نظریه شماره 7/1402/631 مورخ 1402/09/13 اداره کل حقوقی قوه قضاییه

از ویکی حقوق
پرش به ناوبری پرش به جستجو



نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۲/۶۳۱
شماره نظریه۷/۱۴۰۲/۶۳۱
شماره پرونده۱۴۰۲-۳/۱-۶۳۱ح
تاریخ نظریه۱۴۰۲/۰۹/۱۳
موضوع نظریهحقوق مدنی
محور نظریهحقوق انتفاعی

نظریه شماره ۷/۱۴۰۲/۶۳۱ مورخ ۱۴۰۲/۰۹/۱۳ اداره کل حقوقی قوه قضاییه: بررسی قابلیت توقیف و مزایده حق عمری در فرض عدم قید مباشرت در این نظریه، به استعلام دو سوال مهم پرداخته شده است: امکان توقیف و مزایده حق عمری در شرایطی که فاقد قید مباشرت است و عین مال متعلق به شخص ثالث می‌باشد، و چگونگی ارزیابی، توقیف و انتقال آن به برنده مزایده. نظریه بیان می‌کند که حق انتفاع، به عنوان یکی از حقوق مالی، اصولاً قابل واگذاری و توقیف می‌باشد مگر در شرایطی که مالک قید مباشرت را مشخص کرده و این حق را برای استفاده یک شخص معین واگذار نموده باشد. در صورت عدم وجود قید مباشرت، کارشناس رسمی دادگستری ارزش حق انتفاع را بر اساس مدت عمر مالکان مختلف و دیگر مولفه‌های مرتبط ارزیابی می‌کند. همچنین مدت حق انتفاع از نوع عمری به عمر برنده مزایده بستگی ندارد و دادگاه با توجه به شرایط، موجبات بهره‌برداری برنده مزایده از این حق را فراهم می‌آورد.

استعلام

اولا، آیا توقیف و مزایده حق عمری در فرضی که فاقد قید مباشرت و متعلق به محکوم علیه و عین مال مربوط به ثالث است، امکانپذیر است؟

ثانیا، در صورت مثبت بودن پاسخ، نحوه ارزیابی و توقیف و همچنین انتقال و سپس انتفاع از آن توسط برنده مزایده چگونه و تا چه زمانی است؟ آیا تا پایان عمر برنده مزایده حق انتفاع برای وی وجود دارد و در فرضی که قید مباشرت شده باشد، امکان توقیف و مزایده امکانپذیر است؟

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه

اولا، حق انتفاع در زمره حقوقی مالی است و بر اساس اصل انتقال پذیری حقوق مالی، این حق نیز علی الاصول قابل واگذاری به غیر و توقیف و مزایده است؛ مگر آنکه احراز شود مالک، آن حق را برای استفاده شخص معینی و با قید مباشرت واگذار کرده است که در این صورت قابل توقیف و مزایده نیست و قائم به شخص است.

ثانیا، در صورتی که در خصوص حق عمری قید مباشرت نشده باشد، کارشناس رسمی دادگستری ارزش حق انتفاع را بر اساس پیش بینی حق عمری حسب مورد به مدت عمر مالک، منتفع و یا ثالث، مدتی که چنین فردی با مشخصات سنی وی عادتا زنده می ماند و همچنین دیگر موارد نظیر استیلا یا عدم استیلا و تصرف یا عدم تصرف در عین مال و ارزش منفعت موضوع حق برآورد می کند.

ثالثا، همانگونه که آورده شد، مدت حق انتفاع از نوع عمری، ارتباطی به مدت عمر برنده مزایده ندارد و دادگاه حسب مورد با لحاظ نوع حق عمری و شرایط آن، موجبات برخورداری برنده مزایده از این حق را فراهم می آورد.