نظریه شماره 7/1400/678 مورخ 1400/07/30 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره صدور اجراییه چک با توجه به تغییرات در متن و انتقال چک

شماره نظریه	۷/۱۴۰۰/۶۷۸
شماره پرونده	۱۴۰۰–۸۸–۶۷۸ ح
تاریخ نظریه	۱۴۰۰/۰۷/۳۰
موضوع نظریه	حقوق تجارت
محور نظریه	صدور اجراییه چک

نظریه شماره ۷/۱۴۰۰/۶۷۸ مورخ ۱۴۰۰/۰۷/۳۰ اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره صدور اجراییه چک با توجه به تغییرات در متن و انتقال چک: در این نظریه به بررسی شرایط صدور اجراییه بر اساس ماده ۲۳ اصلاحی ۱۳۹۷ قانون صدور چک پرداخته میشود. سه نکته اصلی مطرح شده در استعلام مربوط به انتقال چک به دارنده دوم، خط زدن عبارت "به حواله کرد" و ادعای حقوقی شخص ثالث بر روی چک است. مشخص میشود که صدور اجراییه برای چکهایی که مطابق مواد ۴ و ۵ قانون صدور چک دارای گواهینامه عدم پرداخت با کد رهگیری باشند، بلامانع است. همچنین هنگامی که عبارت "به حواله کرد" خط خورده باشد، ظهرنویسی به غیر فاقد اثر است و صدور اجراییه ممکن نیست. در نهایت، برای ادعای حقوقی ثالث، اقامه دعوا در مرجع قضایی صالح توصیه میشود.

استعلام

با عنایت به ماده ۲۳ اصلاحی ۱۳۹۷ قانون صدور چک: ۱– چنانچه چکی که در وجه شخص معین صادر شده است و قابلیت ظهرنویسی دارد به دارنده دوم انتقال یابد، آیا صدور اجراییه بر وفق ماده یادشده امکان پذیر است؟

۲– هرگاه به رغم خط زدن عبارت حواله کرد، چک منتقل شده باشد، آیا دارنده جدید چک می تواند صدور اجراییه را درخواست کند؟

۳– چنانچه چک به درخواست دارنده ابتدایی به صدور گواهی عدم پرداخت منتهی شضود و سپس چک به دارنده دوم انتقال یابد، آیا صدور اجراییه بر طبق ماده مذکور امکان پذیر است؟

۴– چنانچه شخصی ثالثی نسبت به وجه چک موصوف ادعای حقی داشته باشد، آیا اعتراض وی در قالب اعتراض ثالث پذیرفته است؟

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه

۱– با عنایت به مفهوم مخالف ذیل مواد ۴ و ۵ قانون اصلاح قانون صدور چک مصوب ۱۳/۸/۱۳۹۷ و تبصره یک (اصلاحی ۲۹/۱/۱۴۰۰) ماده ۲۱ قانون یادشده، در صورتی که انتقال چک برابر مقررات صورت گرفته باشد به عبارت دیگر، چنانچه چک فرض سوال از دسته چک ارایه شده پس از پایان اسفند ۱۳۹۹ (ابتدای سال ۱۴۰۰) صادر و انتقال یافته باشد و انتقال چک در سامانه صیاد صورت گرفته باشد و یا این که چک مزبور از دسته چک ارایه شده تا پایان سال ۱۳۹۹ صادر و برابر مقررات قانون صدور چک و قانون تجارت ظهرنویسی شده باشد و برابر مواد یادشده گواهی نامه عدم پرداخت با درج کد رهگیری در آن صادر شده باشد، صدور اجراییه برابر ماده ۲۳ قانون یادشده برای چک هایی که مطابق مواد ۴ و ۵ این قانون برای آن گواهی نامه عدم پرداحت با درج کد رهگیری و مهر بانک صادر شده است، بلامانع است.

۲– با توجه به این که خط زدن عبارت به حوالهکرد در متن چک توسط صادر کننده و پذیرش آن از سوی شخصی که چک در وجه وی صادر شده است، به معنای تراضی ایشان مبنی بر عدم ظهرنویسی و انتقال چک به غیر است و از آن جا که دلیلی بر عدم اعتبار چنین توافقی وجود ندارد، علی الاصول معتبر است. در نتیجه ظهرنویسی آن فاقد اثر نسبت به صادرکننده و یا صاحب حساب است و با عنایت به این که برابر ماده ۲۳ قانون یادشده، اجراییه علیه صاحب حساب و یا صادرکننده صادر می شود، در فرض سوال امکان صدور اجراییه برابر ماده یاد شده وجود ندارد.

۳– در فرض سوال که دارنده پس از اخذ گواهی نامه عدم پرداخت، چک را از طریق ظهرنویسی یا در برگ جداگانه به دیگری انتقال داده است، این انتقال از شمول مقررات قانون تجارت خارج است و این دارنده، دارنده موضوع قانون چک محسوب نمی شود؛ لذا امکان صدور اجراییه برابر ماده ۲۳ یادشده وجود ندارد.

۴– اعتراض ثالث به اجراییه فاقد مفهوم است بنابراین در فرض سوال چنانچه شخص ثالث راجع به وجه چک ادعای حقی دارد، باید برابر مقررات در مرجع قضایی صالح اقامه دعوا کند.