معیار های حاکم بر بررسی آراء مراجع شبه قضایی با تاکید بر رویه قضایی دیوان عدالت اداری در دعاوی امور اداری و استخدامی

عنوان	معیار های حاکم بر بررسی آراء مراجع شبه قضایی با تاکید بر رویه قضایی دیوان عدالت اداری در دعاوی امور اداری و استخدامی
رشته	حقوق عمومی
دانشجو	کاظم نجاری
استاد راهنما	فرشید دهقان
استاد مشاور	زینب اصغری
مقطع	کارشناسی ارشد
سال دفاع	۱۳۹۹
دانشگاه	دانشگاه آزاد اسلامی واحد صفادشت

معیار های حاکم بر بررسی آراء مراجع شبه قضایی با تاکید بر رویه قضایی دیوان عدالت اداری در دعاوی امور اداری و استخدامی عنوان پایان نامه ای است که توسط کاظم نجاری، با راهنمایی فرشید دهقان و با مشاوره زینب اصغری در سال ۱۳۹۹ و در مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد صفادشت دفاع گردید.

چکیده

دادرسی منصفانه مجموعه مفاهیمی است که رعایت آن از سوی هر دادگاه و هر مرجعی که رای صادر می کند لازم است تا از این طریق حقوق و آزادی های مشروع اشخاص تضمین شود. اصل علنی. دادگاه ها و مراجع اختصاصی اداری دارای وجوه اشتراکی هستند که بر مبنای آن می توان به دفاع از لزوم رعایت اصول دادرسی منصفانه در نهاد اخیر پرداخت. بر اساس وجود شباهت کارکردی و ساختاری میان این دو نهاد می توان ضرورت و بر مبنای وجود ویژگی های خاص در و حضوری بودن رسیدگی، اصل استقلال و بی طرفی مقام رسیدگی کننده، اصل در دسترس بودن نهاد رسیدگی کننده، اصل لزوم امکان تجدید نظر خواهی و مواردی از این قبیل برای تضمین نتایج صحیح و همچنین حمایت از حقوق متداعیین در نظر گرفته شده اندمراجع اختصاصی اداری می توان حدود اعمال اصول دادرسی منصفانه را مشخص نمود.مراجع اختصاصی اداری متعددی در ایران وجود دارند که دایره صلاحیتشان گاه مواردی را در بر می گیرد که بسیار پر اهمیت هستند.علیرغم تشتت قانونی در خصوص مراجع اختصاصی اداری در ایران، می توان به وجود یک امر مشترک در میان خیل عظیم این قوانین و مقررات اشاره کرد: عدم توجه کافی و شایسته به اصول دادرسی منصفانه. در اغلب موارد اشاره ای به اصول دادرسی منصفانه نشده است و در موارد معدودی هم که چنین اشاره هایی وجود دارد، آنچنان تلویحی است که نمی توان به تضمین آن اعتقاد داشت. آنچه در این پژوهش مورد توجه قرار گرفت، بیان اصول دادرسی منصفانه، تبیین وضعیت کنونی آیین رسیدگی در مراجع اداری مختلف شبه کیفری و شبه حقوقی و نهایتا بررسی تحلیل آیین رسیدگی مراجع مزبور در پرتو اصول دادرسی منصفانه بود.

ساختار و فهرست پایان نامه

فصل اول: کلیات تحقیق

۱–۱ مقدمه

۱–۲ بیان مساله

۱–۳ اهمیت و ضرورت انجام تحقیق

۱–۴ اهداف مشخص تحقیق

۱–۴–۱ هدف اصلی

۱–۴–۲ اهداف فرعی

۱–۴–۳ اهداف علمی

۱–۴–۴ اهداف کاربردی

۱–۵ سوالات تحقیق

۱–۵–۱ سوالات اصلی:

۱–۵–۲ سوالات فرعی:

۱–۶ فرضیه های تحقیق

۱–۶–۱ فرضیه های اصلی:

۱–۶–۲ فرضیه های فرعی:

