مطالعه تطبیقی صلاحیت و اختیارات روسای مجالس قانونگذاری در ایران و امریکا

عنوان	مطالعه تطبیقی صلاحیت و اختیارات روسای مجالس قانونگذاری در ایران و امریکا
رشته	حقوق عمومی
دانشجو	مرتضی آقا علیخانی
استاد راهنما	مسیح بهنیا
مقطع	کارشناسی ارشد
سال دفاع	۱۳۹۹
دانشگاه	دانشگاه آزاد اسلامی واحد صفادشت

مطالعه تطبیقی صلاحیت و اختیارات روسای مجالس قانونگذاری در ایران و امریکا عنوان پایان نامه ای است که توسط مرتضی آقا علیخانی، با راهنمایی مسیح بهنیا در سال ۱۳۹۹ و در مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد صفادشت دفاع گردید.

چکیده

در بررسی موضوعات حقوق اساسی تحلیل جایگاه مقامات عمومی در پرتو صلاحیت های آنان مهم ترین رویکرد در خصوص سنجش میزان اقتدار آن ها در عرصه جامعه سیاسی است. آنگاه که یک مقام به عنوان مقامی مقتدر در میان دیگر همتایان خویش خصوصیت می یابد، اهمیت مطالعه جایگاه این مقام اهمیتی دوچندان پیدا می کند. رییس مجلس شورای اسلامی در نگاهی تطبیقی نسبت به دیگر همتای خود، صلاحیت های گسترده و بخصوصی در نظام حقوقی ایران دارد. بررسی ابعاد صلاحیت های روسای مجلس باتوجه به کارویژه های درون قوه ای این مقام عمومی با نگاهی تطبیقی به دیگر نظام حقوقی به عنوان هدف این پژوهش، ما را به این امر مهم رهنمون می سازد که رییس مجلس شورای اسلامی در این خصوص از جایگاه ویژه ای برخوردار است. در راس مجلس نمایندگان آمریکا، به عنوان مجلس ملی این کشور و یکی از دو رکن کنگره، سخنگوی مجلس نمایندگان قرار دارد و در راس مجلس شورای اسلامی ایران، رییس مجلس. اگرچه متون اساسی و قوانین بنیادی، جایگاه ویژه ای برای این دو تن تدارک ندیده اند، با این حال، دارای نقشی انکارناپذیر هم در ساختار حکومت و هم در صحن مجالس خود هستند. بررسی مقایسه ای این دو سمت حاکی از آن است که سنت های ستبر پارلمانی و رویه های جاافتاده تاریخی، گستره وسیعی از اختیارات و صلاحیت هایی را برای سخنگو پدید آورده است که شاید مشابه آن را به سختی بتوان در مجلس شورا دید. آیین نامه داخلی رییس مجلس شورای اسلامی را برای بسیاری از این قبیل اختیارات محدود ساخته و صراحتا تکلیف این مسایل را با تقسیم کار روشن ساخته است. البته باید این نکته را خاطرنشان ساخت که رییس مجلس شورای اسلامی در قیاس با همتای خود در ایالات متحده، دارای اختیارات اداری گسترده تری است.

ساختار و فهرست پایان نامه

چکیده فصل اول: کلیات و مفاهیم ۱–۱ بیان مساله

۱–۲ اهمیت و ضرورت تحقیق

۱–۳ پیشینه تحقیق

۱–۴ سوال های تحقیق

۱–۴–۱ سوالات اصلی:

۱–۴–۲ سوالات فرعی:

۱–۵ فرضیه های تحقیق

۱–۵–۱ فرضیه های اصلی

۱–۵–۲ فرضیه های فرعی:

۱–۶ اهداف تحقیق

۱–۶–۱ اهداف اصلی

۱–۶–۲ اهداف فرعی:

۱–۷ نوع تحقیق

۱–۸ روش تحقیق

۱–۹ روش و ابزار گرد آوری تحقیق

۱–۱۰ ساختار تحقیق

۱–۱۱ مفاهیم و اصطلاحات فنی

۱–۱۱–۱ مجلس شورای اسلامی

۱–۱۱–۱–۱ اداره مجلس در ایران(از مشروطه تا امروز)

