مبانی و روش های فقهی حقوقی مطالبه گری شهروندان در نظام جمهوری اسلامی ایران
 | |
| عنوان | مبانی و روش های فقهی حقوقی مطالبه گری شهروندان در نظام جمهوری اسلامی ایران |
|---|---|
| رشته | حقوق عمومی |
| دانشجو | علی اصغر دهقان |
| استاد راهنما | ایرج حسینی صدرآبادی |
| استاد مشاور | مهدس منتظرقایم |
| مقطع | کارشناسی ارشد |
| سال دفاع | ۱۴۰۱ |
| دانشگاه | دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری |
مبانی و روش های فقهی حقوقی مطالبه گری شهروندان در نظام جمهوری اسلامی ایران عنوان پایان نامه ای است که توسط علی اصغر دهقان، با راهنمایی ایرج حسینی صدرآبادی و با مشاوره مهدس منتظرقایم در سال ۱۴۰۱ و در مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری دفاع گردید.
چکیده
حق مطالبه گری از مهم ترین حقوق شهروندان است که ریشه های شرعی و عقلی قوی دارد و پذیرفتن آن، ثمرات متعددی در برقراری پیوند بین نهاد حاکمیت و آحاد ملت خواهدداشت. در این پژوهش به کاوش پیرامون حق مطالبه گری در شریعت اسلام و نیز نظریه های بنیادین سازنده ی نظام های کشورهای غربی پرداخته شده است. سپس روش های استفاده ی امت اسلامی و شهروندان از این حق در حکومت های اسلامی و نظام های غربی بررسی شد. در انتها برای یافتن شاخ و برگ های مطالبه گری در ساختار حقوقی ایران، هنجارهای حقوقی کشور مورد تحلیل قرارگرفتند. در این راه از منابع شرعی قرآن و سنت پیامبر(ص) و حضرت امیر(ع) بهره جسته و نمونه هایی از اندیشه فقهای شیعی نیز ذکر شد. بعلاوه به نظریات اندیشمندان غربیِ عصر روشنگری اشاره شد و شیوه های نوین حکمرانی غربی در راستای استقرار حق مطالبه گری مورد مداقه قرار گرفت تا با دید بازتری نسبت به مطالبه گری، به مقررات داخلی رجوع شود. بعلاوه یک نظرسنجی با مشارکت ۹۰ دانشجو بعمل آمد تا جایگاه این حق در افکار عمومی سنجیده شود. نتیجه ی این کاویدن ها نشان می دهد که مطالبه گری، گرچه در شریعت اسلام و روش های عقلی غربی درختی تنومند است، اما در ساختار حقوقی ما نهالی ست که ریشه اش در قانون اساسی بسیار گسترده است ولی ساقه و شاخه هایش در قوانین عادی و مقررات داخلی ضعیفند. این ضعف زمانی بیشتر به چشم می آید که مطابق نظرسنجی بعمل آمده، حق مطالبه گری در میان اکثر دانشجویان مغفول مانده است و در صورت تداوم این وضعیت، میوه ای از درخت مطالبه گری عاید نظام جمهوری اسلامی نخواهدشد. نیکوست که مجموعه حاکمیت ایران، ضمن برداشتن موانع مطالبه گری و بسترسازی دقیق قانونی برای این حق الهی، با پاسخگویی به افکار عمومی، جلوه ی کامل تری از شیوه ی حکمرانی مردم سالاری دینی ارایه دهد.