۱–۷ کلیدواژه ها

۱–۸ جنبه جدید بودن و نوآوری تحقیق

۱–۹ نوع و روش تحقیق و ابزار گردآوری اطلاعات

فصل دوم:مروری بر ادبیات و پیشینه تحقیق

فصل سوم: روش اجرای تحقیق

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها

۴–۱ مبحث اول : مفهوم و فلسفه تشکیل مراجع اختصاصی اداری در نظام حقوقی ایران

۴–۱–۱ گفتار اول : مفهوم مراجع اختصاصی اداری

۴–۱–۲ گفتار دوم : علل و فلسفه تشکیل مراجع اختصاصی اداری

۴–۱–۲–۱ بند اول : اصل تخصص مراجع اداری

۴–۱–۲–۲ بند دوم : لزوم توجه به مقتضیات اداری و اجرایی و منافع عمومی مراجع اداری

۴–۱–۲–۳ بند سوم : ضرورت رسیدگی سریع مراجع اداری

۴–۱–۲–۴ بند چهارم : محظورات قضایی مراجع اداری

۴–۱–۲–۵ بند پنجم : سیاست قضازدایی و کیفر زدایی مراجع اداری

۴–۲ مبحث دوم: انواع و ویژگی های مراجع اختصاصی اداری در ایران

۴–۲–۱ گفتار اول : مراجع اختصاصی اداری شبه حقوقی

۴–۲–۱–۱ بند اول : مراجع صالح در امور ثبتی

۴–۲–۱–۲ بند دوم : مراجع صالح در امور ارضی

۴–۲–۱–۳ بند سوم : مراجع صالح در امور مالیاتی و گمرکی

۴–۲–۱–۴ بند چهارم : مراجع رسیدگی به دعاوی ناشی از اجرای قانون کار

۴–۲–۲ گفتار دوم : مراجع اختصاصی اداری شبه کیفری

۴–۲–۲–۱ بند اول : مراجع اختصاصی شبه کیفری وابسته به سازمان های دولتی

۴–۲–۲–۲ بند دوم : مراجع اختصاصی شبه کیفری وابسته به سازمان های غیردولتی و اتحادیه های صنفی

۴–۲–۳ گفتار سوم : انتقادات و اشکالات حقوقی پیرامون مراجع اختصاصی اداری

۴–۲–۳–۱ بند اول : مغایرت با اصل تفکیک قوا

۴–۲–۳–۲ بند دوم : مغایرت با اصل تساوی

۴–۳ مبحث سوم : ویژگی و نظام دادرسی حاکم بر مراجع اداری در نظام حقوقی ایران

۴–۳–۱ گفتار اول : ویژگی مراجع اداری در نظام حقوقی ایران

۴–۳–۱–۱ بند اول : تاسیس و فعالیت به موجب قانونی خاص

۴–۳–۱–۲ بند دوم : خارج از سازمان قضایی

۴–۳–۱–۳ بند سوم : وابستگی تشکیلاتی و سازمانی به دستگاه های اجرایی و سازمان های حرفه ای

۴–۳–۱–۴ بند چهارم : رسیدگی به شکایات و دعاوی بین اشخاص خصوصی و نهاد های عمومی

۴–۳–۱–۵ بند پنجم : صلاحیت ترافعی

۴–۳–۱–۶ بند ششم : صلاحیت خاص

۴–۳–۱–۷ بند هفتم : آیین رسیدگی خاص

۴–۳–۲ گفتار دوم : نظام دادرسی و نظارت حاکم بر مراجع اداری در ایران

۴–۳–۲–۱ بند اول : نظام دادرسی حاکم بر مراجع اختصاصی اداری در ایران

۴–۳–۲–۲ بند دوم : نظارت قضایی بر آرای مراجع اداری در ایران

۴–۴ مبحث چهارم : ضرورت و حدود رعایت اصول دادرسی منصفانه در مراجع اداری شبه کیفری و حقوقی

۴–۴–۱گفتار اول : ضرورت رعایت اصول دادرسی منصفانه در مراجع اختصاصی اداری

۴–۴–۱–۱ بند اول : شباهت کارکردی دادگاه ها با مراجع اداری

۴–۴–۱–۲ بند دوم : شباهت ساختاری دادگاه ها با مراجع اداری

۴–۴–۲ گفتار دوم : حدود رعایت اصول دادرسی منصفانه در مراجع اختصاصی اداری شبه کیفری و شبه حقوقی

۴–۵ مبحث پنجم: معیارهای حاکم بر بررسی آراء(دادرسی منصفانه) در مراجع اداری شبه کیفری در نظام حقوقی ایران

۴–۵–۱گفتار اول: استماع علنی در مراجع شبه کیفری ایران

۴–۵–۱–۱ بند اول : دادگاه انتظامی کارشناسان رسمی دادگستری در ایران

۴–۵–۱–۲ بند دوم : کمیسیون ماده

قانون شهرداری در ایران

۴–۵–۱–۳ بند سوم : هیات های انتظامی پزشکی

۴–۵–۱–۴ بند چهارم : هیات رسیدگی انتظامی به تخلفات هیات علمی دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی و تحقیقاتی

