محمد نصیری
محمد نصیری (زادهٔ ۱۲۸۵ خورشیدی در اصفهان) حقوقدان، استاد دانشگاه و از چهرههای برجستهٔ حقوق بینالملل خصوصی در ایران بود. او از نخستین دانشآموختگان ایرانی اعزامی به فرانسه در رشتهٔ حقوق بود و در طول فعالیت علمی و اجرایی خود، سمتهایی همچون ریاست دانشکدهٔ حقوق دانشگاه تهران و عضویت در دیوان دائمی بینالمللی داوری را بر عهده داشت. وی همچنین به عنوان «استاد ممتاز دانشگاه تهران» شناخته شد و نقش مهمی در گسترش آموزش و پژوهش حقوق در ایران داشت.[۱]
زندگینامه
محمد نصیری در سال ۱۲۸۵ خورشیدی در خانوادهای روحانی در اصفهان متولد شد. تحصیلات ابتدایی خود را در مدرسهٔ سعدی و دورهٔ متوسطه را در دبیرستان صارمیه اصفهان گذراند. او در سال ۱۳۰۴ خورشیدی به تدریس در دبیرستانهای اصفهان پرداخت و همزمان تحصیلات خود را در رشتهٔ فقه، اصول و ادبیات عرب ادامه داد.
در سال ۱۳۰۷ خورشیدی برای ادامهٔ تحصیل به تهران آمد و در سال ۱۳۰۹ لیسانس قضایی را از مدرسهٔ عالی حقوق دریافت کرد. همان سال به همراه نخستین گروه از محصلان اعزامی به اروپا راهی فرانسه شد و دورهٔ لیسانس حقوق را مجدداً در دانشکدهٔ حقوق دانشگاه اکس-آن-پرووانس گذراند. وی این دوره را با درجهٔ ممتاز به پایان رساند و مدال علمی لوره در رشتهٔ حقوق بینالملل خصوصی را دریافت کرد. سپس با نگارش پایاننامهای با عنوان «هبه در حقوق ایران» موفق به اخذ دکترای حقوق خصوصی و اقتصاد شد (۱۳۱۱ تا ۱۳۱۵ خورشیدی).[۱]
فعالیتهای علمی و اجرایی
پس از بازگشت به ایران در سال ۱۳۱۲ خورشیدی، نصیری به خدمت قضایی فراخوانده شد و مدتی به عنوان عضو کمیسیونهای تهیه و تدوین قوانین در دادگستری فعالیت کرد. در سال ۱۳۴۴ خورشیدی ریاست ادارهٔ کل حقوقی وزارت دارایی را بر عهده گرفت و سپس به عضویت هیئت علمی دانشکدهٔ حقوق دانشگاه تهران درآمد.
درس تخصصی او «حقوق بینالملل خصوصی» بود و شهرت علمی او موجب انتخابش به عضویت هیئت داوران دیوان دائمی بینالمللی داوری شد. بین سالهای ۱۳۵۰ تا ۱۳۵۴ خورشیدی ریاست دانشکدهٔ حقوق دانشگاه تهران را بر عهده داشت و در این دوره مؤسسهٔ جرمشناسی را بازگشایی کرد، مرکز مطالعات عالی بینالمللی دانشگاه تهران را گسترش داد و مؤسسهٔ حقوق تطبیقی را تأسیس کرد.[۱]
آثار
از مهمترین تألیفات و تحقیقات محمد نصیری میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
۱. حقوق بینالملل خصوصی (کلیات)
۲. حقوق بینالملل خصوصی (تعارض قوانین)
۳. تاریخچهٔ سیسالهٔ بانک ملی ایران
۴. هبه در حقوق ایران (به زبان فرانسه)
۵. مجموعه مقالات حقوقی منتشر شده در نشریات حقوقی کشور
۶. تحقیقات علمی شامل دروس دورهٔ دکترای حقوق
۷. تحقیق در زمینهٔ تابعیت شرکتها
۸. تحقیق در زمینهٔ قانون حاکم بر قراردادها
۹. تحقیق در زمینهٔ قانون حاکم بر احوال شخصیه
۱۰. تفسیر قراردادها
۱۱. طرح تحقیقاتی موانع سازمانی توسعهٔ اقتصادی ایران[۱]
منابع
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ عباس مبارکیان. چهره ها در تاریخچه تظام آموزش عالی حقوق و عدلیه نوین. چاپ 1. پیدایش، 1377. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 6715448