نشست قضایی درباره اختیار ابتدایی قاضی در استماع شهادت شهود
 | |
| موضوع | اختیار ابتدایی قاضی در استماع شهادت شهود |
|---|---|
| تاریخ برگزاری | ۱۳۹۸/۰۵/۱۰ |
| برگزار شده توسط | شهر رامسر |
صورتجلسه نشست قضایی با موضوع اختیار ابتدایی قاضی در استماع شهادت شهود مورخ ۱۳۹۸/۰۵/۱۰ که در شهر رامسر برگزار شد.
پرسش
آیا در محکمه حقوقی، قاضی می تواند رأسا و بدون درخواست طرفین دعوی، قرار استماع شهادت شهود صادر نماید؟
نظر هیئت عالی
اگرچه دادگاه می تواند طبق ماده ۱۹۹ ق.آ.د.م می تواند هرگونه تحقیق یا اقدامی که برای کشف حقیقت لازم باشد انجام دهد اما با توجه به بند ۶ ماده ۵۱،مواد ۲۳۲ و ۲۳۹ قانون مذکور و اینکه شهادت شهود به عنوان بینه شرعی از ادله اثباتی اخباری است. بدون تعرفه طرفین دعوا، دادگاه نمیتواند قرار استماع شهادت شهود صادر نماید و اجرای حکم ماده ۲۴۲ ق.آ.د.م در مواردی است که گواهان در پرونده معرفی شده باشند.
نظر اکثریت
در این خصوص قانون ایین دادرسی مدنی صراحتی بر منع اختیار ابتدایی قاضی ندارد.
در ماده ۲۴۲ قانون اخیرالذکر می خوانیم : دادگاه می تواند به درخواست یکی از اصحاب دعوا همچنین در صورتی که مقتضی بداند گواهان را احضار نماید. در ابلاغ احضاریه، مقرراتی که برای ابلاغ اوراق قضایی تعیین شده رعایت می گردد و باید حداقل یک هفته قبل از تشکیل دادگاه به گواه یا گواهان ابلاغ شود. عبارت در صورتی که مقتضی بداند دقیقا به اختیار ابتدایی قاضی محکمه اشاره دارد؛ ضمن آنکه مستفاد از ماده ۱۹۹ قانون اخیرالذکر می توان به اختیار ابتدایی قاضی در استماع شهادت شهود حکم داد. این دیدگاه در راستای اجرای عدالت و احقاق حق خواهد بود.
نظر اقلیت
این امکان وجود ندارد و باید با درخواست احدی از طرفین، اظهارات شهود استماع گردد. مقنن در صدور قرار کارشناسی و معاینه محلی در مواد ۲۴۸ و ۲۵۷ ق.آ.د.م این اختیار را به قاضی محکمه داده است. ضمن آنکه در کتب فقهی نیز به صورت مطلق (چه موضوع حقوقی و چه کیفری) برای استماع شهادت شهود توسط قاضی محکمه، درخواست یکی از طرفین را لازم می داند. ماده ۱۹۹ باید محدود تفسیر شود و قاضی اختیار هر تحقیقی را در امر حقوقی ندارد.