۴–۵–۱–۵ بند پنجم : هیات رسیدگی به تخلفات صنفی

۴–۵–۱–۶ بند ششم : دادگاه انتظامی وکلا ، سردفتران و دفتریاران

۴–۵–۱–۶–۱ الف : دادگاه انتظامی وکلا

۴–۵–۱–۶–۲ ب: دادگاه بدوی و تجدید نظر رسیدگی به تخلفات سردفتران و دفتریاران

۴–۵–۱–۷ بند هفتم : هیات رسیدگی به تخلفات اداری و هیات مستشاری دیوان محاسبات

۴–۵–۱–۷–۱ الف : هیات رسیدگی به تخلفات اداری

۴–۵–۱–۷–۲ ب : هیات مستشاری دیوان محاسبات

۴–۵–۲ گفتار دوم : استقلال و بی طرفی مراجع اداری شبه کیفری در نظام حقوقی ایران

۴–۵–۲–۱ بند اول : هیات های انتظامی نظام پزشکی و هیات علمی دانشگاهها ۵۰ ۴–۵–۲–۱–۱ الف : هیات های انتظامی پزشکی ۵۰ ۴–۵–۲–۱–۲ ب: هیات رسیدگی انتظامی به تخلفات هیات علمی دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی و تحقیقاتی ۵۰ ۴–۵–۲–۲ بند دوم : هیات رسیدگی به تخلفات صنفی

۴–۵–۲–۳ بند سوم : دادگاه بدوی و تجدید نظر رسیدگی به تخلفات سردفتران و دفتر یاران

۴–۵–۲–۴ بند چهارم : کمیسیون ماده

قانون شهرداری

۴–۵–۲–۵ بند پنجم : هیات رسیدگی به تخلفات اداری و هیات مستشاری دیوان محاسبات

۴–۵–۲–۵–۱ الف : هیات رسیدگی به تخلفات اداری

۴–۵–۲–۵–۲ ب : هیات مستشاری دیوان محاسبات

۴–۵–۳ گفتار سوم : در دسترس بودن مراجع اداری شبه کیفری

۴–۵–۳–۱ بند اول : دادگاه انتظامی کارشناسان رسمی دادگستری

۴–۵–۳–۲ بند دوم : هیات های انتظامی پزشکی و هیات علمی دانشگاهها

۴–۵–۳–۲–۱ الف : هیات های انتظامی پزشکی

۴–۵–۳–۲–۲ ب : هیات رسیدگی انتظامی به تخلفات هیات علمی دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی و تحقیقاتی

۴–۵–۳–۳ بند سوم : کمیسیون ماده

قانون شهرداری و هیات رسیدگی به تخلفات صنفی

۴–۵–۳–۴ بند چهارم : هیات رسیدگی به تخلفات صنفی

۴–۵–۳–۵ بند پنجم : دادگاه انتظامی وکلا و، سردفتران و دفتر یاران

۴–۵–۳–۵–۱ الف : دادگاه انتظامی وکلا

۴–۵–۳–۵–۲ ب: دادگاه بدوی و تجدیدنظر رسیدگی به تخلفات سردفتران و دفتریاران

۴–۵–۳–۶ بند ششم : هیات رسیدگی به تخلفات اداری و هیات مستشاری دیوان محاسبات

۴–۵–۳–۶–۱ الف : هیات رسیدگی به تخلفات اداری

۴–۵–۳–۶–۲ ب: هیات مستشاری دیوان محاسبات

۴–۵–۴ گفتار چهارم : حق بر تجدیدنظر خواهی در مراجع اداری شبه کیفری ایران

۴–۵–۴–۱ بند اول : دادگاه انتظامی کارشناسان رسمی دادگستری

۴–۵–۴–۲ بند دوم : هیات های انتظامی پزشکی و هیات های علمی دانشگاهها

۴–۵–۴–۲–۱ الف : هیات های انتظامی پزشکی

۴–۵–۴–۲–۲ ب: هیات رسیدگی انتظامی به تخلفات هیات علمی دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی و تحقیقاتی

۴–۵–۴–۳ بند سوم : کمیسیون ماده

قانون شهرداری و هیات رسیدگی به تخلفات صنفی

۴–۵–۴–۳–۱ الف : کمیسیون ماده

قانون شهرداری

۴–۵–۴–۳–۲ ب: هیات رسیدگی به تخلفات صنفی

۴–۵–۴–۴ بند چهارم : دادگاه انتظامی وکلا ، سردفتران و دفتر یاران

۴–۵–۴–۴–۱ الف: دادگاه انتظامی وکلا

۴–۵–۴–۴–۲ ب: دادگاه بدوی و تجدیدنظر رسیدگی به تخلفات سردفتران و دفتریاران

۴–۵–۴–۵ بند پنجم : هیات رسیدگی به تخلفات اداری و هیات مستشاری دیوان محاسبات

۴–۵–۴–۵–۱ الف : هیات رسیدگی به تخلفات اداری

۴–۵–۴–۵–۲ ب: هیات مستشاری دیوان محاسبات

۴–۵–۵ گفتار پنجم : حق بر برخورداری از مهلت دفاع ، مستدل و مستند بودن آرای صادره در مراجع اداری شبه کیفری ایران

