نظریه شماره 1571/95/7 مورخ 1395/07/04 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره نحوه مطالبه دیه پس از برائت از قتل عمد و بررسی تعزیر در قتل غیرعمد
چکیده این نظریه توسط هوش مصنوعی تولید شده است و هنوز توسط پژوهشگران ویکی حقوق بررسی نشده است. |
 | |
| شماره نظریه | ۱۵۷۱/۹۵/۷ |
|---|---|
| شماره پرونده | ۶۶۶–۱/۱۶۸–۹۵ |
| تاریخ نظریه | ۱۳۹۵/۰۷/۰۴ |
| موضوع نظریه | حقوق جزا |
| محور نظریه | اجرای حکم دیات |
نظریه شماره ۱۵۷۱/۹۵/۷ مورخ ۱۳۹۵/۰۷/۰۴ اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره نحوه مطالبه دیه پس از برایت از قتل عمد و بررسی تعزیر در قتل غیرعمد: در این نظریه، به بررسی وضعیت حقوقی اولیاءدم پس از تبریه متهم از قتل عمد و صدور حکم به استحقاق دیه پرداخته شده است. طبق نظر اداره کل حقوقی قوه قضاییه، در صورت برایت متهم از قتل عمد، دادگاه میتواند تنها با حکم به جنبه عمومی قتل غیرعمد، بدون نیاز به طرح پرونده در دادسرا، نسبت به مطالبه دیه توسط اولیای دم اقدام نماید. همچنین، حکم تعزیر در صورت احراز غیرعمدی بودن قتل باید در همان حکم صادر شود. اگر این حکم تعزیر صادر نشده باشد، امکان صدور آن همراه با مطالبه دیه نیز وجود دارد. به علاوه، در صورت اضافه شدن ورثه جدید که در ابتدا حقی در قصاص نداشتند، برگزار جلسه جدید دادرسی در دادگاه ممکن است و دادگاه باید از درخواست تمامی ورثه صلاحیتدار برای این اقدام اطمینان حاصل کند.
استعلام
۱–حسب نظریه شماره ۶۹۳۵/۷–۲۴/۱۱/۷۲ اداره کل حقوقی قوه قضاییه
در صورتی که اولیاءدم مدعی عمد در قتل شده و تقاضای قصاص نمایند ولی دادگاه متهم به قتل عمدی را از وصف عمد تبریه و حکم به استحقاق دیه غیرعمد بدهد اولیاء مذکور می توانند از حکم برایت فرجام خواهی و یا با تسلیم به آن مطالبه دیه نمایند.
۲–برابر ماده۴۵۰ قانون مجازات اسلامی۹۲ صدور حکم به پرداخت دیه منوط به درخواست اولیاءدم شده است.
۳–زوج و زوجه در مطالبه قصاص حقی ندارد ولی با تبدیل موضوع به دیه یا اینکه تشخیص غیرعمدی بودن فعل قتل انتسابی چون دیه از ماترک محسوب است چنین استحقاقی را پیدا می کند حالیه اعلام فرمایند با توجه به اینکه حکم به استحقاق دیه جنبه اعلامی وحکم به پرداخت جنبه انشایی دارد:
۱–مطالب دیه پس از قطعیت رای است یا با تقاضای دیه قبل از قطعیت تبریه از قتل عمد هم می توان دیه را مطالبه کرد و آیا این مطالبه دلالت بر تسلیم دادگاه مبنی بر تبریه از قتل عمد دارد؟
۲–در هر دو فرض این درخواست از کدام مرجع می شود با نبودن وصف عمد؟ اگر کیفری یک را صالح بدانیم که حکم فوق را صادر کرده است آیا برای حکم به پرداخت دیه متعاقب درخواست همه ورثه ای که ممنوع از ارث نمی باشند نیاز به تشکیل جلسه جدید هم هست به لحاظ اینکه گاهی در موارد همسر مقتول هم که در بدو امر حقی در قصاص نداشته به شکات علاوه می گردد و بعضا در جلسات قبل دعوت نشده و شرکت نکرده است؟
۳–اگر با وصف تبریه متهم از قتل عمد علاوه بر حکم به استحقاق مطالبه دیه قایل به تعزیر متهم به قتل غیرعمد باشیم حکم به تعزیر وی می بایست در همان رای قبلی می آمد و در فرض عدم صدور حکم در این زمینه آیا می توان با مطالبه دیه به تعزیر هم حکم داد؟ آیا در این فرض هم باید به جلسه رسیدگی تشکیل شود و یا در وقت فوق العاده می توان هم به دیه و هم به تعزیر حکم کرد.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه
۱و۳) پس از طرح پرونده در دادگاه کیفری یک و تشکیل جلسه یا جلسات دادرسی چنانچه هییت قضات دادگاه عقیده بر غیر عمدی بودن قتل داشته باشند و کیفرخواست صادره مبنی بر قتل عمد و صدور حکم به قصاص باشد، قضات دادگاه باید از حیث قتل عمد حکم برایت صادر و حسب تشخیص خود که بر مبنای محتویات پرونده و تحقیقات انجام شده می باشد، نسبت به جنبه عمومی قتل غیرعمد حکم صادر کنند.
۲) درصورتی که پس از قطعیت رای دادگاه بر احراز قتل غیرعمدی و تبریه متهم از اتهام عمدی، اولیای دم مطالبه دیه نمایند، با اتخاذ ملاک از ماده ۸۵ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ و اصلاحات و الحاقات بعدی و تبصره های یک و دو آن، طرح پرونده در دادسرا ضرورتی نداشته (اصولا نیازی به طرح آن در دادسرا نبوده) و اولیاء دم می توانند در دادگاه کیفری ذیربط تقاضای خود را مطرح نمایند، در این صورت دادگاه یاد شده با رعایت مقررات مربوط و از جمله تعیین وقت رسیدگی و استماع اظهارات طرفین دعوی، رای مقتضی را صادر خواهد کرد.