دارای ارزش مالی و اثباتی شده باشد.

نکات توضیحی ماده 68 قانون تجارت الکترونیکی

موارد نقض حریم خصوصی با استفاده از داده های غلط را می توان از نظر پدیده شناسی به دو دسته تقسیم نمود:

الف) دستکاری و تحریف داده ها توسط اشخاص غیر مجاز (جعل رایانه ای)

ب) گرداوری، ذخیره، پردازش یا افشای اطلاعات تحریف شده توسط دارنده قانونی آن ها.

در مواردی که مرتکب اصولا انگیزه ارائه «داده پیام» مجعول را نداشته یا انگیزه وی تحویل این «داده پیام» به شخص ثالثی باشد و آن شخص ثالث قصد ارائه «داده پیام» را به مراجع اداری و... به عنوان «داده پیام» معتبر داشته باشد، جرم جعل موضوع این ماده اتفاق نیفتاده است. در حالی که، در جرم جعل سنتی، انگیزه استفاده یا عدم استفاده از سند مجعول شرط تحقق جعل نیست.

در فرضی که شخص با ورود با یک سیستم کامپیوتری اقدام به تغییر دادن داده هایی کند که قابلیت استناد در مراجع رسمی و قضایی دارند( مثل سوابق کیفری و همچنین اطلاعات مربوط به موجودی حساب بانکی شخص) می توان از جعل الکترونیکی یا جعل کامپیوتری سخن گفت که بموجب ماده 68 قانون تجارت الکترونیکی جمهوری اسلامی ایران جرم تلقی می شود.

برای تحقق بزه جعل رایانه ای می بایست اولا مصادیق عنصر مادی به صورت ارادی و با عمد در فعل صورت پذیرفته باشد. بنابراین وارد کردن «داده پیام» که ناشی از سهل انگاری متصدی سیستم است و منجر به جعل «داده» شده باشد موجب تحقق جرم جعل نیست، ثانیا مرتکب علم به موضوع داشته باشد؛ یعنی بداند عملی که انجام می دهد غیر مجاز است و در اثر اشتباه خود را مجاز به انجام عمل ندانسته باشد.

نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده 68 قانون تجارت الکترونیکی

1. تغییر، ورود، محو و توقف داده پیام در بستر مبادلات الکترونیکی می‌تواند مصداق جعل باشد.
2. مداخله در پردازش داده پیام و سیستم‌های رایانه‌ای اقدامی غیرقانونی است.
3. استفاده از وسایل کاربردی سیستم‌های رمزنگاری تولید امضاء بدون مجوز بررسی می‌شود.
4. تولید امضاء با کلید اختصاصی بدون مجوز امضاء‌کننده جرم است.
5. امضای فاقد سابقه ثبت در دفاتر اسناد الکترونیکی معتبر نیست.
6. عدم انطباق وسایل رمزنگاری با نام دارنده، مصداق جعل است.
7. اخذ گواهی مجعول در زمینه داده پیام جرم تلقی می‌شود.
8. ارائه داده پیام‌های جعلی به مراجع اداری، قضایی یا مالی جرم است.
9. فرد اقدام‌کننده در جعل داده پیام به عنوان جاعل محسوب می‌شود.
10. مجازات جعل داده پیام شامل حبس از یک تا سه سال است.
11. جزای نقدی جرم شامل پرداخت ۸۲۵ میلیون ریال است.
12. شروع به جرم نیز مجازات دارد و شامل حداقل مجازات است.

پایان نامه و رساله های مرتبط

• رویکرد جزایی نسبت به دیپ فیک ها از منظر معاهدات حقوق بشری دولت ها با تاکید بر نظام جزایی ایران

مقالات مرتبط

• بازشناسی اطلاعات مالی در ترازوی حقوق اموال و مالکیت
• شک در اهلیت طرفین قرارداد هوشمند و امکان اعمال اصل صحت در فرض عدم احراز اهلیت
• تحصیل غیرمجاز اسرار تجاری؛ نقدی بر دادنامه شماره 9109970223801715 مورخ 1391/12/20 صادر شده از شعبه 38 دادگاه تجدیدنظر استان تهران
• گستره و ویژگی‌های داده‌های مجعول رایانه‌ای در حقوق ایران