۴–۵–۵–۱ بند اول : حق بر برخورداری از مهلت دفاع در مراجع اداری شبه کیفری ایران

۴–۵–۵–۲ بند دوم : مستدل و مستند بودن آرای صادره در مراجع اداری شبه کیفری ایران

۴–۶ مبحث ششم: معیارهای حاکم بر بررسی آراء(دادرسی منصفانه) در مراجع اداری شبه حقوقی در نظام حقوقی ایران

۴–۶–۱ گفتار اول : استماع علنی در مراجع اداری شبه حقوقی در نظام حقوقی ایران

۴–۶–۱–۱ بند اول : مراجع دارای رسیدگی غیر حضوری

۴–۶–۱–۲ بند دوم : مراجع دارای رسیدگی حضوری

۴–۶–۲ گفتار دوم : استقلال مراجع اداری شبه حقوقی در نظام حقوقی ایران

۴–۶–۲–۱ بند اول : هیات ثبتی

۴–۶–۲–۱–۱ الف : هیات نظارت و شورای عالی ثبت

۴–۶–۲–۱–۲ ب : هیات حل اختلاف ثبت احوال

۴–۶–۲–۲ بند دوم : کمیسیون های بدوی و تجدید نظر رسیدگی به اختلاف گمرکی

۴–۶–۲–۳ بند سوم : هیات حل اختلافات ناشی از اجرای ماده

قانون جنگل ها و مراتع

۴–۶–۲–۴ بند چهارم : مراجع حل اختلاف کارگر و کارفرما و سازمان تامین اجتماعی

۴–۶–۲–۴–۱ الف : مراجع حل اختلاف کارگر و کارفرما

۴–۶–۲–۴–۲ ب : هیات های بدوی و تجدید نظر تشخیص مطالبات سازمان تامین اجتماعی

۴–۶–۲–۵ بند پنجم : مراجع حل اختلاف مالیاتی

۴–۶–۳ گفتار سوم : رعایت حق دفاع در مراجع اداری شبه حقوقی

۴–۶–۳–۱ بند اول : هیات ثبتی

۴–۶–۳–۱–۱ الف : هیات نظارت و شورای عالی ثبت

۴–۶–۳–۱–۲ ب: هیات حل اختلافات ثبت احوال

۴–۶–۳–۲ بند دوم : کمیسیون های بدوی و تجدید نظر رسیدگی به اختلافات گمرکی

۴–۶–۳–۳ بند سوم : هیات حل اختلافات ناشی از اجرای ماده

قانون جنگل ها و مراتع

۴–۶–۳–۴ بند چهارم : مراجع حل اختلاف کارگر و کارفرما و تامین اجتماعی

۴–۶–۳–۴–۱ الف : مراجع حل اختلاف کارگر و کارفرما

۴–۶–۳–۴–۲ ب : هیات های بدوی و تجدید نظر تشخیص مطالبات سازمان تامین اجتماعی

۴–۶–۳–۵ بند پنجم : مراجع حل اختلافات مالیاتی

۴–۶–۴ گفتار چهارم :رعایت مهلت منطقی رسیدگی در مراجع اداری شبه حقوقی در نظام حقوقی ایران

۴–۶–۴–۱ بند اول : هیات ثبتی

۴–۶–۴–۱–۱ الف : هیات نظارت و شورای عالی ثبت

۴–۶–۴–۱–۲ ب : هیات حل اختلاف ثبت احوال

۴–۶–۴–۲ بند دوم : کمیسیون بدوی تجدید نظر رسیدگی به اختلافات گمرکی

۴–۶–۴–۳ بند سوم : هیات حل اختلافات ناشی از اجرای ماده

قانون جنگل ها و مراتع

۴–۶–۴–۴ بند چهارم : مراجع حل اختلاف کارگر و کارفرما و سازمان تامین اجتماعی

۴–۶–۴–۴–۱ الف : مراجع حل اختلاف کارگر و کارفرما

۴–۶–۴–۴–۲ ب: هیات بدوی و تجدید نظر تشخیص مطالبات سازمان تامین اجتماعی

۴–۶–۴–۵ بند پنجم : مراجع حل اختلاف مالیاتی

۴–۶–۵ گفتار پنجم : لزوم رعایت بی طرفی ، مستند و مستدل بودن آراء صادره و حق بر تجدید نظرخواهی در مراجع اداری شبه حقوقی در ایران

