نظریه شماره 7/1400/1527 مورخ 1401/02/31 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره تقسیم پاداش پایان خدمت و ذخیره مرخصی کارمندان متوفی به وراث قانونی بر اساس ماده 86 قانون استخدام کشوری

شماره نظریه	۷/۱۴۰۰/۱۵۲۷
شماره پرونده	۱۴۰۰–۵۸–۱۵۲۷ ع
تاریخ نظریه	۱۴۰۱/۰۲/۳۱
موضوع نظریه	حقوق اداری
محور نظریه	پاداش پایان خدمت

نظریه شماره ۷/۱۴۰۰/۱۵۲۷ مورخ ۱۴۰۱/۰۲/۳۱ اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره تقسیم پاداش پایان خدمت و ذخیره مرخصی کارمندان متوفی به وراث قانونی بر اساس ماده ۸۶ قانون استخدام کشوری: این نظریه به بررسی وضعیت حقوقی پاداش پایان خدمت و ذخیره مرخصی کارمندان متوفی در رابطه با وراث قانونی میپردازد. مطابق با تبصره ۲ ماده یک قانون پرداخت پاداش پایان خدمت، در صورت فوت کارمند، پاداش به وراث قانونی طبق ماده ۸۶ قانون استخدام کشوری تعلق میگیرد و این پاداش جزء ماترک متوفی محسوب نمیشود. نظریه تاکید میکند که مطالبات ناشی از ذخیره مرخصی متوفی بر اساس قانون مدنی در باب ارث پرداخت میشود، اما پاداش پایان خدمت به وراث ماده ۸۶ داده میشود و در صورت عدم شرایط، به آنان تعلق نمیگیرد. تقسیم پاداش نیز به تساوی بین وراث صورت میگیرد.

استعلام

با عنایت به تبصره ۲ ماده یک قانون پرداخت پاداش پایان خدمت و بخشی از هزینه های ضروری به کارکنان دولت مصوب ۱۳۷۵ که اشعار می دارد در صورت فوت مستخدم، پاداش موضوع این ماده به وراث قانونی مستخدم متوفی، موضوع ماده (۸۶) قانون استخدام کشوری تعلق می گیرد و نظر به مفاد ماده ۸۶ قانون اخیرالذکر و شرایط وراث قانونی، خواهشمند است دستور فرمایید با توجه به قوانین جاری، نظر آن اداره کل را در خصوص پرداخت پاداش پایان خدمت و همچنین ذخیره مرخصی کارکنان متوفی و تکلیف دستگاه های اجرایی در موارد ذیل بررسی و اعلام نمایند:

۱ – در فرضی که وراث مورد اشاره در ماده ۸۶ قانون استخدام کشوری مصوب ۱۳۴۵ با اصلاحات و الحاقات بعدی حایز شرایط این ماده قانونی نباشند، تکلیف چیست؟

۲ – چنانچه بعضی از وراث واجد شرایط و برخی دیگر نباشند، تسهیم مبلغ بر چه اساسی است ؟ آیا کل مبلغ به وارث یا وراث واجد شرایط پرداخت می شود؟

۳– در صورتی که متوفی دارای وراث قانونی دیگری به غیر از موارد موضوع ماده ۸۶ قانون استخدام کشوری مصوب ۱۳۴۵ با اصلاحات و الحاقات بعدی باشد، تکلیف چیست؟

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه

۱– اولا، به طور کلی آنچه به عنوان طلب زمان حیات کارمند متوفی محسوب می شود، جزء ماترک او محسوب می شود و لذا مطابق قانون مدنی باید به ورثه اش پرداخت شود؛ مانند کارانه، اضافه کار، تفاوت حکم تطبیق حقوقی و ذخیره مرخصی؛ اما آنچه به مناسبت فوت کارمند و به واسطه رابطه استخدامی او به دیگران تعلق می گیرد؛ نظیر پرداخت مستمری ها که درباره ورثه و افراد تحت تکفل کارمند مزبور برقرار می شود، باید با رعایت شرایط مقرر در ماده ۸۶ قانون استخدام کشوری مصوب ۱۳۴۵ با اصلاحات و الحاقات بعدی پرداخت شود و از شمول مقررات ارث مذکور در قانون مدنی خارج است؛ بنابراین در فرض سوال، مطالبات ناشی از ذخیره مرخصی کارمند متوفی باید بر اساس مقررات قانون مدنی در باب ارث پرداخت شود و از شمول ماده ۸۶ قانون استخدام کشوری مصوب ۱۳۴۵ با اصلاحات و الحاقات بعدی خارج است.

ثانیا، با توجه به تبصره ۲ ماده یک قانون پرداخت پاداش پایان خدمت و بخشی از هزینه های ضروری به کارکنان دولت مصوب ۱۳۷۵ در صورت فوت مستخدم، پاداش موضوع این ماده (پاداش پایان خدمت) به وراث قانونی مستخدم متوفی، موضوع ماده ۸۶ قانون استخدام کشوری تعلق می گیرد؛ بنابراین، پاداش مزبور داخل در ترکه نیست و مستقیما به ورثه پرداخت می شود؛ هم چنان که شورای نگهبان به موجب نظریه شماره ۴۶۸۳۸/۳۰/۹۱ مورخ ۷/۳/۱۳۹۱ پاداش پایان خدمت موضوع تبصره ۲ ماده یک یادشده را جزء ترکه محسوب نکرده تا به ورثه شرعی پرداخت شود و آن را از شمول ماترک مستخدم متوفی و احکام مربوط به آن خارج دانسته است.

ثالثا، در شرایطی که وراث موضوع ماده ۸۶ قانون استخدام کشوری مصوب ۱۳۴۵ با اصلاحات و الحاقات بعدی، حایز شرایط این ماده نباشند، از عداد ورثه قانونی خارج می شوند و پاداش پایان خدمت کارمند متوفی به آن ها تعلق نمی گیرد و موجب قانونی برای خروج از ماده ۸۶ یادشده و استناد به مقررات قانون مدنی در باب ارث وجود ندارد.

۲– هر چند تبصره ۲ ماده یک قانون پرداخت پاداش پایان خدمت و بخشی از هزینه های ضروری به کارکنان دولت مصوب ۱۳۷۵ با اصلاحات و الحاقات بعدی، صرفا در باب ورثه قانونی مستخدم متوفی به ماده ۸۶ قانون استخدام کشوری مصوب ۱۳۴۵ با اصلاحات و الحاقات بعدی ارجاع داده و راجع به نحوه تقسیم پاداش تصریحی ندارد؛ اما با لحاظ حکم مقرر در ماده ۸۷ اصلاحی ۱۳۴۷ قانون اخیرالذکر که مقرر کرده است حقوق وظیفه به تساوی بین وراث قانونی تقسیم و با قطع سهم هر یک از وراث قانونی، به تساوی به سهام بقیه وراث افزوده می شود و به سبب سکوت مقنن در باب چگونگی تقسیم پاداش پایان خدمت کارمند متوفی بین وراث و با اخذ ملاک از ماده ۸۷ یادشده، در تقسیم پاداش مذکور نیز بر اساس حکم مقرر در این ماده رفتار می شود.

۳– بنا به مراتب فوق الذکر، پاداش پایان خدمت کارمند متوفی صرفا در حدود ماده ۸۶ قانون استخدام کشوری مصوب ۱۳۴۵ با اصلاحات و الحاقات بعدی پرداخت می شود و چنانچه متوفی دارای وارث یا وراثی غیر از وراث موضوع این ماده باشد، مستحق دریافت این پاداش نیستند