نظریه شماره 7/1401/339 مورخ 1401/08/29 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره اعتبار قانونی رأی صادره توسط قاضی فاقد صلاحیت در دادگاه تجدید نظر

شماره نظریه	۷/۱۴۰۱/۳۳۹
شماره پرونده	۱۴۰۱–۱۶۸–۳۳۹ ک
تاریخ نظریه	۱۴۰۱/۰۸/۲۹
موضوع نظریه	آیین دادرسی کیفری
محور نظریه	اعتبار رای قضایی

نظریه شماره ۷/۱۴۰۱/۳۳۹ مورخ ۱۴۰۱/۰۸/۲۹ اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره اعتبار قانونی رای صادره توسط قاضی فاقد صلاحیت در دادگاه تجدید نظر: در موضوع اعتبار رای صادره توسط قاضی فاقد صلاحیت در دادگاه تجدید نظر، نظریه مشورتی تاکید دارد که علیرغم صدور رای از سوی قاضی فاقد صلاحیت، رای صادره تا زمانی که از طریق قانونی نقض نشود، معتبر است. مطابق مواد مختلف آیین دادرسی کیفری، شرکت قاضی مردود در صدور رای دادگاه تجدید نظر، تا زمانی که از قوانین مربوطه نقض نشود، اعتبار دارد. در صورت قابل نقض بودن رای، باید طبق مقررات اقدام شود.

استعلام

در صورتی که قاضی دادگاه تجدید نظر (مستشار دادگاه) به رغم مردد بودن و به اشتباه اقدام به صدور رای با محتوای تایید رای بدوی خودش در کنار قاضی دیگر (رییس شعبه) بنماید، معترض به این تصمیم باطل (فقدان صلاحیت شخصی قاضی صادرکننده) چه راهکاری دارد؟ توضیح آن که، مهلت یک سال اعمال ماده ۴۷۷ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ سپری شده است. در این زمینه برخی معتقدند رای کاملا باطل و کالعدم است و با ورود قاضی سوم چنانچه این قاضی با رییس شعبه اتفاق نظر دارد، رای جدید صادر می کنند و این امر با قاعده اعتبار امر مختومه و فراغ دادرس منافاتی ندارد. برخی دیگر هم معتقدند با تفسیر موسع از اسباب اعاده دادرسی، می توان گفت تقصیر سنگین قاضی در حکم تدلیس است و تدلیس از اسباب نقض رای با اعاده دادرسی است. این که تدلیس طرفین دعوا از اسباب نقض است، به طریق اولی تدلیس قاضی نیز باید از اسباب اعاده دادرسی دانسته شود. برخی هم معتقدند رای که توسط مستشار صادر شده است، از آن جا که مشابه نظر و رای قبلی و در حکم عقیده واحد است، انشاء رای نیست؛ بلکه اخبار است و نمی توان آن را رای ترکیبی دو امضایی تلقی کرد؛ مانند شخصی که فاقد صلاحیت و ابلاغ قضایی است و رای صادر می کند؛ بنابراین مستلزم الحاق عضو قضایی دیگر و انشاء رای است. گروهی نیز در هر حال آن را رای تلقی کرده و معتقدند در زمره اسباب اعاده دادرسی نیست؛ هر چند موجب مسیولیت قاضی مردود است؛ اما مانع اجرای حکم نادرست نیست. خواهشمند است در این خصوص اعلام نظر فرمایید.

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه

اولا، در فرض سوال هر چند رای صادره از دادگاه تجدید نظر توسط قاضی فاقد صلاحیت صادر شده است تا زمانی که از طرق قانونی نقض نشود واجد اعتبار قانونی است.

ثانیا، مستنبط از مواد ۴۲۵، قسمت اخیر ماده ۴۳۰ و بند پ ماده ۴۳۴ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ و قسمت اخیر ماده ۳۳۳ و بند د ماده ۳۴۸ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹ این است که در فرض سوال که قاضی مردود دادگاه تجدید نظر بر خلاف مقررات قانونی به لحاظ وجود جهات رد دادرس نسبت به وی در صدور رای این دادگاه مشارکت داشته است، (صرف نظر از محتوای تصمیم) چون رای صادره از مرجع تجدید نظر قطعی است؛ با احراز عدم صلاحیت شخصی یکی از قضات دادگاه تجدید نظر چنان چه رای صادره از طرق قانونی قابل نقض باشد برای نقض آن برابر مقررات اقدام می شود.