۱–۱۱–۲ مجلس نمایندگان ایالات متحده

۱–۱۱–۲–۱ اداره ی مجلس نمایندگان در آمریکا

۱–۱۱–۳ رییس مجلس شورای اسلامی

۱–۱۱–۴ رییس مجلس نمایندگان امریکا

۱–۱۱–۵ جایگاه رییس در مجلس قانونگذاری

۱–۵–۱۱–۱ صلاحیت

۲–۵–۱۱–۱ اختیارات

۱–۱۱–۵–۳ رییس به مثابه اداره کننده ذی اختیار

۱–۱۱–۵–۴ رییس به مثابه اداره کننده فاقد اختیار

۱–۱۱–۶ شیوه های تعیین رییس مجلس در ایران و آمریکا

۱–۱۱–۶–۱ شیوه انتصابی

۱–۱۱–۶–۲ شیوه انتخابی

فصل دوم: نقش، وظایف و اختیارات حقوقی رییس مجلس در ساختار مجلس شورای اسلامی ایران

۲–۱ سازمان داخلی مجلس شورای اسلامی

۲–۱–۱ هیات رییسه

۲–۱–۱–۱ هیات رییسه سِنی

۲–۱–۱–۲ هیات رییسه موقت

۲–۱–۱–۳ هیات رییسه دایم

۲–۱–۲ کمسیون ها

۲–۱–۳ جلسات عمومی

۲–۱–۴ نمایندگان

۲–۲ نقش رییس مجلس در نظارت بر اعمال و رفتار نمایندگان

۲–۲–۱ نظارت اخلاقی

۲–۲–۲ نظارت اداری و نقش رییس مجلس در استفاده ی نمایندگان از حق آزادی اظهار نظر و رای

۲–۲–۳ نظارت قضایی

۲–۳ وظایف و اختیارات عمومی رییس مجلس

۲–۳–۱ اداره جلسات مجلس

۲–۳–۲ متولی اصلی امور اداری، مالی و سازمانی مجلس

۲–۳–۳ مسیول تشکیل جلسات فوق العاده

۲–۳–۴ مسیول رسیدگی های استثنایی

۲–۳–۴–۱ تعلیق قواعد در مجلس نمایندگان

۲–۳–۴–۲ فوریت رسیدگی در مجلس شورای اسلامی

۲–۳–۴–۳ صلاحیتهای سخنگو در آیین تعلیق قواعد و نقش رییس در رسیدگی فوری

۲–۳–۵ وظایف رییس مجلس در ارتباط با هیات رییسه

۲–۳–۵–۱ رسیدگی به اعتبارنامه نمایندگان

۲–۳–۵–۲ عضویت در کمیسیون های تخصصی

۲–۳–۶ وظایف رییس مجلس در ارتباط با نهادهای قانونی

۲–۳–۶–۱ وظایف مرتبط با شورای نگهبان و مجمع تشخیص مصلحت نظام

۲–۳–۶–۲ نظارت رییس مجلس بر مصوبات دولت در حقوق اساسی

۲–۳–۷ وظایف رییس مجلس مرتبط با اصول قانون اساسی

۲–۳–۷–۱ حکم مندرج در اصل هشتاد و پنج قانون اساسی

۲–۳–۷–۱–۱ قوانین آزمایشی

۲–۳–۷–۱–۱–۱ احراز ضرورت

۲–۳–۷–۱–۱–۲ تحدید مدت اعتبار

۲–۳–۷–۱–۱–۳ تصویب نهایی توسط مجلس

۲–۳–۷–۱–۱–۴ رعایت ضوابط شرعی

۲–۳–۷–۱–۲ اساسنامه های دولتی

۲–۳–۷–۱–۲–۱ اختیاری بودن تفویض برای مجلس

۲–۳–۷–۱–۲–۲ مطابقت با ضوابط شرعی و قانون اساسی

۲–۳–۷–۱–۲–۳ ضرورت ابلاغ مصوبات به رییس مجلس

۲–۳–۷–۲ حکم مندرج در اصل صد و سی و هشت قانون اساسی

۲–۳–۷–۳ حکم مندرج در اصول هفتاد و چهار و هفتاد و پنج قانون اساسی و حدود اختیارات مجلس شورای اسلامی در مورد لوایح و محدودیت مالی طرح ها

