نظریه شماره 7/1401/52 مورخ 1401/02/04 اداره کل حقوقی قوه قضاییه
چکیده این نظریه توسط هوش مصنوعی تولید شده است و هنوز توسط پژوهشگران ویکی حقوق بررسی نشده است. |
 | |
| شماره نظریه | ۷/۱۴۰۱/۵۲ |
|---|---|
| شماره پرونده | ۱۴۰۱-۱۶۸-۵۲ ک |
| تاریخ نظریه | ۱۴۰۱/۰۲/۰۴ |
| موضوع نظریه | آیین دادرسی کیفری |
| محور نظریه | رسیدگی به دعاوی علیه متهم در حالت کما |
نظریه شماره ۷/۱۴۰۱/۵۲ مورخ ۱۴۰۱/۰۲/۰۴ اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره بررسی امکان رسیدگی به پرونده متهم در حالت حیات نباتی براساس تبصره ۲ ماده ۱۳ قانون آیین دادرسی کیفری: پروندهای به دلیل وضعیت حیات نباتی غیرقابل بازگشت متهم، از سال ۱۳۹۳ بلاتکلیف مانده است. بررسی امکان استفاده از تبصره ۲ ماده ۱۳ قانون آیین دادرسی کیفری نشان میدهد که وضعیت حیات نباتی مانع از رسیدگی به دعاوی حقوقی علیه متهم نیست و امین جهت اداره اموال و دفاع از دعاوی باید تعیین شود. همچنین، دو دیدگاه درباره لزوم نصب امین یا قیم در حالت کما مطرح است. دیدگاه نخست تأکید بر تعیین امین توسط دادگاه با درخواست بستگان نزدیک و دیدگاه دوم بر نصب قیم در صورت احراز زوال عقل و تحقق حجر تأکید دارد. دادگاه میتواند بر اساس هر یک از این دیدگاهها اقدام به نصب امین یا قیم نماید و به دعاوی مطروحه با نمایندگی و دخالت فرد تعیین شده رسیدگی کند.
استعلام
در پرونده تصادف رانندگی منتهی به فوت ،حسب نظریه پزشکی قانونی راننده مقصر به دلیل صدمات وارده در وضعیت حیات نباتی غیرقابل بازگشت قرار دارد و پرونده اتهامی نیز به دلیل عدم افاقه یا فوت متهم ،از سال ۱۳۹۳ تاکنون بلاتکلیف مانده است .آیا در فرض حاضر امکان استفاده از ظرفیت تبصره ۲ ماده ۱۳ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ جهت رسیدگی و مختومه نمودن پرونده وجود دارد یا خیر؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه
اولا، با توجه به ماده ۴۵۲ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ که بیان داشته است دیه احکام و آثار مسؤولیت مدنی یا ضمان را دارد و مستفاد از تبصره یک ماده ۱۵۰ قانون یادشده که در مورد مجازات-هایی که جنبه حق الناسی دارد، جنون را مانع تعقیب و رسیدگی به شکایت شاکی ندانسته است و نیز با لحاظ ماده ۱۳ قانون آئین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ که بی هوشی و بروز وضعیت های نامساعد روحی و جسمانی، نظیر زندگی نباتی را از موارد موقوفی تعقیب کیفری ندانسته است و چنین حالتی فوت نیز محسوب نمی شود، بنابراین برای اداره اموال و دفاع از دعاوی له و علیه چنین متهمی باید امین تعیین شود و رسیدگی به دعاوی علیه وی در خصوص مطالبه دیه، منوط به بهبودی یا تعیین وضعیت نهایی وی و خروج از کما نیست و رسیدگی به آن، مطابق مقررات قانونی ادامه می یابد ولی در خصوص جنبه عمومی جرم نظیر تعزیرات ناظر بر تخلف از قوانین و مقررات دولتی، باید با تحقیق و در صورت لزوم جلب نظر کارشناس و جمع آوری ادله له و علیه متهم، نسبت به تکمیل تحقیقات، اقدام شود ولی تحقیق از متهم، به بهبودی وی و یا تعیین وضعیت نهایی وی از حیث روحی و جسمی موکول شود.
ثانیا، در خصوص فردی که در حالت کما می باشد از حیث لزوم تعیین امین و یا نصب قیم در این اداره کل دو دیدگاه وجود دارد.
دیدگاه نخست: در خصوص ضایعات مغزی به جز مرگ مغزی که توأم با حالت کما است، با عنایت به هدف مقنن از وضع ماده 104 قانون امور حسبی مصوب ۱۳۱۹که تحت حمایت قرار دادن افراد ناتوان و بیمار است تا وقفه ای در اداره امور آنان ایجاد نشود و از آنجا که فرد در حالت کما نمی تواند شخصا از دادگاه تقاضای تعیین امین نماید، لذا تعیین امین توسط دادگاه با درخواست بستگان نزدیک فرد مذکور از جمله همسر یا اولاد فاقد اشکال قانونی است و به هر حال، از موارد تعیین قیم نیست. پاسخ پرسش بعدی تابع احکام فرد زنده ناتوان است.
دیدگاه دوم: در فرضی که دادگاه احراز کند کما و بی هوشی نتیجه آسیب دیدگی یا از بین رفتن قشر مغز است، به دلیل زوال عقل و تحقق حجر باید قیم نصب کند و پاسخ پرسش بعدی تابع احکام فرد محجور است
بنا به مراتب فوق در فرض سؤال دادگاه در صورت پذیرش هر یک از دیدگاه های فوق حسب مورد نسبت به نصب امین و یا قیم اقدام و دعوای اقامه شده به طرفیت متهم فرض سؤال را با نمایندگی و دخالت فرد تعیین شده رسیدگی کند.