ساختار و فهرست پایان نامه
مقدمه
بخش یکم: مفاهیم و مبانی حق مطالبه گری شهروندان
فصل یکم: مفاهیم
مبحث یکم: شناخت مفاهیم حق و مطالبه گری
گفتار یکم: مفهوم حق
بند یکم: بررسی لغوی و اصطلاحی"حق"
بند دوم: مفهوم حق در حقوق عمومی
گفتار دوم: مفهوم مطالبه گری
بند یکم: بررسی لغوی و اصطلاحی مطالبه گری
بند دوم: مفاهیم مشابه مطالبه گری
مبحث دوم: بررسی و مقایسه مفاهیم شهروندی در اسلام و شهروندی مدنی
گفتار یکم: مفهوم شهروندی
بند یکم: معادل یابی مفهوم شهروندی در شریعت اسلام
بند دوم: شهروندی مدرن
گفتار دوم: رابطه ی مفهوم شهروندی در اسلام و دولت
بند یکم: عدم لزوم وجود رابطه ی این همانی بین مفاهیم امت اسلامی و شهروندان مدرن
بند دوم: افکار عمومی، حلقه وصل امت اسلامی و شهروندیِ مدرن
فصل دوم: مبانی مطالبه گری از منظر شریعت اسلام و اندیشمندان غرب
مبحث یکم: مطالبه گری مردم در منابع شرعی و کلام فقها
گفتار یکم: مطالبه گری در منابع شرعی
بند یکم: مطالبه گری در قرآن کریم
بند دوم: مطالبه گری در سیره نبوی
بند سوم: مطالبه گری در سیره علوی
گفتار دوم: مطالبه گری در کلام فقها
بند یکم: نظر موافقین مطالبه گری
بند دوم: نظر مخالفینِ وجود حق مطالبه گری
بند سوم: بررسی نظر مخالفین حق مطالبه گری
مبحث دوم: مبانی غربی حق مطالبه گری شهروندان
گفتار یکم: مبانی ساختاری
بند یکم: تفکیک قوا، تضمین کننده ی حق مطالبه گری
بند دوم: دموکراسی، پیونددهنده ی مردم به حکومت
گفتار دوم: مبانی نظری
بند یکم: آزادی بیان و عقیده، مقدمه ی لازمِ مطالبه گری
بند دوم: قرارداد اجتماعی؛ حکومت، مسیول برآوردن خواسته ها
بند سوم: مطالبه گری، حقِ انسانِ غایت فی نفسه
بخش دوم: روش های مطالبه گری
فصل یکم: روش های مطالبه گری از منظر اسلام و نظام های غربی
مبحث یکم: روش های مطالبه گری در شریعت اسلام
گفتار یکم: روش های مکان محور
بند یکم: تحصن، مطالبه گری اصیل
بند دوم: مساجد، پایگاه های مطالبه گری
گفتار دوم: روش های قانون محور
بند یکم: شفافیت، راهکار سازنده ی مطالبه گری
بند دوم: وجوب امر به معروف و نهی از منکر، به معنای وجوب مطالبه گری
مبحث دوم: رو ش های مطالبه گری در نظام های غربی
گفتار یکم: روش های غیرقضایی زمینه ساز مطالبه گری
بند یکم: سوت زنی، مطالبه گری برخورد با فساد
بند دوم: احزاب بعنوان زمینه ساز تحقق مطالبه گری
بند سوم: دموکراسی مشارکتی
گفتار دوم: روش های قضایی مطالبه گری
بند یکم: دادستان و احقاق حقوق عامه
بند دوم: دیوان های اداری و مطالبه گری
فصل دوم: جایگاه و روش حق مطالبه گری شهروندان در نظام حقوقی ایران
مبحث یکم: بررسی جایگاه حق مطالبه گری در نظام حقوقی ایران
گفتار یکم: مطالبه گری در قانون اساسی و سیاست های کلی نظام
بند یکم: مطالبه گری در قانون اساسی
بند دوم: مطالبه گری در سیاستهای کلی نظام
گفتار دوم: بررسی جایگاه حق مطالبه گری در قوانین عادی و مقررات کشور
بند یکم: مطالبه گری در حوزه استانی و پایین تر
بند دوم: مطالبه گری در سطح ملی
مبحث دوم: نگرش پیمایشی شهروندان به حق مطالبه گری
گفتار یکم: تحلیل جداگانه ی آمار به دست آمده از هر پرسش نظرسنجی
بند یکم: اقدام مطالبه گرانه ی شرکت کنندگان
بند دوم: امید حصول نتیجه برای اقدامات مطالبه گرانه
گفتار دوم: تحلیل نهایی آمارهای نظرسنجی
نتیجه گیری و پیشنهادها
منابع
ضمایم
کلیدواژه ها
- حق مطالبه گری
- مطالبه گری شهروندان
- مبانی مطالبه گری
- روش های مطالبه گری