نظریه شماره 7/1400/1616 مورخ 1400/12/28 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره شرایط و مدت مرخصی پایان حبس در آیین نامه اجرایی سازمان زندان ها

شماره نظریه	۷/۱۴۰۰/۱۶۱۶
شماره پرونده	۱۴۰۰–۲۵–۱۶۱۶ ک
تاریخ نظریه	۱۴۰۰/۱۲/۲۸
موضوع نظریه	آیین دادرسی کیفری
محور نظریه	مرخصی پایان حبس

نظریه شماره ۷/۱۴۰۰/۱۶۱۶ مورخ ۱۴۰۰/۱۲/۲۸ اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره شرایط و مدت مرخصی پایان حبس در آییننامه اجرایی سازمان زندانها: اداره کل حقوقی قوه قضاییه در نظریهای به بررسی مرخصی پایان حبس بر اساس آییننامه اجرایی سازمان زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی پرداخته است. این نظریه تاکید دارد که موادی از این آییننامه، مرتبط با مدت مرخصی و چگونگی اعطای آن توسط قاضی اجرای احکام است و شرایط لازم برای اعطای مرخصی را تشریح میکند. به علاوه، این مرخصی باید به شرط رعایت مقررات زندان و کسب امتیازات لازم به حداکثر سه روز در ماه محدود شود. همچنین، اعطای مرخصی پایان حبس به محکومینی که تنها به دلیل ناتوانی در پرداخت جزای نقدی زندانی شدهاند، مشکلی از نظر قانونی ندارد. بنابراین، نوع جرم تاثیری بر اعطای مرخصی ندارد.

استعلام

الف ) آیا شمول مرخصی پایان حبس موضوع ماده ۲۰۲ اصلاحیه آیین نامه اجرایی سازمان زندانها مصوب ۲۹ دی ۱۴۰۰ درخصوص محکومین کمتر از۴ ماه حبس تعزیری، مبتنی بر تحمل چه میزان حداقل از مجازات حبس می باشدبه عبارتی صرف معرفی محکوم علیه به زندان ،بلافاصله میتوان مرخصی پایان حبس اعطا نمود؟

ب) آیا شمول ارفاق مرخصی پایان حبس نسبت به محکومینی که به لحاظ حبس بدل از جزای نقدی در زندان هستند، تسری دارد؟

ج)آیا بهره مندی از مرخصی پایان حبس منتهی به آزادی محکوم علیه به لحاظ اینکه در ماده مذکور چارچوب مقررات قانونی قید شده ،مبتنی بر فرض وجود و ذخیره ایام مرخصی استحقاقی( استفاده نشده )سابق می باشد یا اینکه موضوع بهره مندی از مرخصی پایان حبس کمتر از۴ماه وصفی جدا از وضعیت ذخیره مرخصی ها را استحقاقی سابق می باشد؟

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه

الف و ج– مواد ۲۰۰ و ۲۰۲ آیین نامه اجرایی سازمان زندان ها و اقدامات تامینی و تربیتی اصلاحی ۲۹/۱۰/۱۴۰۰ ریاست محترم قوه قضاییه با عنایت به ماده ۱۹۴ این آیین نامه همسو با ماده ۵۲۰ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ می باشد و اساسا مربوط به مدت مرخصی و چگونگی اعطای آن نیست و در خصوص اعطای مرخصی و مدت آن، قاضی اجرای احکام باید مطابق ضوابط مربوطه (نظیر آنچه در مواد قانونی آیین دادرسی کیفری و از جمله ماده ۵۲۰ این قانون و مواد ۱۹۴، ۱۹۵، ۱۹۶، ۱۹۷ و ۱۹۸ آیین نامه پیش گفته که عینا مبتنی بر ماده ۵۲۰ قانون آیین دادرسی کیفری آمده است) رفتار کند.

برابر ماده ۵۲۰ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ و ماده ۱۹۴ آیین نامه پیش گفته، محکومان می توانند به شرط رعایت ضوابط و مقررات زندان و مشارکت در برنامه های اصلاحی و تربیتی و کسب امتیازات لازم پس از سپردن تامین مناسب، ماهانه حداکثر سه روز از مرخصی برخوردار شوند؛ بنابراین اعطای مرخصی به محکومان از یک سو مشروط به دارا بودن شرایط مقرر در این ماده و منوط به سپردن تامین مناسب می باشد و از سوی دیگر مدت استفاده از مرخصی حداکثر سه روز در هر ماه است، نه سه روز در هر ماه؛ در نتیجه به تشخیص مقام اعطاکننده ممکن است کمتر از سه روز در هر ماه نیز باشد. با توجه به مراتب یادشده، گرچه از مواد موصوف استفاده نمی شود که هر زندانی سه روز در هر ماه مرخصی استحقاقی دارد و به طور خودکار ذخیره می شود، اما هرگاه شخصی در طول مدت سپری کردن محکومیت، نتواند از تمام یا بخشی از مرخصی که به تشخیص مقام اعطاکننده واجد شرایط استفاده از آن است؛ بهره مند شود، اعطای مجموع آن در پایان این مدت با لحاظ مواد ۲۰۰ و ۲۰۲ آیین نامه پیش گفته بلامانع است. شایان ذکر است اعطای مرخصی در هر صورت نمی تواند بیشتر از حداکثر مقرر در ماده ۵۲۰ قانون آیین دادرسی کیفری و ماده ۱۹۴ آیین نامه یادشده باشد و در خصوص تمامی جرایم، چنانچه مجموع مرخصی استحقاقی زندانی به میزان مقرر در استعلام باشد، اعطای آن در قالب مرخصی منتهی به آزادی بلا مانع است و نوع جرم (محکومیت) از این حیث تاثیری ندارد.

ب– اعطای مرخصی پایان حبس به محکومینی که فقط به لحاظ عجز از پرداخت جزای نقدی محبوس شده اند، با رعایت مراتب مقرر در پاسخ بند های الف و ج فاقد اشکال قانونی است.