۴–۶–۵–۱ بند اول : بی طرفی مراجع اداری

۴–۶–۵–۲ بند دوم : مستدل و مستند بودن آرای صادره

۴–۶–۵–۳ بند سوم : حق تجدید نظر خواهی

۴–۷ مبحث هفتم: تحلیل رویکرد دیوان عدالت اداری در تثبیت و اجرای اصول دادرسی منصفانه در ارتباط با آرای مراجع شبه قضایی

۴–۷–۱ گفتار اول: استانداردهای ناظر بر مرحله اقامه دعوی

۴–۷–۱–۱ بند اول: زمان متعارف برای اقامه دعوای اداری

۴–۷–۱–۲ بند دوم: دسترسی به دادگاه یا دیوان

۴–۷–۱–۳ بند سوم: دسترسی برابر

۴–۷–۱–۴ بند چهارم: مساعدت حقوقی و حمایت حقوقی

۴–۷–۲ گفتار دوم: استانداردهای ناظر بر مرحله رسیدگی به پرونده

۴–۷–۲–۱ بند اول: استماع شفاهی

۴–۷–۲–۲ بند دوم: برابری سلاح ها

۴–۷–۲–۳ بند سوم: اقدامات موقت

۴–۷–۳ گفتار سوم: استانداردهای ناظر بر مرحله تصمیم گیری و صدور رای راجع به پرونده

۴–۷–۳–۱ بند اول: رسیدگی در یک زمان معقول

۴–۷–۳–۲ بند دوم: رای علنی و مستدل

۴–۷–۳–۳ بند سوم: اجرای آرا

۴–۷–۳–۳–۱ الف: اجرای احکام شعب دیوان

۴–۷–۳–۳–۲ ب: اجرای آرای هیات عمومی

۴–۷–۳–۴ بند چهارم: بررسی برخی از آرای دیوان عدالت اداری پیرامون موازین دادرسی منصفانه در رسیدگی مراجع شبه قضایی

۴–۷–۳–۴–۱ رای در پی شکایت از نیروی انتظامی(کمیسیون

هیات بدوی رسیدگی به تخلفات

۴–۷–۳–۴–۲ رای در پی شکایت از فرماندهی کل ناجا

۴–۷–۳–۴–۳ رای در پی شکایت از نیروی انتظامی(کمیسیون ناجا)

۴–۷–۳–۴–۴ رای در پی شکایت از نیروی هوایی ارتش

۴–۷–۳–۴–۵ رای در پی شکایت از هیات تجدیدنظر رسیدگی به تخلفات اداری کارکنان وزارت جهاد کشاورزی

۴–۷–۳–۴–۶ رای در پی شکایت از نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران

۴–۷–۳–۴–۷ رای در پی شکایت از هیات تجدیدنظر رسیدگی به تخلفات اداری کارکنان وزارت امور اقتصادی و دارایی

۴–۷–۳–۴–۸ رای در پی شکایت از ارتش جمهوری اسلامی ایران(مرکز تعمیراتی تهران فرماندهی آماد و پشتیبانی مرکز)

۴–۷–۳–۴–۹ رای در پی شکایت از هیات مرکزی گزینش وزارت آموزش و پرورش

۴–۷–۳–۴–۱۰ رای در پی شکایت از هیات مرکزی گزینش سازمان امور مالیاتی

۴–۷–۳–۴–۱۱ رای در پی شکایت از هیات مرکزی گزینش دانشگاه آزاد اسلامی

۴–۷–۳–۴–۱۲رای در پی شکایت از هیات مرکزی گزینش وزارت جهاد کشاورزی

۴–۷–۳–۴–۱۳ رای در پی شکایت از هیات مرکزی گزینش ارتش جمهوری اسلامی ایران

۴–۷–۳–۴–۱۴ رای در پی شکایت از هیات مرکزی گزینش دانشگاه آزاد اسلامی

۴–۷–۳–۴–۱۵ رای در پی شکایت از وزارت مسکن و شهرسازی(اداره مسکن و شهرسازی سوادکوه– استان مازندران)

فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات

۵–۱ نتیجه گیری

۵–۲ پیشنهادات

کلیدواژه ها

• مراجع شبه قضایی
• رویه قضایی دیوان عدالت اداری
• دعاوی امور اداری و استخدامی
• دادرسی عادلانه
• تجدید نظر