نظریه شماره 1904/96/7 مورخ 1396/08/21 اداره کل حقوقی قوه قضاییه

شماره نظریه	۱۹۰۴/۹۶/۷
شماره پرونده	۱۲۱۶-۱/۱۲۷-۹۶
تاریخ نظریه	۱۳۹۶/۰۸/۲۱
موضوع نظریه	آیین دادرسی مدنی
محور نظریه	قبول و رد واخواهی

نظریه شماره ۱۹۰۴/۹۶/۷ مورخ ۱۳۹۶/۰۸/۲۱ اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره شرایط لازم برای پذیرش دادخواست واخواهی در موارد ابلاغ قانونی: در مواردی که رأی به صورت غیابی صادر شده و محکوم علیه دادخواست واخواهی خارج از مهلت قانونی ارائه داده باشد، دادگاه باید بدواً به ادعای عدم اطلاع محکوم علیه از مفاد رأی رسیدگی کند و در صورت احراز این ادعا، قرار قبولی یا رد واخواهی را صادر نماید. اگر رأی غیابی به محکوم علیه به طور واقعی ابلاغ شده باشد، وی باید دلیل یکی از عذرهای قانونی را برای عدم واخواهی در مهلت مقرر ارائه دهد تا دادگاه مکلف به پذیرش واخواهی شود. در غیر این صورت، دادگاه قرار رد واخواهی صادر کرده که این قرار قابل تجدیدنظر است. همچنین، رسیدگی به واخواهی باید با تشکیل جلسه و دعوت از طرفین انجام شود و تابع احکام مقرر برای دادخواست اصلی است.

استعلام

۱-چنانچه دادنامه به محکوم علیه به صورت قانونی ماده ۷۰ یا نشر آگهی ابلاغ گردیده باشد ولیکن نامبرده با تقدیم دادخواست واخواهی خارج از مهلت و بدون اینکه مدعی عدم اطلاع از دادنامه باشد تقاضای رسیدگی نموده است حال در مانحن فیه آیا بدون طرح چنین ادعایی عذر عدم اطلاع پذیرفتن دادخواست واخواهی و صدور قرار قبولی آن برای دادگاه جنبه تکلیفی و امری دارد و یا اینکه دادگاه بدون ادعای عدم اطلاع هر چند که دادنامه به صورت قانونی برابر ماده ۷۰ ق.آ.د.م یا نشر آگهی ابلاغ شده باشد تکلیفی در پذیرش ندارد؟

۲-آیا پس از صدور قرار قبولی چنانچه ملاحظه شود که واخواه در دادخواست واخواهی هیچ گونه دلیلی ارائه ننموده باشد آیا به صورت فوق العاده می توان رأی بر تأیید دادنامه صادرکرد یا اینکه می بایست حتما با تعیین وقت طرفین دعوت شوند.

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه

۱- در فرضی که رأی غیابی با انقضاء مهلت واخواهی و تجدیدنظرخواهی قطعی شده و محکوم علیه غایب خارج از مهلت، دادخواست واخواهی داده است، اولا چنانچه حکم غیابی به محکوم علیه غایب ابلاغ واقعی نشده باشد و محکوم علیه مدعی عدم اطلاع از رأی باشد با توجه به قسمت اخیر تبصره یک ماده ۳۰۶ قانون آئین دادرسی در امور مدنی دادگاه باید بدوا در مورد ادعای وی مبنی بر عدم اطلاع از مفاد رأی رسیدگی و حسب مورد قرار رد یا قبول دادخواست واخواهی را صادر کند و صدور قرار رد واخواهی در این فرض بدون رسیدگی و احراز صحت و سقم ادعای وی مبنی بر عدم اطلاع از رأی غیابی فاقد وجاهت قانونی است. ثانیا: چنانچه حکم غیابی به محکوم علیه ابلاغ واقعی شده باشد و محکوم علیه خارج از مهلت قانونی و انقضاء مهلت واخواهی و تجدیدنظر خواهی، دادخواست واخواهی تقدیم نماید با توجه به ماده ۳۰۶ قانون یاد شده چنانچه محکوم علیه ثابت نماید عدم واخواهی در مهلت قانونی به دلیل وجود یکی از عذرهای مذکور در ماده ۳۰۶ یاد شده است، دادگاه مکلف به صدور قرار قبولی واخواهی است. ثالثا: چنانچه واخواهی خارج از مهلت، مشمول فروض فوق نباشد، دادگاه قرار رد دادخواست واخواهی را صادر می کند که این قرار وفق بند الف ماده ۳۳۳ قانون مرقوم ظرف ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ قابل تجدید نظر خواهی است.

۲- رسیدگی به واخواهی مستلزم تشکیل جلسه و دعوت از طرفین است و از این حیث تابع احکام مقرر برای رسیدگی به دادخواست اصلی است.