۲–۳–۷–۳–۱ منطق مالی و اقتصادی اصل هفتاد و پنج قانون اساسی

۲–۳–۷–۳–۲ تشخیص نحوه جبران مطلقا برعهده مجلس نیست

۲–۳–۷–۳–۳ محدودیت مجلس در تغییر محل تامین هزینه ها

۲–۳–۷–۳–۴ نظریه های مشورتی شورای نگهبان

۲–۳–۸ نظارت رییس مجلس بر مصوبات دولتی

۲–۳–۸–۱ موضوع نظارت رییس مجلس

۲–۳–۸–۱–۱ اساسنامه های مصوب دولت

۲–۳–۸–۱–۲ وزرای تصویب نامه ها و آیین نامه های دولت و مصوبات کمیسیون ها

۲–۳–۸–۲ محدوده نظارت رییس مجلس

۲–۳–۸–۳ ضمانت اجرای نظارت رییس مجلس

فصل سوم: نقش، وظایف و اختیارات حقوقی رییس مجلس در ساختار مجلس نمایندگان آمریکا

۳–۱ نقش کنگره فدرال در نظام حقوقی امریکا

۳–۱–۱ وظایف کنگره

۳–۱–۱–۱ قانونگذاری

۳–۱–۱–۲ تصویب بودجه ی دولت

۳–۱–۲ سازمان داخلی کنگره

۳–۱–۳ روسای مجالس کنگره

۳–۲ اختیارات رییس مجلس نمایندگان

۳–۲–۱ ریاست جلسات مجلس

۳–۲–۲ ایفای نقش در قانونگذاری

۳–۲–۲–۱ وتوی قانونی (تعلیقی)

۳–۲–۲–۲ وتوی تاخیری ( جیبی)

۳–۲–۳ ایفای نقش در تکمیل یا تغییر قانون اساسی یا لوایح قانونی

۳–۲–۴ ایفای نقش در انتخاب رییس جمهور و نایب رییس جمهور و فرآیند تعقیب و برکناری ریاست جمهوری

۳–۲–۵ ایفای نقش در اجرای وظایف اجرایی کنگره

۳–۲–۶ ایفای نقش در اجرای وظایف قضایی کنگره

۳–۲–۷ ایفای نقش در اجرای تحقیقات و بررسی های کنگره

۳–۲–۷–۱ وسعت دامنه تحقیق و بررسی

۳–۲–۷–۲ برگزاری علنی و عمومی جلسات

۳–۲–۷–۳ الزام به رعایت اصول آیین دادرسی

۳–۲–۷–۴ الزام اشخاص به ادای شهادت

۳–۲–۸ ایفای نقش در ارتباط با سازمان های وابسته به کنگره امریکا

۳–۲–۸–۱ گروهای سیاسی

۳–۲–۸–۲ مهمترین گروه های سیاسی

۳–۲–۸–۲–۱ گروه های سیاسی منتسب به صنایع

۳–۲–۸–۲–۲ گروه های سیاسی کارگران

۳–۲–۸–۲–۳ گروه های سیاسی کشاورزان

۳–۲–۸–۲–۳–۱ تهیه و انتقال اطلاعات

۳–۲–۸–۲–۳–۲ رفاقت و معاشرت با نمایندگان

۳–۲–۸–۲–۳–۳ تبلیغات

۳–۲–۸–۲–۳–۴ مناقشه و نزاع

۳–۳ مسیولیت های فرا پارلمانی و جایگاه رییس مجلس نمایندگان فدرال در تشکیلات حکومتی

۳–۳–۱ سخنگو و رییس در قانون اساسی

۳–۳–۲ سخنگو و رییس در قوانین عادی

فصل چهارم: مقایسه اختیارات دو نهاد در مجالس قانونگذاری ایران و امریکا

۴–۱ بررسی تطبیقی آیین نامه ها در قوانین جاری

۴–۱–۱ تعلیق قواعد در مجلس قانونگذاری آمریکا

۴–۱–۲ فوریت رسیدگی به آیین نامه ها

۴–۱–۳ صلاحیت های سخنگو و رییس مجلس دو کشور در آیین تعلیق قواعد و نقش رییس در رسیدگی فوری

۴–۲ بررسی تطبیقی محدوده نظارت

۴–۲–۱ رییس مجلس ایران

۴–۲–۱–۱ ضمانت اجرای تصمیمات رییس مجلس در آیین نامه داخلی

۴–۲–۱–۲ اقدامات دولت در جهت رفع ایرادهای رییس مجلس

۴–۲–۱–۳ اقدامات هیات بررسی و تطبیق مصوبات دولت با قوانین

فصل پنجم: نتیجه گیری

۵–۱ نتیجه گیری

۵–۲ پیشنهادات: ۱۱۴ منابع و مآخذ

الف)کتاب های فارسی

ب)مقالات

پ)آیین نامه ها

پایان نامه های کار شده

منابع لاتین

سایت ها

کلیدواژه ها

• صلاحیت
• اختیارات
• رییس مجلس شورای اسلامی
• رییس مجلس نمایندگان امریکا